Sutra 11
Devanagari script
जनपदं चैकस्थं शैलवननदीदुर्गेष्वटवीव्यवहितेषु वा पुत्रभ्रातृपरिगृहीतं स्थापयेत् ॥ कZ_१२.५.११ ॥
Transliteration
janapadaṃ caikasthaṃ śailavanadīnadi durgeṣv aṭavīvyavahiteṣu vā putrabhrātṛparigṛhītaṃ sthāpayet
Translation
જનપદની પ્રજાને એક જ સંકલિત સ્થળે વસાવવી—પર્વત/વન/નદી/કિલ્લા દ્વારા સુરક્ષિત સ્થળોમાં, અથવા જંગલથી અલગ પડેલા સ્થળોમાં—અને પુત્રો તથા ભાઈઓની દેખરેખ હેઠળ રાખવી.
Word by Word
जनपदम्a territory/district (janapada)
जनपदम्:
TypeNoun
Rootजनपद
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
एकस्थम्situated/kept in one place
एकस्थम्:
TypeAdjective
Rootएकस्थ
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; जनपदम् इति विशेषणम्
शैलवननदीदुर्गेषुin mountain/forest/river forts (defensive strongholds)
शैलवननदीदुर्गेषु:
TypeNoun
Rootशैल-वन-नदी-दुर्ग
Formनपुंसकलिङ्ग (समाहारद्वन्द्व-प्राय), सप्तमी-बहुवचन; अधिकरणे
अटवीव्यवहितेषुin (places) separated by wilderness
अटवीव्यवहितेषु:
TypeAdjective
Rootअटवी-व्यवहित
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी-बहुवचन; (दुर्गेषु) इति विशेषणम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
पुत्रभ्रातृपरिगृहीतम्occupied/held by sons and brothers
पुत्रभ्रातृपरिगृहीतम्:
TypeAdjective (past passive participle)
Rootपुत्र-भ्रातृ-परिगृहीत
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; जनपदम् इति विशेषणम्; कृदन्त (परि+ग्रह् → परिगृहीत)
स्थापयेत्should establish/station
स्थापयेत्:
TypeVerb
Rootस्था (णिच्)
Formपरस्मैपदी; विधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; causative of √स्था = ‘cause to be placed/establish’
Entities Mentioned
J
janapadaP
putra (sons)B
bhrātṛ (brothers)D
durga (fort)A
aṭavī (wilderness)FAQs
Consolidation simplifies protection, provisioning, intelligence, and command-and-control under wartime disruption.
Kauṭilya treats kin as comparatively more dependable for holding critical demographic and fiscal assets, reducing defection risk in crisis.