भीष्मसेनासंनिवेशः — Bhīṣma’s Mobilization, Omens, and the Kaurava Array
स्यन्दनैर्वरवर्माणो भीष्मस्यासन् पुरोगमा: । श्रुतायुध
sañjaya uvāca | syandanair varavarmāṇo bhīṣmasyāsan purogamāḥ | śrutāyudhaś citrasenaḥ purumitraḥ viviṁśatiḥ śalyaḥ bhūriśravā tathā mahārathī vikarṇaḥ—ete sapta mahādhanurdharā vīrā rathoparī ārūḍhāḥ sundara-kavaca-dhāriṇaḥ droṇaputram aśvatthāmānam ātmanaḥ purataḥ kṛtvā bhīṣmasya purastāt purastāc ceruḥ ||
Sañjaya dit : Devant Bhīṣma avançait une avant-garde de guerriers sur chars, revêtus d’armures splendides. Śrutāyudha, Citraseṇa, Purumitra, Vivimśati, Śalya, Bhūriśravas et le grand combattant de char Vikarna—ces sept puissants archers, montés sur leurs chars et portant de belles cuirasses, marchaient en avant de Bhīṣma, plaçant devant eux Aśvatthāman, le fils de Droṇa, tandis qu’ils progressaient. La scène souligne l’ordonnancement délibéré du commandement et de la protection dans la guerre : l’autorité des anciens est honorée, et les combattants redoutables sont disposés pour couvrir et projeter la puissance.
संजय उवाच
The verse highlights the ethics of martial order: honoring senior command (Bhishma) while arranging capable protectors and forward fighters. It reflects kshatriya discipline—strategy, protection of leaders, and coordinated action rather than impulsive violence.
Sanjaya describes a Kaurava advance: seven renowned chariot-warriors in fine armor ride ahead of Bhishma as a vanguard, with Ashvatthama positioned prominently at the front, indicating a deliberate battle formation and the prominence of key fighters.