Previous Verse
Next Verse

Shloka 102

Adhyaya 21Kuvalayashva’s Descent to Patala and the Rescue of Madalasa

गन्धर्वतनया चेयं मा त्वया वै वियुज्यताम् ।

इति पित्रा बहुविधं प्रियं उक्तः पुनः पुनः ॥

ghandharvatanayā ceyaṃ mā tvayā vai viyujyatām / iti pitrā bahuvidhaṃ priyaṃ uktaḥ punaḥ punaḥ

«Cette femme est la fille d’un Gandharva ; ne te sépare pas d’elle, en vérité.» Ainsi le père lui adressa, à maintes reprises, de nombreuses paroles pleines d’affection.

गन्धर्वतनयाthe Gandharva's daughter
गन्धर्वतनया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootगन्धर्वतनया (प्रातिपदिक) = गन्धर्व + तनया
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (गन्धर्वस्य तनया)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
इयम्this (woman)
इयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
माdo not
मा:
Pratishedha (प्रतिषेध)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formनिषेध-अव्यय (prohibitive particle)
त्वयाby you
त्वया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तम-पुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (कर्ता/करण), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिपात (emphatic particle)
वियुज्यताम्let (her) not be separated
वियुज्यताम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootयुज् (धातु)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ), प्रथम-पुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive); उपसर्ग: वि-; धातु-रूप: वि + युज् → वियुज्यते (आज्ञार्थ: वियुज्यताम्)
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण-निपात (quotative particle)
पित्राby the father
पित्रा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
बहुविधम्in many ways
बहुविधम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootबहुविध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म/विशेष्य-समन्वय), एकवचन; बहु + विध (कर्मधारय/तत्पुरुष: ‘many kinds’)
प्रियम्pleasing (words)
प्रियम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (अत्र ‘प्रियं वचनम्’ इत्यर्थे)
उक्तःwas addressed/spoken to
उक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि-भावः (having been spoken/addressed)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
पुनःagain
पुनः:
Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण-अव्यय (adverb)
Father to son

{ "primaryRasa": "shringara", "secondaryRasa": "vatsalya", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Marriage stabilityFamily counselAffectionate instruction

FAQs

The father emphasizes fidelity and protection of the marital bond; affectionate counsel is portrayed as part of dharmic household continuity.

Vaṃśānucarita: domestic counsel embedded in dynastic story.

Union with the Gandharva-born wife can symbolize harmonizing refined sensibility (gandharva—music/beauty) with royal duty; ‘not separating’ implies integration rather than fragmentation of life aims.