Previous Verse
Next Verse

Shloka 42

जटायुरावणयुद्धम्

Jatayu’s Combat with Ravana

तस्य व्यायच्छमानस्य रामस्यार्थे स रावणः।।।।पक्षौ पार्श्वौ च पादौ च खड्गमुद्धृत्य सोऽच्छिनत्।

tasya vyāyacchamānasya rāmasyārthe sa rāvaṇaḥ | pakṣau pārśvau ca pādau ca khaḍgam uddhṛtya so 'cchinat ||

Tandis que Jaṭāyu luttait pour la cause de Rāma, Rāvaṇa leva son épée et lui trancha ses deux ailes, ainsi que les flancs et les pattes.

तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
व्यायच्छमानस्यof (him) who was exerting himself
व्यायच्छमानस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeVerb
Rootवि-आ-यम्/यच्छ् (धातु: व्यायच्छने/प्रयत्ने)
Formशानच्-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (Present Active Participle), पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; (of one striving/fighting)
रामस्यof Rama
रामस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अर्थेfor the sake
अर्थे:
Nimitta/Prayojana (निमित्त/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootअर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; निमित्त/प्रयोजन (for the sake of)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
रावणःRavana
रावणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पक्षौtwo wings
पक्षौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन
पार्श्वौtwo sides/flanks
पार्श्वौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपार्श्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
पादौtwo feet
पादौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
खड्गम्sword
खड्गम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootखड्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उद्धृत्यhaving drawn/raised
उद्धृत्य:
Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootउद्-हृ (धातु: उद्धरणे)
Formक्त्वान्त-अव्यय (Gerund)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (repeated for emphasis)
अच्छिनत्cut off
अच्छिनत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootछिद् (धातु: छेदने)
Formलङ्-लकार (Imperfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Ravana lifted his sword and cut off both the wings and feet of Jatayu who was fighting relentlessly (for Rama's sake).

J
Jaṭāyu
R
Rāvaṇa
R
Rāma

FAQs

Self-sacrifice for righteousness: Jaṭāyu’s struggle “for Rāma’s sake” models dharma as loyal protection of the just, even when it leads to personal ruin.

Rāvaṇa escalates to lethal force, using a sword to maim Jaṭāyu, who continues resisting to uphold Rāma’s cause.

Loyalty and sacrificial courage—Jaṭāyu’s unwavering commitment to defend Sītā and serve Rāma’s dharma.