Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

सर्गभेदाः — अविद्या, स्रोतोभेदाः, नव सर्गाः, देवासुरादिसृष्टिः, वेद-यज्ञप्रादुर्भावः

सिसृक्षुर् अन्यदेहस्थः प्रीतिम् आप ततः सुराः सत्त्वोद्रिक्ताः समुद्भूता मुखतो ब्रह्मणो द्विज

sisṛkṣur anyadehasthaḥ prītim āpa tataḥ surāḥ sattvodriktāḥ samudbhūtā mukhato brahmaṇo dvija

Puis, désireux de créer tout en demeurant dans un autre corps, Brahmā éprouva la satisfaction; et de sa bouche, ô deux-fois-né, surgirent les dieux, chez qui le sattva prédominait.

सिसृक्षुःthe one desiring to create
सिसृक्षुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसिसृक्षु (प्रातिपदिक; √सृज् (धातु) इच्छार्थक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), एकवचन; कर्तृपद (प्रजापतिः/ब्रह्मा)
अन्यदेहस्थःdwelling in another body
अन्यदेहस्थः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootअन्य-देह-स्थ (प्रातिपदिक; अन्य + देह + स्थ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘सिसृक्षुः’ इत्यस्य विशेषण—‘situated in another body’
प्रीतिम्delight, satisfaction
प्रीतिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रीति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), एकवचन; कर्म
आपattained, obtained
आप:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√आप् (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय—क्रमवाचक
सुराःgods (Devas)
सुराः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (Nominative), बहुवचन; कर्तृपद
सत्त्वोद्रिक्ताःpredominantly sattvic
सत्त्वोद्रिक्ताः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसत्त्व-उद्रिक्त (प्रातिपदिक; सत्त्व + उद्रिक्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘सुराः’ इत्यस्य विशेषण—‘with predominant sattva’
समुद्भूताःarisen, produced
समुद्भूताः:
Karta (Subject qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमुद्भूत (कृदन्त-प्रातिपदिक; सम्-उद्-√भू (धातु) क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; भूतकर्मणि; ‘सुराः’ इत्यस्य विशेषण—‘arisen’
मुखतःfrom the mouth
मुखतः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-निभम्; ‘मुख’ + तस् (तसिल्) — अव्यय, पञ्चम्यर्थे (from the mouth)
ब्रह्मणःof Brahmā
ब्रह्मणः:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive), एकवचन
द्विजO twice-born (sage)
द्विज:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative), एकवचन

Sage Parāśara (speaking to Maitreya)

B
Brahmā
D
Devas (Surāḥ)
M
Maitreya (Dvija, addressee)

FAQs

It signals a sattva-dominant origin: the mouth symbolizes purity, speech, and illumination, aligning the devas with harmony and cosmic governance.

By stating the devas are “sattvodriktāḥ,” Parāśara frames created beings as differentiated by guṇa predominance, a key cosmological principle used throughout the Purāṇa.

Even when Brahmā is described as producing beings, the Vishnu Purana’s theology treats Brahmā as an instrument of secondary creation within the higher sovereignty of Viṣṇu as Supreme Reality.