Previous Verse
Next Verse

Shloka 61

Arjuna’s Advance toward Bhīṣma; The Gāṇḍīva’s Signal and the Armies’ Convergence (भीष्माभिमुखगमनम् — गाण्डीवनिर्घोष-ध्वजवर्णनम्)

परिपेतु: सुसंरब्धाश्षतुर्वष्टा श्वतुर्दिशम्‌ । महाबली राक्षसोंद्वारा प्रेरित अन्यान्य दिग्गज भी जिनके चार-चार दाँत थे, अत्यन्त कुपित हो चारों दिशाओंमें टूट पड़े |। ६० हू ।। भगदत्तस्य तं नागं विषाणैरभ्यपीडयन्‌,वे सब-के-सब भगदत्तके हाथीको अपने दाँतोंसे पीड़ा देने लगे। वह बाणोंसे बहुत घायल हो चुका था; अतः इन हाथियोंद्वारा पीड़ित होनेपर वेदनासे व्याकुल हो बड़े जोर- जोरसे चीत्कार करने लगा। उसकी आवाज इन्द्रके वज्रकी गड़गड़ाहटके समान जान पड़ती थी

sañjaya uvāca | paripetuḥ susaṃrabdhāś caturdaṃṣṭrāś caturdiśam | mahābalī rākṣasair dvārā preritā anyāny diggajāḥ | bhagadattasya taṃ nāgaṃ viṣāṇair abhyapīḍayan | te sarve bhagadattasya hastinaṃ dantair pīḍayām āsuḥ | sa bāṇair bahuviddhaḥ san ebhir gajaiḥ pīḍitaḥ vedanābhibhūto mahānādaṃ cakāra | tasya śabda indrasya vajragarjitasamaḥ pratibhāti |

Sañjaya dit : Pris de fureur et comme saisis d’un délire, les éléphants aux quatre défenses se ruèrent vers les quatre directions, poussés par de puissants rākṣasa. De leurs défenses et de leurs cornes, ils pressèrent l’éléphant de Bhagadatta, le tourmentant de toutes parts. Déjà transpercée de nombreuses flèches, la grande bête, accablée de douleur sous l’assaut des autres éléphants, poussa un cri formidable—son barrissement semblait le tonnerre du vajra d’Indra.

परिपेतुःthey rushed/fell upon (all around)
परिपेतुः:
Karta
TypeVerb
Rootपरि-√पत्
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Plural, Parasmaipada
सुसंरब्धाःhighly enraged
सुसंरब्धाः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुसंरब्ध
FormMasculine, Nominative, Plural
चतुर्दंष्ट्राःhaving four tusks
चतुर्दंष्ट्राः:
Karta
TypeAdjective
Rootचतुर्दंष्ट्र
FormMasculine, Nominative, Plural
चतुर्दिशम्the four directions
चतुर्दिशम्:
Karma
TypeNoun
Rootचतुर्दिश्
FormFeminine, Accusative, Singular
भगदत्तस्यof Bhagadatta
भगदत्तस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभगदत्त
FormMasculine, Genitive, Singular
तम्that
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
नागम्elephant
नागम्:
Karma
TypeNoun
Rootनाग
FormMasculine, Accusative, Singular
विषाणैःwith (their) tusks/horns
विषाणैः:
Karana
TypeNoun
Rootविषाण
FormNeuter, Instrumental, Plural
अभ्यपीडयन्they pressed/tormented
अभ्यपीडयन्:
Karta
TypeVerb
Rootअभि-√पीड्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Plural, Parasmaipada

संजय उवाच

S
Sañjaya
B
Bhagadatta
B
Bhagadatta’s elephant (war-elephant)
R
Rākṣasas
I
Indra
V
Vajra (Indra’s thunderbolt)
W
War-elephants (diggajāḥ, caturdaṃṣṭrāḥ)