Shloka 97
Bhaṇḍāsurāhaṅkāra
The Mustering of the Daitya Forces and the Roar of War
Devanagari script
तुरगारूढयोत्क्षिप्ताः समाक्रामन्दिगन्तरान् / दिशो दश व्यानशिरे रुक्मपुङ्खाः शिलीमुखाः
Transliteration
turagārūḍhayotkṣiptāḥ samākrāmandigantarān / diśo daśa vyānaśire rukmapuṅkhāḥ śilīmukhāḥ
Translation
Les flèches Śilīmukha aux empennages d’or, lancées depuis la monture, traversèrent les intervalles des directions et se répandirent dans les dix régions.
Word by Word
तुरग-आरूढ-उत्क्षिप्ताःhurled (by those) mounted on horses / horse-mounted and thrown
तुरग-आरूढ-उत्क्षिप्ताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतुरग (प्रातिपदिक) + आरूढ (कृदन्त; √रुह्) + उत्क्षिप्त (कृदन्त; उद्-√क्षिप् क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘तुरगे आरूढैः (वा) उत्क्षिप्ताः’/‘mounted and hurled’—शिलीमुखाः इत्यस्य विशेषणम्
समाक्रामन्they pervaded/filled, spread over
समाक्रामन्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-आ-√क्रम् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
दिक्-अन्तरान्the intermediate quarters (spaces between directions)
दिक्-अन्तरान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश्/दिक् (प्रातिपदिक) + अन्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (‘दिशाम् अन्तराणि’ = the spaces between directions)
दिशःthe directions
दिशः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन
दशten
दश:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootदश (संख्या; प्रातिपदिक/अव्ययवत्)
Formसंख्यावाचक; अव्ययवत् प्रयोगः; दिशः इत्यस्य विशेषणम् (‘ten’)
व्यानशिरेbroad-headed (arrows)
व्यानशिरे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootव्यानशिर (प्रातिपदिक; व्यान + शिरस्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहिः—‘व्यानं/विस्तीर्णं शिरः (अग्रभागः) यस्य’ (broad-headed/spread-headed) — शिलीमुखाः इत्यस्य विशेषणम्
रुक्म-पुङ्खाःgold-fletched
रुक्म-पुङ्खाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootरुक्म (प्रातिपदिक) + पुङ्ख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय—‘रुक्ममयी पुङ्खा येषाम्’ (golden-feathered/with golden fletching)
शिलीमुखाःarrows
शिलीमुखाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिलीमुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन