Sutra 7

Devanagari script

नागवनाध्यक्षः पार्वतं नादेयं सारसमानूपं च नागवनं विदितपर्यन्तप्रवेशनिष्कासं नागवनपालैः पालयेत् ॥ कZ_०२.२.०७ ॥

Transliteration

nâgavanādhyakṣaḥ pārvataṃ nādeyaṃ sārasamānūpaṃ ca nāgavanaṃ viditaparyantapraveśaniṣkāsaṃ nāgavanapālaiḥ pālayet

Translation

હાથી-વનના અધ્યક્ષે પર્વતીય, નદીકાંઠાના, સરોવર-કાદવાળા તથા ભેજવાળા પ્રદેશના હાથી-વનોને હાથી-વન રક્ષકો દ્વારા રક્ષાવા જોઈએ; સીમાઓ અને પ્રવેશ-નિષ્ક્રમણ માર્ગો સ્પષ્ટ રીતે જાણીતા અને નિયંત્રિત હોવા જોઈએ.

Word by Word

• नागवनाध्यक्षः: the superintendent of the elephant-forest
• Type: Noun
• Root: अधि-√अस् (अध्यक्ष) / नाग + वन
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; ‘नागवनस्य अध्यक्षः’

• पार्वतम्: (an elephant-forest) in mountainous terrain
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: पर्वत
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘पार्वतं (नागवनम्)’

• नादेयम्: (an elephant-forest) in riverine terrain
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: नद + एय (नादेय)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘नदी-सम्बन्धि/नदी-प्रदेशीय (नागवनम्)’

• सारसम्: (an elephant-forest) in lake/marshy-lake terrain
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सारस
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘सारसं (नागवनम्)’

• आनूपम्: (an elephant-forest) in marshy/riparian lowland terrain
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अनूप (आनूप)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘आनूपं (नागवनम्)’

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• नागवनम्: the elephant-forest (elephant reserve)
• Type: Noun
• Root: नाग + वन
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; कर्मपद

• विदितपर्यन्तप्रवेशनिष्कासम्: (an elephant-forest) with known boundaries and regulated entry and exit
• Type: Adjective (bahuvrihi, qualifying ‘नागवनम्’)
• Root: √विद् (विदित) + पर्यन्त + प्रवेश + निष्कास
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; ‘यस्य पर्यन्ताः विदिताः, प्रवेशः निष्कासश्च (नियत/व्यवस्थितौ) सः’ इति भावः

• नागवनपालैः: by the guards/wardens of the elephant-forest
• Type: Noun
• Root: नागवन + पाल
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-बहुवचन; करण/सहायक-कर्तृ (instrumental of agency)

• पालयेत्: should protect/maintain
• Type: Verb
• Root: √पाल्
• Form: लोट्/विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; विध्यर्थः

Entities Mentioned

• Nāgavanādhyakṣa (Superintendent)
• Nāgavane-pāla (forest wardens)
• mountain/riparian/wetland reserves

More Details

FAQs

What is the administrative significance of ‘known boundaries and controlled entry/exit’?

It enables enforcement: preventing poaching and theft, tracking movement of people and elephants, and establishing accountability for guards and officials.