Previous Verse
Next Verse

Shloka 48

अध्याय २८१ — दानधर्मः, न्यायागतधनम्, ऋणत्रय-परिशोधनं च

Dāna ethics, lawful wealth, and settling obligations

भीष्मजी कहते हैं--भरतश्रेष्ठी] यह सुनकर अप्सराओंका मन प्रसन्न हो गया। वे “बहुत अच्छा" कहकर अपने-अपने स्थानोंमें जाकर विहार करने लगीं ।। ततस्त्रिलोककृद्‌ देव: पुनरेव महातपा: । अप:संचिन्तयामास ध्यातास्ताश्चाप्पधागमन्‌,तब त्रिभुवनकी सृष्टि करनेवाले महातपस्वी भगवान्‌ ब्रह्माने पुन. जलका चिन्तन किया। उनके स्मरण करते ही तुरंत जलदेवता वहाँ उपस्थित हो गये

bhīṣma uvāca—bharataśreṣṭha, etac chrutvā apsarasāṁ manaḥ prasannaṁ babhūva. tāḥ “bahu sādhū” iti uktvā sva-sva-sthāneṣu gatvā vihartum ārabdhāḥ. tataḥ trilokakṛd devaḥ punar eva mahātapāḥ brahmā apaḥ sañcintayāmāsa; dhyātās tāś cāpaḥ kṣaṇād iva samupāgaman.

Bhīṣma dit : « Ô le meilleur des Bharata, en entendant cela, les Apsaras furent réjouies au fond du cœur. Disant : “Très bien”, elles gagnèrent chacune sa demeure et s’y livrèrent aux jeux. Alors Brahmā, le grand ascète, créateur divin des trois mondes, tourna de nouveau son esprit vers les Eaux ; et dès qu’il les contempla, les divinités des Eaux apparurent aussitôt devant lui. »

ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय
त्रिलोककृत्creator of the three worlds
त्रिलोककृत्:
Karta
TypeAdjective
Rootत्रिलोककृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कृ)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
देवःthe god (Brahmā)
देवः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
Formअव्यय
एवindeed, just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
Formअव्यय
महातपाःthe great ascetic
महातपाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहातपस्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपःwaters
अपः:
Karma
TypeNoun
Rootअप्
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
संचिन्तयामासhe thought of, contemplated
संचिन्तयामास:
TypeVerb
Rootसम् + √चिन्त्
Formलिट् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन
ध्यातःhaving been meditated upon / when he had meditated
ध्यातः:
TypeAdjective
Root√ध्यै (क्त-प्रत्यय)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
ताःthey (those)
ताः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
and
:
TypeIndeclinable
Root
Formअव्यय
अप्the waters (water-deities)
अप्:
Karta
TypeNoun
Rootअप्
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
अधिtowards, upon (as preverb with √गम्)
अधि:
TypeIndeclinable
Rootअधि
Formउपसर्ग/अव्यय
आगमन्they came, arrived
आगमन्:
TypeVerb
Rootआ + √गम्
Formलुङ् (परस्मैपद), प्रथमपुरुष, बहुवचन

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
B
Bharataśreṣṭha (addressee, traditionally Yudhiṣṭhira)
A
Apsarases
B
Brahmā (Trilokakṛt Deva)
Ā
Āpaḥ (Waters / Water-deities)
T
Triloka (three worlds)