Previous Verse
Next Verse

Shloka 44

एकान्तिधर्म-प्रश्नः (Inquiry into Ekāntin Dharma) / The Origin and Practice of Single-Pointed Nārāyaṇa-Centered Discipline

भविष्यति प्रमाणं वै एतन्मदनुशासनम्‌ । 'ब्राह्मणो! जैसे मेरे प्रसादसे उत्पन्न ब्रह्मा प्रमाणभूत हैं एवं जैसे क्रोधसे उत्पन्न रुद्र

bhaviṣyati pramāṇaṃ vai etan mad-anuśāsanam | brāhmaṇa! yathā mama prasādasa utpannaḥ brahmā pramāṇabhūtaḥ, yathā ca krodhasa utpannaḥ rudraḥ; yathā ca yūyaṃ sarve prajāpati-sūrya-candrama-vāyu-bhūmi-jala-agni-sarva-nakṣatrāṇi tathā anyāny api bhūtanāmadhārīṇi padārthāḥ brahmavādinaś ca ṛṣayaḥ sva-svādhi-kārānusāreṇa pravartamānāḥ pramāṇabhūtā manyadhve, tathā yuṣmābhiḥ kṛtam idaṃ śreṣṭhaṃ śāstram api prāmāṇikaṃ manyiṣyate—eṣā mama ājñā || tasmāt pravakṣyate dharmān manuḥ svāyambhuvaḥ svayam; śukrācāryo bṛhaspatiś ca yadā prādurbhaviṣyataḥ tadā tau api yuṣmad-buddhi-niṣpannaṃ śāstram idaṃ pravakṣyataḥ ||

Bhīṣma dit : «Cette instruction de ma part demeurera une norme faisant autorité. Ô brahmane, de même que Brahmā—né de ma faveur—est reconnu comme source d’autorité, et de même que Rudra—né de la colère—est tenu pour autoritatif ; et de même que vous tous—les Prajāpati, le Soleil, la Lune, le Vent, la Terre, l’Eau, le Feu, l’ensemble des constellations, les autres êtres connus sous leurs noms distincts, ainsi que les ṛṣi voués à Brahman—agissant chacun dans le domaine qui lui revient, êtes regardés comme des autorités valides ; de même encore, cet excellent traité que vous avez composé sera reçu comme faisant autorité. Tel est mon commandement. Ainsi Svāyambhuva Manu lui-même enseignera le dharma conformément à cet ouvrage ; et lorsque Śukrācārya et Bṛhaspati paraîtront, eux aussi exposeront ce śāstra né de votre intelligence.»

भविष्यतिwill be
भविष्यति:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (simple future), 3, singular, परस्मैपद
प्रमाणम्authoritative standard; valid authority
प्रमाणम्:
Karta
TypeNoun
Rootप्रमाण (प्रातिपदिक)
Formneuter, nominative, singular
वैindeed
वै:
TypeIndeclinable
Rootवै (निपात)
एतत्this
एतत्:
Karta
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formneuter, nominative, singular
मत्from me
मत्:
Apadana
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Form—, ablative (panchami), singular
अनुशासनम्instruction; command
अनुशासनम्:
Karta
TypeNoun
Rootअनुशासन (प्रातिपदिक)
Formneuter, nominative, singular

भीष्म उवाच

B
Bhishma (Bhīṣma)
B
Brahmin (Brāhmaṇa, addressee)
B
Brahmā
R
Rudra (Śiva)
P
Prajāpatis
S
Sūrya (Sun)
C
Candrama/Chandra (Moon)
V
Vāyu (Wind)
B
Bhūmi (Earth)
J
Jala (Water)
A
Agni (Fire)
N
Nakṣatras (constellations)
B
Brahmavādin Ṛṣis (seers who teach Brahman)
S
Svāyambhuva Manu
Ś
Śukrācārya
B
Bṛhaspati
Ś
Śāstra (the treatise being authorized)