Sutra 15

Devanagari script

शत्रुमुत्पाट्य पार्ष्णिग्राहादानमर्थोऽनर्थानुबन्धः ॥ कZ_०९.७.१५ ॥

Transliteration

śatrum utpāṭya pārṣṇigrāhādānam artho'narthānubandhaḥ

Translation

શત્રુને ઉખેડી નાખ્યા પછી પાછળથી દબાણ કરનાર શત્રુ (પાર્ષ્ણિગ્રાહ) પાસેથી (પ્રદેશ/સંપત્તિ) લેવું લાભ છે; પરંતુ તેના પછી હાનિ જોડાયેલી રહે છે.

Word by Word

• शत्रुम्: the enemy
• Type: Noun
• Root: शत्रु
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन

• उत्पाट्य: having uprooted/destroyed (completely)
• Type: Verb (Gerund)
• Root: उत्√पट् (पट्/पाट्)
• Form: क्त्वान्त (ल्यप्) अव्यय; पूर्वकर्म-क्रिया; अर्थः ‘उत्पाटयित्वा/समूलं नाशयित्वा’

• पार्ष्णिग्राहात्: from the rear-enemy (the one who seizes the heel)
• Type: Noun
• Root: पार्ष्णिग्राह
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी-एकवचन; ‘पार्ष्णेः ग्राहः’ (पार्ष्णि-ग्रह)

• आदानम्: taking/appropriation
• Type: Noun (Action noun)
• Root: आ√दा
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; भाव/क्रियानाम (आदान = ग्रहण/स्वीकरण/अपहरण)

• अर्थः: benefit; advantageous course
• Type: Noun
• Root: अर्थ
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन

• अनर्थानुबन्धः: (something) followed by harmful consequences; having a harmful sequel
• Type: Noun
• Root: अनर्थानुबन्ध
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; विग्रहः ‘अनर्थस्य अनुबन्धः’ = अनर्थ-परिणाम-सम्बन्धः/अनुगामी

Entities Mentioned

• śatru
• pārṣṇigrāha

More Details

FAQs

Why is this ‘gain followed by harm’?

Seizing from the rear-enemy can open a new front, provoke retaliation, or destabilize rear security immediately after a major war.

What niti concept is implied?

Secure the rear and consolidate before opportunistic seizures; sequencing is strategy.