Ārjava, Satya, and the Virocana–Sudhanvan Exemplum
Udyoga-parva 35
पुनर्नरो प्रियते जायते च पुनर्नरो हीयते वर्धते च । पुनर्नरो याचति याच्यते च पुनर्नर: शोचति शोच्यते च,मनुष्य बार-बार मरता और जन्म लेता है, बार-बार क्षय और वृद्धिको प्राप्त होता है, बार-बार स्वयं दूसरेसे याचना करता है और दूसरे उससे याचना करते हैं तथा बारंबार वह दूसरोंके लिये शोक करता है और दूसरे उसके लिये शोक करते हैं
punar naro prīyate jāyate ca punar naro hīyate vardhate ca | punar naro yācati yācyate ca punar naraḥ śocati śocyate ca ||
Vidura médite sur la roue de la condition humaine: sans cesse l’homme meurt et renaît; sans cesse il décline et grandit. Sans cesse il demande, et sans cesse on lui demande. Sans cesse il pleure les autres, et sans cesse les autres le pleurent. Le vers impose une lucidité éthique: puisque les états du monde alternent à l’infini, il ne faut pas s’attacher aux gains et aux pertes passagers, mais rechercher la constance, la maîtrise de soi et le dharma.
विदुर उवाच
Human life moves in recurring cycles—birth and death, gain and loss, asking and being asked, grieving and being grieved for. Recognizing this impermanence supports vairagya (detachment), patience, and commitment to dharma rather than obsession with temporary outcomes.
In Udyoga Parva, Vidura offers counsel grounded in moral realism. Here he generalizes from worldly experience to remind his listener that fortunes reverse repeatedly; therefore one should act wisely and ethically, not driven by pride, fear, or attachment.