Previous Verse
Next Verse

Shloka 39

भीष्मपर्व — अध्याय 54: फल्गुन-प्रतिरोधः, सौबली-व्यूह-विध्वंसः, दुर्योधन-भीष्म-संवादः

समुदते पार्थिवेन्द्रे पार्षते शत्रुसूदने । तमब्रवीत्‌ ततः पार्थ: पार्षत॑ पृततापतिम्‌,यह सुनकर युद्धके लिये उन्मत्त रहनेवाले महान्‌ धनुर्धर पाण्डवोंने उच्चस्वरमें सिंहनाद किया तथा शत्रुसूदन नृपश्रेष्ठ द्रुपदपुत्र धृष्टद्युम्नके इस प्रकार युद्धके लिये उद्यत होनेपर कुन्तीकुमार युधिष्ठिरने सेनापति ट्रुपदकुमारसे पुन: इस प्रकार कहा--

saṃudate pārthivendre pārṣate śatrusūdane | tam abravīt tataḥ pārthaḥ pārṣataṃ pṛtatāpatim ||

Sañjaya dit : Lorsque Pārtha, le plus éminent des rois, et le Pārṣata —Dhṛṣṭadyumna, le pourfendeur d’ennemis— eurent ainsi parlé et se tinrent prêts pour la guerre, Pārtha (Yudhiṣṭhira) s’adressa de nouveau à ce fils de Drupada, brûleur d’adversaires au combat.

समुदतेwhen (he) was roaring / in the roar
समुदते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमुदत् (सम्+उद्+√द्/√दन्)
FormMasculine, Locative, Singular
पार्थिवेन्द्रेin/when the king of kings (was ...)
पार्थिवेन्द्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपार्थिवेन्द्र (पार्थिव + इन्द्र)
FormMasculine, Locative, Singular
पार्षतेin/when the son of Prishata (Dhrishtadyumna)
पार्षते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootपार्षत
FormMasculine, Locative, Singular
शत्रुसूदनेin/when the slayer of foes
शत्रुसूदने:
Adhikarana
TypeNoun
Rootशत्रुसूदन (शत्रु + सूदन)
FormMasculine, Locative, Singular
तम्him
तम्:
Karma
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Accusative, Singular
अब्रवीत्said/spoke
अब्रवीत्:
Karta
TypeVerb
Root√ब्रू
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada
ततःthen/thereupon
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-तसिल्)
पार्थःthe son of Pritha (Arjuna)
पार्थः:
Karta
TypeNoun
Rootपार्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
पार्षतम्the son of Prishata (Dhrishtadyumna)
पार्षतम्:
Karma
TypeNoun
Rootपार्षत
FormMasculine, Accusative, Singular
पृततापतिम्the lord/leader of the army (commander)
पृततापतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootपृततापति (पृत + तापति)
FormMasculine, Accusative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
P
Pārtha (Yudhiṣṭhira, son of Kuntī)
P
Pārṣata (Dhṛṣṭadyumna, son of Drupada)
D
Drupada (implied by patronymic)