Adhyakshaprachara Adhyaya 12 Sutra 8 - Arthashastra | Gujarati | Vedapath

Kautilya

Sutra 8

Devanagari script

तेषामशुद्धा मूढगर्भा वा तीक्ष्णमूत्रक्षरभाविता राजवृक्षवटपीलुगोपित्तरोचनामहिषखरकरभमूत्रलेण्डपिण्डबद्धास्तत्प्रतीवापास्तदवलेपा वा विशुद्धाः स्रवन्ति ॥ कZ_०२.१२.०८ ॥

Transliteration

teṣāmaśuddhā mūḍhagarbhā vā tīkṣṇamūtrakṣarabhāvitā rājavṛkṣavaṭapīlugopittarocanāmahiṣakharakarabhamūtraleṇḍapiṇḍabaddhāstatpratīvāpāstadavalepā vā viśuddhāḥ sravanti

Translation

જે અયસ્ક/ધાતુઓ અશુદ્ધ હોય અથવા જેમનો ગર્ભ મંદ/અવરોધિત (મૂઢગર્ભ) હોય, તેમને તીક્ષ્ણ મૂત્ર અને ક્ષારથી ભાવિત કરીને, રાજવૃક્ષ, વડ, પીળુ, ગોપિત્ત, રોચના તથા મહિષ, ગધેડા અને ઊંટના મૂત્ર અને છાણ/લેંડ સાથે પિંડ બાંધી—તેને પ્રતીવાપ (ફ્લક્સ-ઉમેરો) અથવા અવલેપ (લેપ/કોટિંગ) રૂપે આપવાથી—તે શುದ್ಧ થઈને વહે/ગળી બહાર આવે છે.

Word by Word

तेषाम्of those (i.e., among those)

अशुद्धाःimpure

मूढगर्भाःhaving a defective/undeveloped core (improperly formed)

वाor

तीक्ष्णमूत्रक्षरभाविताःprocessed/impregnated with pungent urine-alkali (caustic)

राजवृक्षवटपीलुगोपित्तरोचनामहिषखरकरभमूत्रलेण्डपिण्डबद्धाःbound into pellets with a lump/bolus made of: rājavṛkṣa, vaṭa, pīlu, cow’s bile, rocanā, and the urine and dung of buffalo, donkey, and camel

तत्प्रतीवापाःtheir additive admixtures / secondary sprinklings

तदवलेपाःtheir coatings / smears (pastes)

वाor

विशुद्धाःpurified

स्रवन्तिthey flow/ooze

Entities Mentioned

kṣāra (alkali)

mūtra (urine)

pratīvāpa (flux/addition)

avalepa (coating)

rājavṛkṣa

vaṭa

pīlu

go-pitta (cow bile)

rocanā

mahiṣa (buffalo)

khara (donkey)

karabha (camel)

FAQs

Why does the text list many organic substances (urine, dung, bile, plant materials)?

As practical workshop inputs: they function as fluxes, reducing/cleaning agents, binders, or coatings that help separate slag/impurities so the metal ‘flows out’ cleanly.

What is the administrative logic behind specifying additives?

It standardizes state workshop recipes to ensure predictable output and to audit whether foremen follow prescribed methods (reducing waste and pilferage).