Shloka 44

Devanagari script

देवाश्च दैत्याश्च निशाचरेन्द्र गन्धर्वविद्याधरनागयक्षाः।रामस्य लोकत्रयनायकस्य स्थातुं न शक्तास्समरेषु सर्वे।।।।

Transliteration

devāś ca daityāś ca niśācarendra gandharva-vidyādhara-nāga-yakṣāḥ |

rāmasya lokatraya-nāyakasya sthātuṃ na śaktāḥ samareṣu sarve ||

Translation

Ô seigneur des rôdeurs de la nuit, même les devas et les daityas —gandharvas, vidyādharas, nāgas et yakṣas— nul n’a la force de tenir au combat contre Rāma, chef des trois mondes.

Word by Word

• देवाः: the gods (devas)
• देवाः: कर्ता (Agent/Subject)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative); बहुवचनम् (Plural)

• च: and
• च: समुच्चय (Coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: "and")

• दैत्याः: the daityas (demons)
• दैत्याः: कर्ता (Agent/Subject)
• Type: Noun
• Root: दैत्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative); बहुवचनम् (Plural)

• च: and
• च: समुच्चय (Coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: "and")

• निशाचरेन्द्र: O king of night-rangers (demons)
• निशाचरेन्द्र: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: निशाचर + इन्द्र (प्रातिपदिके; समासः)
• Form: पुंलिङ्गः; सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative); एकवचनम् (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (निशाचराणाम् इन्द्रः)

• गन्धर्वविद्याधरनागयक्षाः: gandharvas, vidyādharas, nāgas, and yakṣas
• गन्धर्वविद्याधरनागयक्षाः: कर्ता (Agent/Subject)
• Type: Noun
• Root: गन्धर्व + विद्याधर + नाग + यक्ष (प्रातिपदिके; समासः)
• Form: पुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative); बहुवचनम् (Plural); इतरेतर-द्वन्द्वः (गन्धर्वाश्च विद्याधराश्च नागाश्च यक्षाश्च)

• रामस्य: of Rāma
• रामस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive); एकवचनम् (Singular)

• लोकत्रयनायकस्य: of the leader/lord of the three worlds
• लोकत्रयनायकस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: लोक + त्रय + नायक (प्रातिपदिके; समासः)
• Form: पुंलिङ्गः; षष्ठी-विभक्तिः (Genitive); एकवचनम् (Singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (लोकत्रयस्य नायकः)

• स्थातुम्: to stand (against), to face
• स्थातुम्: प्रयोजन/अनन्तरक्रिया (Infinitival complement)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + तुमुन् (कृत्-प्रत्यय)
• Form: तुमुनन्तम् (Infinitive); धातुः: √स्था (भ्वादिः); अर्थः: स्थितुं/प्रतिष्ठातुम् (to stand/face)

• न: not
• न: निषेध (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम् (particle of negation)

• शक्ताः: able, capable
• शक्ताः: कर्तृ-विशेषण (Predicate adjective of the subject)
• Type: Adjective
• Root: शक्त (प्रातिपदिक; √शक्-धातोः क्त-प्रत्ययान्तः)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त-विशेषणम् (past passive participle used adjectivally); पुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative); बहुवचनम् (Plural)

• समरेषु: in battles, in war
• समरेषु: अधिकरण (Locative: place/occasion)
• Type: Noun
• Root: समर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; सप्तमी-विभक्तिः (Locative); बहुवचनम् (Plural)

• सर्वे: all
• सर्वे: कर्तृ-विशेषण (Qualifier of the subject)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः; प्रथमा-विभक्तिः (Nominative); बहुवचनम् (Plural)

Context

"O king of demons, even devas, daityas, gandharvas, vidyadharas, nagas, and yakshas are incompetent to face Rama the lord of the three worlds in wars.

Characters & Entities

• Rāma
• Rāvaṇa
• Devas
• Daityas
• Gandharvas
• Vidyādharas
• Nāgas
• Yakṣas

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

True power is aligned with cosmic order: dharma has universal backing, so collective might without righteousness cannot prevail.

What is the narrative situation?

Hanumān addresses Rāvaṇa as ‘niśācarendra’ and asserts that even celestial and semi-divine races cannot face Rāma in war.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s world-protecting leadership (lokatraya-nāyaka), implying responsibility to restore dharma by confronting wrongdoing.