Sutra 8
वत्सा वत्सतरा दम्या वहिनो वृषा उक्षाणश्च पुंगवाः युगवाहनशकटवहा वृषभाः सूनामहिषाः पृष्टस्कन्धवाहिनश्च महिषाः वत्सिका वत्सतरी पष्टहुही गर्भिणी धेनुश्चाप्रजाता वन्ध्याश्च गावो महिष्यश्च मासद्विमासजातास्तासामुपजा वत्सा वत्सिकाश्च ॥ कZ_०२.२९.०८ ॥
vatsā vatsatarā damyā vahino vṛṣā ukṣāṇaś ca puṃgavāḥ yugavāhanaśakaṭavahā vṛṣabhāḥ sūnāmahiṣāḥ pṛṣṭaskandhavāhinaś ca mahiṣāḥ vatsikā vatsatarī paṣṭhuhī garbhiṇī dhenuś cāaprajātā vandhyāś ca gāvo mahiṣyaś ca māsadvimāsajātās tāsām upajā vatsā vatsikāś ca
વાછરડા; વત્સતરા (હીફર/કિશોરી); તાલીમયોગ્ય યુવાન પશુ (દમ્ય); ભાર/વાહન પશુ (વહિન); સાંડ (વૃષ); બળદ (ઉક્ષાણ); પ્રજનન-સાંડ (પુંગવ); જુઆ અને ગાડી ખેંચનારા બળદ (યુગવાહન-શકટવહ); નર ભેંસ (સૂનામહિષ); અને પીઠ/ખભા પર ભાર વહન કરતી ભેંસો—તથા: માદા વાછરડી (વત્સિકા), વત્સતરી, ‘પષ્ટહુહી’ વર્ગ, ગર્ભિણી ગાય, દૂધાળ ગાય (ધેનુ), હજી વાછરડું ન આપેલી (અપ્રજાતા) અને વંધ્યા ગાયો; તેમજ માદા ભેંસો; અને એક-બે મહિના પહેલાં જન્મેલાં—આ બધાની સંતાન વાછરડા અને માદા વાછરડીઓ છે.
FAQs
Because taxation, assignment to labor, breeding policy, and accountability depend on precise category-wise records rather than a single ‘cattle’ bucket.