Shloka 122

सुन्दरकाण्डे अष्टपञ्चाशः सर्गः

हनुमद्वृत्तान्तकथनम्, सीताभिज्ञान-प्रदानम्, लङ्कादाह-वर्णनम्

Devanagari script

तानहं सहसैन्यान्वै सर्वानेवाभ्यसूदयम्।ततः पुनर्दशग्रीवः पुत्रमक्षं महाबलम्।।।।बहुभी राक्षसैस्सार्धं प्रेषयामास रावणः।

Transliteration

tān ahaṃ sahasainyān vai sarvān evābhyasūdayam |

tataḥ punar daśagrīvaḥ putram akṣaṃ mahābalam |

bahubhir rākṣasaiḥ sārdhaṃ preṣayāmāsa rāvaṇaḥ |

Translation

Je les abattis tous, en vérité, avec leurs troupes. Alors Daśagrīva—Rāvaṇa—envoya de nouveau son puissant fils Akṣa, accompagné de nombreux rākṣasas.

Word by Word

• तान्: them
• तान्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; Accusative plural

• अहम्: I
• अहम्: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular

• सहसैन्यान्: along with (their) troops
• सहसैन्यान्: सहकारक (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: स + सैन्य (प्रातिपदिक); सह सैन्यान्
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘with the troops’ as accompaniment phrase

• वै: indeed
• वै: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• सर्वान्: all
• सर्वान्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; qualifies तान्

• एव: only/just
• एव: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात/अवधारण

• अभ्यसूदयम्: I slew
• अभ्यसूदयम्: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अभि-√सूद्/सूद (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), उत्तम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• ततः: then
• ततः: कालाधिकरण (Temporal/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb of sequence)

• पुनः: again
• पुनः: सम्बन्ध/क्रियाविशेषण (Adverb)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: again)

• दशग्रीवः: the ten-necked one (Ravana)
• दशग्रीवः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दश + ग्रीव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘he whose necks are ten’ (epithet)

• पुत्रम्: son
• पुत्रम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular

• अक्षम्: Aksha
• अक्षम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अक्ष (प्रातिपदिक; नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; proper noun

• महाबलम्: mighty
• महाबलम्: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा + बल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; qualifies अक्षम्

• बहुभिः: with many
• बहुभिः: विशेषण (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; used with राक्षसैः (many)

• राक्षसैः: demons
• राक्षसैः: सहकारक (Accompaniment/सह)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; Instrumental plural

• सार्धम्: together with
• सार्धम्: सहकारक (Accompaniment marker/सह)
• Type: Indeclinable
• Root: सार्धम् (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb/preposition: together with)

• प्रेषयामास: sent
• प्रेषयामास: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-इष्/इष् (धातु) → प्रेषयामास (णिच् + लिट्)
• Form: लिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; causative

• रावणः: Ravana
• रावणः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; apposition to दशग्रीवः

Context

"Since I killed all of them along with the army, the ten-headed Ravana sent out his mighty son Aksha together with many demons.

Characters & Entities

• Rāvaṇa (Daśagrīva)
• Akṣa
• rākṣasāḥ

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Adharma’s stubbornness: instead of restoring righteousness (returning Sītā), Rāvaṇa sacrifices even his own lineage in pursuit of ego and control.

What is the narrative situation?

After repeated defeats, Rāvaṇa escalates further by sending his powerful son Akṣa with many rākṣasas.

Which character virtue is emphasized?

Hanumān’s unwavering resolve; contrasted with Rāvaṇa’s attachment and pride overriding ethical judgment.