Previous Verse
Next Verse

Shloka 68

Adhyaya 23Ashvatara’s Vow for Madalasa and the Bestowal of Musical Science by Sarasvati

भक्षिते तु ततस्तस्मिन् भवतो मध्यमात्फणात् ।

समुत्पत्स्यति कल्याणी तथारूपा यथामृता ॥

bhakṣite tu tatas tasmin bhavato madhyamāt phaṇāt | samutpatsyati kalyāṇī tathārūpā yathāmṛtā ||

«Quand ce (piṇḍa) aura été mangé, alors, de ta capuche médiane, surgira la Dame de bon augure, sous la même forme qu’au moment de sa mort.»

भक्षितेwhen (it is) eaten
भक्षिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootभक्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त/PPP); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘तस्मिन्’ इत्यनेन सह सति-सप्तमी (locative absolute)
तुthen/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle)
ततःthereafter
ततः:
Desha-Kala (देश-काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb of sequence)
तस्मिन्in that (situation/time)
तस्मिन्:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute)
भवतःof you
भवतः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)
मध्यमात्from the middle
मध्यमात्:
Apadana (अपादान)
TypeAdjective
Rootमध्यम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (5th/पञ्चमी), एकवचन; ‘फणात्’ इत्यस्य विशेषणम्
फणात्from the hood (of the serpent)
फणात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootफण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; अपादान (source)
समुत्पत्स्यतिwill spring forth
समुत्पत्स्यति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-उत्-पत् (धातु)
Formलृट्-लकार (simple future), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
कल्याणीthe auspicious woman
कल्याणी:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकल्याणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्ता
तथारूपाof such a form
तथारूपा:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतथा + रूप (प्रातिपदिक); कर्मधारय
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘कल्याणी’ इत्यस्य विशेषणम् (तादृशरूपा)
यथाas
यथा:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय; उपमान/तुलना-वाचक (comparative)
अमृताimmortal/deathless
अमृता:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअमृता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘कल्याणी’ इत्यस्य विशेषणम्
Śiva

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "bhakti", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Śiva
Ritual causalityRe-manifestationMiraculous birth

FAQs

The narrative asserts that dharmic rites, when sanctified by īśvara’s sanction, can reverse misfortune; it reinforces faith in śrāddha as a bridge between visible and invisible worlds.

Ānucarita; it is an episode illustrating the power of ritual and grace rather than a structural cosmological account.

Emergence from the ‘hood’ suggests kundalinī/serpent symbolism: from the central point (madhyama) arises renewed śakti (kalyāṇī), i.e., awakened transformative power.