Shloka 13

तं तदा दण्डकारण्ये यज्ञमुद्दिश्य दीक्षितम्।बभूवोपस्थितो रामश्चित्रं विष्फारयन्धनुः।।3.38.13।।

taṁ tadā daṇḍakāraṇye yajñam uddiśya dīkṣitam |

babhūv upasthito rāmaś citraṁ viṣphārayan dhanuḥ || 3.38.13 ||

Alors, dans la forêt de Daṇḍaka, le yajña en vue et la dīkṣā accomplie, Rāma se tint en sentinelle, bandant son arc merveilleux.

tamhim
tam:
Karma (कर्म; उपस्थाने)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम
tadāthen
tadā:
Kāla-adhikaraṇa (काल-अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottadā (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
daṇḍaka-araṇyein the Dandaka forest
daṇḍaka-araṇye:
Adhikaraṇa (अधिकरण/place)
TypeNoun
Rootdaṇḍaka + araṇya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (दण्डकस्य अरण्यम्)
yajñamthe sacrifice
yajñam:
Karma (कर्म; उद्दिश्य)
TypeNoun
Rootyajña (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
uddiśyafor the purpose of
uddiśya:
Prayojana (प्रयोजन/purpose)
TypeIndeclinable
Rootud-√diś (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive) ‘having aimed at/for the sake of’
dīkṣitamthe consecrated one
dīkṣitam:
Viśeṣaṇa (विशेषण of tam)
TypeAdjective
Rootdīkṣita (प्रातिपदिक; √dīkṣ)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (one consecrated/initiated)
babhūvabecame/was
babhūva:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
upasthitaḥpresent/standing by
upasthitaḥ:
Karta (कर्ता; rāmaḥ with predicate)
TypeAdjective
Rootupasthita (कृदन्त-प्रातिपदिक; upa-√sthā)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेयविशेषण (predicate adjective)
rāmaḥRama
rāmaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
citramwonderfully
citram:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeAdjective
Rootcitra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbially: wonderfully)
viṣphārayanstretching/twanging
viṣphārayan:
Karta (कर्ता; rāmaḥ के सहवर्ती क्रिया)
TypeVerb
Rootviṣ-√phar/√sphar (धातु)
Formशतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि
dhanuḥthe bow
dhanuḥ:
Karma (कर्म; viṣphārayan)
TypeNoun
Rootdhanus (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्म

Then Rama was initiated for the protection of sacrifices and stood on guard, stretching his wonderful bow.

R
Rāma
D
Daṇḍakāraṇya
Y
yajña (sacrifice)
D
dhanuḥ (bow)

FAQs

Protection of sacred rites is dharma: force is sanctified when used to defend yajña and those who uphold truth and discipline.

Rāma is positioned as the protector during the sacrificial observance in the forest.

Vigilance and disciplined readiness—heroism expressed as guardianship rather than conquest.