Sutra 44
Devanagari script
विस्मृते सुरुङ्गया रात्रौ राजावासमनुप्रविश्य सुप्तममित्रं हन्यात् ॥ कZ_१२.५.४४ ॥
Transliteration
vismṛte suruṅgayā rātrau rājāvāsam anupraviśya suptam amitraṃ hanyāt
Translation
જ્યારે ચોકસી ભૂલાઈ જાય, ત્યારે રાત્રે સુરંગ દ્વારા રાજનિવાસમાં પ્રવેશ કરીને ઊંઘતા શત્રુને મારી નાખવો જોઈએ.
Word by Word
विस्मृतेwhen (it is) forgotten / when vigilance is lapsed
विस्मृते:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootवि√स्मृ
Formकृदन्त; भूतकर्मणि/भूतकृदन्त (क्त); सप्तमी एकवचन; नपुंसकलिङ्ग (सप्तमी-स्थाने ‘विस्मृते’ = ‘विस्मृते (सति)’), लोकेटिव् एब्सोल्यूट (सप्तमी-सम्बन्ध)
सुरुङ्गयाby/through a tunnel (secret passage)
सुरुङ्गया:
TypeNoun
Rootसुरुङ्गा
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया एकवचन
रात्रौat night
रात्रौ:
TypeNoun (indeclinable locative form)
Rootरात्रि
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी एकवचन (निपातवत् प्रयोगः)
राजावासम्the king’s residence (palace)
राजावासम्:
TypeNoun
Rootराजावास
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; समासः: राज्ञः आवासः → राजावासः
अनुप्रविश्यhaving entered / after entering
अनुप्रविश्य:
TypeGerund (Absolutive)
Rootanu√प्रविश्
Formक्त्वान्त अव्यय (ल्यप्/क्त्वा); पूर्वक्रिया
सुप्तम्sleeping
सुप्तम्:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootसुप्त (√स्वप्)
Formकृदन्त; भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; विशेषणम्
अमित्रम्the enemy
अमित्रम्:
TypeNoun
Rootअमित्र
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म
हन्यात्should kill / should strike down
हन्यात्:
TypeVerb
Root√हन्
Formलिङ् (विधिलिङ्); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष एकवचन; विधि/आदेशार्थः
Entities Mentioned
T
tunnel (suruṅgā)R
royal residenceE
enemy rulerFAQs
Continuously audit subterranean access, guard routines, and ‘lapses’; the greatest vulnerability is predictable negligence rather than overt force.