Sutra 19
Devanagari script
आदितलस्य पञ्चभागाः शाला वापी सीमागृहं च ॥ कZ_०२.३.१९ ॥
Transliteration
āditalasya pañcabhāgāḥ śālā vāpī sīmāgṛhaṃ ca
Translation
આદિતલ (પ્રથમ/ભૂમિ-તલ) ને પાંચ ભાગોમાં વહેંચવો; અને તેમાં શાળા, વાપી તથા સીમાગૃહ વગેરે માટે જગ્યા ફાળવવી।
Word by Word
आदितलस्यof the base/initial ground-level (foundation level)
आदितलस्य:
TypeNoun
Rootआदि-तल
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी एकवचन; (समासान्त) ‘आदि’ + ‘तल’ = ‘आदितल’ (प्रारम्भ-तल/आधार-तल)
पञ्चfive
पञ्च:
TypeNumeral
Rootपञ्च
Formसंख्यावाचक; अव्ययवत् प्रयोग (अव्यय-प्राय)
भागाःparts/sections
भागाः:
TypeNoun
Rootभाग
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन
शालाa hall/room (a building unit)
शाला:
TypeNoun
Rootशाला
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
वापीa reservoir/step-well
वापी:
TypeNoun
Rootवापी
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा एकवचन
सीमागृहम्a boundary-house (structure marking/guarding the boundary)
सीमागृहम्:
TypeNoun
Rootसीमा-गृह
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; ‘सीमा’ + ‘गृह’
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
Entities Mentioned
Ś
śālā (hall)V
vāpī (water structure)S
sīmāgṛha (boundary/guard-house)FAQs
Water access is a core civic necessity, while boundary/guard structures support administrative control, security, and regulated movement.