Home›Ramayana›Kishkindha Kanda›Sarga 25›Shloka 22
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 22

वालिनः और्ध्वदैहिकम्

Vali’s Funeral Rites and the Consolation of the Bereaved

Devanagari script

दिव्यां भद्रासनयुतां शिबिकां स्यन्दनोपमाम्।पक्षिकर्मभिराचित्रां द्रुमकर्मविभूषिताम्4.25.22।।आचितां चित्रपत्तीभि स्सुनिविष्टां समन्ततः।विमानमिव सिद्धानां जालवातायनान्विताम्4.25.23।।सुनियुक्तां विशालां च सुकृतां विश्वकर्मणा।दारुपर्वतकोपेतां चारुकर्मपरिष्कृताम्4.25.24।।वराभरणहारैश्च चित्रमाल्योपशोभिताम्।गुहागहनसञ्छन्नां रक्तचन्दनभूषिताम्4.25.25।।पुष्पौघैस्समभिच्छन्नां पद्ममालाभिरेव च।तरुणादित्यवर्णाभिर्भ्राजमानाभिरावृताम्4.25.26।।

Transliteration

divyāṃ bhadrāsanayutāṃ śibikāṃ syandanopamām | pakṣikarmabhir ācitrāṃ drumakarmavibhūṣitām || 4.25.22 ||

ācitāṃ citrapattībhiḥ suniviṣṭāṃ samantataḥ | vimānam iva siddhānāṃ jālavātāyanānvitām || 4.25.23 ||

suniyuktāṃ viśālāṃ ca sukṛtāṃ viśvakarmaṇā | dāruparvatakopetāṃ cārukarmapariṣkṛtām || 4.25.24 ||

varābharaṇahāraiś ca citramālyopaśobhitām | guhāgahanasañchannāṃ raktacandanabhūṣitām || 4.25.25 ||

Translation

On apporta une litière merveilleuse, munie d’un siège de bon augure et semblable à un char, sculptée de motifs d’oiseaux et ornée d’ouvrages figurant des arbres. Revêtue de toutes parts de panneaux multicolores, elle ressemblait au vimāna des siddha, pourvue de fenêtres à treillis. Large et solidement assemblée, comme façonnée par Viśvakarmā, elle était embellie de sculptures pareilles à des montagnes de bois et d’un ornement raffiné. Elle resplendissait de joyaux choisis et de colliers, et de guirlandes éclatantes; elle offrait des renfoncements décoratifs tels des grottes et des fourrés, et était ointe de santal rouge.

Word by Word
दिव्याम्marvellous
दिव्याम्:
विशेषण (Adjectival)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying शिबिकाम्)
भद्रासनयुताम्having an excellent seat
भद्रासनयुताम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootभद्रासन + युत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: भद्रासनैः युता ‘endowed with a fine seat’; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
शिबिकाम्palanquin
शिबिकाम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootशिबिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
स्यन्दनोपमाम्like a chariot
स्यन्दनोपमाम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootस्यन्दन + उपमा (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: स्यन्दनस्य उपमा ‘comparable to a chariot’; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
पक्षिकर्मभिःwith bird-designs
पक्षिकर्मभिः:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootपक्षि + कर्मन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: पक्षिणां कर्म (bird-design work); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
आचित्राम्decorated/painted
आचित्राम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootआ-चित्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्; ‘carved/painted’
द्रुमकर्मविभूषिताम्adorned with tree-designs
द्रुमकर्मविभूषिताम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootद्रुमकर्मन् + विभूषित (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: द्रुमकर्मभिः विभूषिता ‘adorned with tree-work’; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
आचिताम्covered
आचिताम्:
विशेषण
TypeVerb
Rootआ-चि (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; धातु: चि (to heap/cover), उपसर्ग: आ-; ‘covered/filled’
चित्रपत्तीभिःwith colourful panels
चित्रपत्तीभिः:
करण
TypeNoun
Rootचित्र + पत्ती (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय-समास: चित्राः पत्त्यः ‘variegated panels/cloth-strips’; स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
सुनिविष्टाम्well-set
सुनिविष्टाम्:
विशेषण
TypeVerb
Rootसु-नि-विश् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (PPP), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; धातु: विश् (to enter/be placed) उपसर्ग: सु-, नि-; ‘well-fixed/firmly set’
समन्ततःon all sides
समन्ततः:
देशाधिकरण (Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootसमन्ततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (Adverb) ‘on all sides’
विमानम्an aerial car
विमानम्:
उपमान (Upamāna)
TypeNoun
Rootविमान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; उपमान (standard of comparison)
इवlike
इव:
उपमासूचक
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-निपात (comparative particle)
सिद्धानाम्of the Siddhas
सिद्धानाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootसिद्ध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन
जालवातायनान्विताम्having latticed windows
जालवातायनान्विताम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootजालवातायन + अन्वित (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: जालवातायनैः अन्विता ‘provided with latticed windows’; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
सुनियुक्ताम्well-fitted
सुनियुक्ताम्:
विशेषण
TypeVerb
Rootसु-नि-युज् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (PPP), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; धातु: युज् (to yoke/fit) उपसर्ग: सु-, नि-; ‘well-fitted’
विशालाम्large
विशालाम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootविशाल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
सुकृताम्well-made
सुकृताम्:
विशेषण
TypeVerb
Rootसु-कृ (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (PPP), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; धातु: कृ (to make) उपसर्ग: सु-; ‘well-made’
विश्वकर्मणाby Viśvakarman
विश्वकर्मणा:
कर्ता (Agent in passive)/करण
TypeNoun
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; कर्तृकरण (agent/instrument)
दारुपर्वतकोपेताम्adorned with wooden mountain-forms
दारुपर्वतकोपेताम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootदारुपर्वतक + उपेत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: दारुपर्वतकैः उपेता ‘furnished with wooden mountain-like forms’; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम्
चारुकर्मपरिष्कृताम्beautifully embellished
चारुकर्मपरिष्कृताम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootचारुकर्मन् + परिष्कृत (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: चारुणा कर्मणा परिष्कृता ‘embellished by fine workmanship’; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वराभरणहारैःwith excellent ornaments and garlands
वराभरणहारैः:
करण
TypeNoun
Rootवर + आभरण + हार (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (श्रृङ्खला): वराणि आभरणानि च हाराः; पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
चित्रमाल्योपशोभिताम्beautified with colourful garlands
चित्रमाल्योपशोभिताम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootचित्रमाल्य + उपशोभित (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: चित्रमाल्यैः उपशोभिता ‘beautified with variegated garlands’; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
गुहागहनसञ्छन्नाम्covered with cave-like recesses
गुहागहनसञ्छन्नाम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootगुहा + गहन + सञ्छन्न (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: गुहागहनैः सञ्छन्ना ‘covered with cave-and-grotto-like (work)’; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
रक्तचन्दनभूषिताम्adorned with red sandal
रक्तचन्दनभूषिताम्:
विशेषण
TypeAdjective
Rootरक्तचन्दन + भूषित (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: रक्तचन्दनेन भूषिता ‘adorned with red sandal’; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पुष्पौघैःwith heaps of flowers
पुष्पौघैः:
करण
TypeNoun
Rootपुष्पौघ (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (समाहार): पुष्पाणाम् ओघाः ‘heaps of flowers’; पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
समभिच्छन्नाम्completely covered
समभिच्छन्नाम्:
विशेषण
TypeVerb
Rootसम्-अभि-छद् (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (PPP), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; धातु: छद् (to cover) उपसर्ग: सम्-, अभि-; ‘completely covered’
पद्ममालाभिःwith lotus garlands
पद्ममालाभिः:
करण
TypeNoun
Rootपद्ममाला (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: पद्मानां मालाः ‘lotus-garlands’; स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
एवindeed/just
एव:
अवधारण
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphatic particle)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
तरुणादित्यवर्णाभिःof rising-sun colour
तरुणादित्यवर्णाभिः:
विशेषण
TypeAdjective
Rootतरुण + आदित्य + वर्ण (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास: तरुणस्य आदित्यस्य वर्णः येषाम् (colour like the rising sun); स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (qualifying भ्राजमानाभिः)
भ्राजमानाभिःby shining (ones)
भ्राजमानाभिः:
करण (Instrument)
TypeVerb
Rootभ्राज् (धातु)
Formवर्तमानकाले शानच् (Present active participle), स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; धातु: भ्राज् (to shine)
आवृताम्covered
आवृताम्:
विशेषण
TypeVerb
Rootआ-वृ (धातु)
Formक्त-प्रत्यय (PPP), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; धातु: वृ (to cover) उपसर्ग: आ-; ‘covered’
Context

A swift-moving, marvellous palanquin designed by Viswakarma was brought. Covered with colourful pictures of birds and trees on every side it looking like an aerial chariot fit for saints. Fitted with a splendid seat grilled windows, artificially made small caverns and grottos of wood was embellished with carvings of mountains, choice ornaments and garlands. With red sandal paste, red scented flowers and red lotus garlands, it resembled the rising Sun.

Characters & Entities
Ś
Śibikā (palanquin)
V
Viśvakarmā
S
Siddhas (as comparison)

FAQs

Dharma includes honoring the dead with dignity: the careful, beautiful preparation of the palanquin reflects respect for proper rites (antyeṣṭi) and social order.

A richly crafted palanquin is brought out as part of the preparations to carry Vāli’s body for the final rites.

Reverence and propriety (maryādā): the community ensures that even amid conflict, funeral duties are performed with honor.

←Previous Verse
Next Verse→