Home›Skanda Purana›Prabhasa Khanda›Arbudha Khanda›Adhyaya 31›Shloka 18
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 18

Devanagari script

रुद्रकोटिं विरूपाक्षं ततः पंचनदं नृप । एवमादीनि तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च । परिभ्रमन्महीपाल परिश्रांतो नराधिपः

Transliteration

rudrakoṭiṃ virūpākṣaṃ tataḥ paṃcanadaṃ nṛpa | evamādīni tīrthāni puṇyānyāyatanāni ca | paribhramanmahīpāla pariśrāṃto narādhipaḥ

Translation

Vers Rudrakoṭi et Virūpākṣa, puis vers Pañcanada, ô roi—ainsi erra-t-il parmi ces tīrtha sacrés et d’autres sanctuaires pleins de mérite. À force de parcourir la terre, le souverain des hommes s’épuisa, ô protecteur du monde.

Word by Word
रुद्रकोटिम्Rudrakoṭi (a tīrtha)
रुद्रकोटिम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootरुद्र + कोटि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (रुद्रस्य कोटिः)
विरूपाक्षम्Virūpākṣa (a sacred place/name)
विरूपाक्षम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootविरूप + अक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (विरूपे अक्षिणी यस्य सः) नामरूपेण तीर्थ/देवस्थानम्
ततःthen
ततः:
Adhikarana/Desha-Kala (Context)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formक्रमवाचक-अव्यय
पञ्चनदम्Pañcanada (place of five rivers)
पञ्चनदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपञ्च + नद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (पञ्च नद्यः यस्मिन्/यत्र)
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
एवम्thus
एवम्:
Sambandha (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (thus)
आदीनिand others beginning with these
आदीनि:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootआदि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (आदि-शब्दः)
तीर्थानिsacred fords/holy places
तीर्थानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
पुण्यानिholy, meritorious
पुण्यानि:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootपुण्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (तीर्थाणि)
आयतनानिshrines/abodes
आयतनानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआयतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
परिभ्रमन्wandering around
परिभ्रमन्:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeVerb
Rootपरि + भ्रम् (धातु)
Formवर्तमान-कृदन्त (शतृ-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणभावे (while wandering)
महीपालO protector of the earth (king)
महीपाल:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमही + पाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (महीपालः = पृथिव्याः पालकः)
परिश्रान्तःexhausted
परिश्रान्तः:
Karta (Subject complement)
TypeAdjective
Rootपरि + श्रम् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (नराधिपः)
नराधिपःthe king, lord of men
नराधिपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर + अधिप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नराणाम् अधिपः)
Speaker

Deductive: Skanda (narrating within Prabhāsa Khaṇḍa’s Arbuda Khaṇḍa context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rudrakoṭi / Virūpākṣa / Pañcanada

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpa / Mahīpāla addressed as ‘O king’

Visual Art Cues

Scene: A weary king-pilgrim with dusted garments and staff pauses at a Śiva shrine labeled Rudrakoṭi; then at a fierce Virūpākṣa liṅga; finally at a broad river-landscape of Pañcanada with multiple streams, ghāṭas, and hermitages—conveying both sanctity and exhaustion.

Characters & Entities
R
Rudrakoṭi
V
Virūpākṣa
P
Pañcanada

FAQs

Atonement can be arduous; perseverance through sacred travel is portrayed as part of the transformative discipline.

Rudrakoṭi, Virūpākṣa, and Pañcanada are named, along with an implied broader network of tīrthas and āyatanas.

No single rite is specified; the verse emphasizes continued visitation of tīrthas and shrines as the practice.

←Previous Verse
Next Verse→