Adhyakshaprachara Adhyaya 35 Sutra 12 - Arthashastra | Gujarati | Vedapath

Kautilya

Sutra 12

Devanagari script

परभूमिजातानां वारिस्थलपथोपयातानां सारफल्गुपुण्यानां कर्मसु च शुल्कवर्तन्यातिवाहिकगुल्मतरदेयभागभक्तपण्यागारप्रमाणं विद्युः ॥ कZ_०२.३५.१२ ॥

Transliteration

parabhūmijātānāṃ vāristhalapathopayātānāṃ sāraphalgupuṇyānāṃ karmasu ca śulkavartanyātivāhikagulmataradeyabhāgabhaktapaṇyāgārapramāṇaṃ vidyuḥ

Translation

રાજ્યની બહાર ઉત્પન્ન થઈ જળમાર્ગ, સ્થલમાર્ગ અથવા રસ્તા દ્વારા આવતાં માલ અંગે કયો માલ સારભૂત છે અને કયો નબળો છે તે, તેમજ કાર્યોમાં લાગુ પડતા શુલ્ક, માર્ગકર/રસ્તા-શુલ્ક, પારગમન/ફેરી-શુલ્ક, ગુલ્મ (ચોકી/છાવણી) લેવીઓ, તર-દેય (ઘાટ/ઉતરાણ) ફી, ભાગ (હિસ્સો), ભક્ત (રેશન), અને પণ্যાગાર તથા માલના માન-પ્રમાણ—આ બધું પણ તેઓ જાણે।

Word by Word

परभूमिजातानाम्of those born/produced in another territory

वारि-स्थल-पथ-उपयातानाम्of those arriving by water-route, land-route, or road-route

सार-फल्गु-पुण्यानाम्of (goods/persons) that are valuable, trifling, or meritorious/religious

कर्मसुin activities/transactions

चand

शुल्क-वर्तन्य-अतिवाहिक-गुल्म-तर-देय-भाग-भक्त-पण्य-आगार-प्रमाणम्the prescribed standard/measure for customs duty, road-toll, transport charge, garrison-levy, ferry-fee, other dues, share, rations, merchandise, and warehouse (assessment)

विद्युःthey should know/ascertain

Entities Mentioned

Vaidehaka agents

External merchants/goods (parabhūmija)

Customs administration (śulka)

Route administration (vartanī)

Transit/ferry administration (ativāhika)

Garrisons/posts (gulma)

Warehouses (paṇyāgāra)

FAQs

What administrative purpose is served by classifying goods as sāra vs phalgu?

It supports differential valuation for duties, detects misdeclaration, and improves revenue forecasting by linking tax rates and enforcement attention to quality/price bands.