Adhyaya 36

Verse 1

नारद उवाच । एवं दृष्ट्वा क्षितौ तानि लिंगानि हरसूनुना । हरिब्रह्मेंद्रप्रमुखा देवाः प्रोचुः परस्परम्

Dijo Nārada: Al ver en la tierra aquellos liṅga, establecidos por el hijo de Hara, los dioses—encabezados por Hari, Brahmā e Indra—conversaron entre sí.

Verse 2

अहो धन्यः कुमारोऽयं महीसागरसंगमे । येन चत्वारी लिंगानि स्तापितानि सुदुर्लभे

¡Ah! Dichoso es este Kumāra en la confluencia del Mahī con el océano; pues por él han sido establecidos cuatro liṅga, tan difíciles de obtener.

Verse 3

वयमप्यत्र शुद्ध्यर्थं तोषार्थं स्कन्दरुद्रयोः । साध्वर्थे चात्मलाभाय कुर्मो लिंगपरंपराम्

Nosotros también, para purificarnos aquí, para complacer a Skanda y a Rudra, por el bien y para nuestro propio fruto espiritual, estableceremos una sucesión de liṅga.

Verse 4

अथवा कोटिशो देवा मुनयो नैव संख्यया । सर्वे चेत्स्थापयिष्यंति लिंगान्यत्र महीतटे

O bien, dioses por crores y sabios sin número: si todos establecieran liṅga aquí, en esta ribera del río, (este lugar quedaría supremamente santificado).

Verse 5

पूजा तेषां कतं भावि बहुत्वाच्चात्र पठ्यते । यस्य राष्ट्रे रुद्रलिंगं पूज्यते नैव शक्तितः

«¿Cómo podrá realizarse debidamente su culto? Pues son muchos, como aquí se relata. En cualquier reino donde el Rudra-liṅga no sea venerado con la debida capacidad y devoción…»

Verse 6

तस्य सीदति तद्राष्ट्रं दुर्भिक्षव्याधितस्करैः । संभूय स्थापयिष्यामो लिंगमेकं ततः शुभम्

Entonces aquel reino decae, afligido por el hambre, la enfermedad y los ladrones. Por ello, reunidos, estableceremos un único liṅga auspicioso.

Verse 7

इति कृत्वा मतिं सर्वे प्राप्यानुज्ञां महेश्वरात् । प्रहर्षिता सुहश्चैव हरिब्रह्ममुखाः सुराः

Habiendo tomado todos esa determinación y obtenido el permiso de Maheśvara, los dioses—encabezados por Hari y Brahmā—se llenaron de júbilo y complacencia.

Verse 8

भूमिभागं शुभं वीक्ष्य विजने लिंगमुत्तमम् । स्थापयामासुरथ ते स्वयं ब्रह्मविनिर्मितम्

Luego, tras contemplar un paraje de tierra auspicioso en un lugar solitario, instalaron el liṅga supremo, forjado por el propio Brahmā.

Verse 9

सिद्धार्थैः स्तापितं यस्मा द्देवैर्ब्रह्मादिभिः स्वयम् । सिद्धेश्वरमिति प्राह नाम लिंगस्य वै गुहः

Porque ese liṅga fue instalado por los propios dioses—encabezados por Brahmā—para el cumplimiento de los fines divinos, Guha (Skanda) declaró que su nombre era “Siddheśvara”.

Verse 10

सर्वैर्देवैस्तत्र लिंगे खानितं सर उत्तमम् । सर्वतीर्थोदकैः शुभ्रैः पूरितं च महात्मभिः

Allí, todos los dioses cavaron junto a ese liṅga un lago excelente, y los magnánimos lo colmaron con aguas puras traídas de todos los tīrthas sagrados.

Verse 11

एतस्मिन्नंतरे पार्थ पातालाच्छेषनंदनः । कुमुदोनाम आगत्य प्राह शेषाहिपन्नगान्

En ese instante, oh Pārtha, Kumuda—hijo de Śeṣa—subió desde Pātāla y habló a las serpientes sagradas, los nāgas del linaje de Śeṣa.

Verse 12

अस्मिंस्तारकयुद्धे तु प्रलंबोनाम दानवः । पलायित्वा स्कंदभीत्या पापः पातालमाविशत्

En esta guerra contra Tāraka, un dánava llamado Pralaṃba—pecador y aterrado por Skanda—huyó y se internó en Pātāla.

Verse 13

स वो वसूनि पुत्रांश्च भार्याः कन्या गृहाणि च । विध्वंसयति नागेंद्राः शीघ्रं धावतधावत

«Está destruyendo vuestras riquezas, vuestros hijos, vuestras esposas, vuestras hijas y vuestras moradas. ¡Oh señores de los nāgas—pronto, corred, corred!»

Verse 14

शेषात्मजस्य तद्वाक्यं कुमदस्य निशम्यते । औत्सुक्यमापुर्नागेंद्रा यामयामेति वादिनः

Al oír las palabras de Kumuda, hijo de Śeṣa, los señores de los nāgas se inquietaron y, diciendo «Vayamos, vayamos», se apresuraron a actuar.

Verse 15

तान्निवार्य ततः स्कंदः क्रुद्धः शक्तिमथाददे । पातालाय मुमोचाथ प्रोच्य दैत्यो निहन्यताम्

Conteniéndolos, Skanda, airado, tomó su lanza sagrada (śakti). Luego la arrojó hacia Pātāla, proclamando: «¡Sea abatido ese daitya!»

Verse 16

ततः स्कंदभुजोत्सृष्टा भुवं निर्भिद्य वेगतः । प्रविष्टा सहसा शक्तिर्यथा दैवं नरं प्रति

Entonces la lanza, soltada del brazo de Skanda, con ímpetu perforó la tierra y de súbito penetró en las regiones inferiores, como el destino que se precipita sobre el hombre.

Verse 17

सा तं हत्वा प्रलंबं च कोटिभिर्दशभिर्वृतम् । नंदयित्वा गता नागाञ्जलकल्लोपूर्विका

Aquel dardo lo mató, y también a Pralamba, rodeado por diez crores de acompañantes. Tras alegrar a los Nāgas, prosiguió hacia Jalakallopūrvikā.

Verse 18

यांत्या शक्त्या तया पार्थ यत्कृतं विवरं भुवि । पातालगंगातोयेन पूरितं पापहारिणा

¡Oh Pārtha! La abertura que aquella lanza, al partir, abrió en la tierra fue colmada con el agua de la Pātāla-Gaṅgā, agua que borra el pecado.

Verse 19

तस्य नाम ददौ स्कंदः सिद्धकूप इति स्मृतः । कृष्माष्टम्यां चतुर्दश्यामुपवासी नरः स्वयम्

Skanda le dio un nombre; se recuerda como “Siddhakūpa” (el Pozo del Logro). En Kṛṣṇāṣṭamī y en el decimocuarto día lunar, el hombre debe observar ayuno por sí mismo.

Verse 20

स्नात्वा कूपेऽर्चयेदीशं सिद्धेश्वरमनन्यधीः । प्रभूतभवसंभूतपापं तस्य विलीयते

Tras bañarse en el pozo, que se adore al Señor Siddheśvara con mente indivisa. Los abundantes pecados nacidos de la existencia mundana, para esa persona, se disuelven.

Verse 21

सिद्धकुंडे च यः स्नात्वा श्राद्धं कुर्याद्विचक्षणः । सर्वकल्मषनिर्मुक्तो भक्तियोग्यो भवेभवे

Quien, con discernimiento, se baña en Siddhakuṇḍa y realiza el śrāddha, queda libre de toda impureza y se vuelve apto para el yoga de la devoción, vida tras vida.

Verse 22

वृश्चाप्यक्षयस्तस्य तुष्टो रुद्रो वरं ददौ । प्रयाग वटतुल्योऽयमेतत्सत्यं न संशयः

Incluso su ofrenda (a los ancestros) se vuelve inagotable; complacido, Rudra concedió esta gracia. “Este lugar es igual al Akṣayavaṭa de Prayāga: es verdad, sin duda.”

Verse 23

अत्रागत्य महाभागः क्षाद्धं कुर्यात्सुभक्तितः । पितॄणामक्षयं तच्च सर्वेषां पिंडपातनम्

Oh afortunado, al venir aquí, que se realice el śrāddha con sincera devoción. Eso se vuelve un beneficio inagotable para los Pitṛs y sirve como ofrenda de piṇḍas para todos los ancestros.

Verse 24

ततो ब्रह्मादयो देवाः स्कंदेन सहितास्तदा । सिद्धांबिकां महाशक्तिं प्रार्थयामासुरीश्वरीम्

Entonces Brahmā y los demás dioses, junto con Skanda, elevaron sus plegarias a la Diosa soberana: Siddhāmbikā, la Gran Potencia (Mahāśakti).

Verse 25

त्वयाविष्टो हि भगवान्मत्स्यरूपी जनार्दनः । जगदुद्धारणार्थाय चक्रे कर्माम्यनेकशः

En verdad, Janārdana, tomando la forma del Pez (Matsya), fue impulsado por ti; para rescatar al mundo, realizó muchas hazañas poderosas.

Verse 26

इति तां प्रार्थयामासुरत्र त्याज्यं न ते शुभे । अत्र स्थिताः सर्व इमे क्षेत्रपाला महाबलाः

Así le suplicaron: «Oh bienaventurada, no abandones este lugar. Aquí están todos estos poderosos guardianes del campo sagrado (kṣetrapālas)».

Verse 27

अष्टम्यां वा चतुर्दश्यां बलिपुष्पैश्च त्वां शुभे । ये पूजयंति ते पाल्याः सर्वापत्सु च या सदा

«Oh bienaventurada, a quienes te adoren en Aṣṭamī o en Caturdaśī, ofreciéndote bali y flores, protégelos siempre, en toda adversidad.»

Verse 28

एवमुक्ता सिद्धमाता तथेति प्रत्यपद्यत । स्थापयामासुरथ तां लिंगादुत्तरभागतः

Así interpelada, Siddhamātā asintió diciendo: «Así sea». Entonces la instalaron al norte del Liṅga.

Verse 29

ततः क्षेत्रपतीन्देवाश्चतुःषष्टिं महेश्वरम् । सिद्धेयं नाम क्षेत्रस्य रक्षार्थं निदधुः स्वयम्

Después, los propios dioses designaron a sesenta y cuatro grandes señores, Mahēśvaras, como kṣetrapatis (señores guardianes) para la protección del kṣetra llamado Siddheyā.

Verse 30

त्वां च ये पूजयिष्यंति कार्यारभेषु सर्वदा । वर्षे वर्षे राजमाषबलिना च विशेषतः

Y quienes te veneren al comenzar sus obras, en todo momento—y muy especialmente año tras año, con una ofrenda de bali de frijol negro (rājamāṣa)—

Verse 31

तानसौ पालयेत्तुष्टः पिता लोकानिव स्वकान् । सिद्धिकृतो देवास्तत्र सिद्धिविनायकम्

A ellos los protegerá complacido, como un padre a sus propios hijos. Allí, los dioses, otorgadores del éxito, establecieron también a Siddhivināyaka.

Verse 32

कपर्दितनयं प्रार्थ्य स्थापयाचक्रिरे मुदा । तं च ये पूजयंत्यत्र कार्यारंभेषु सर्वदा

Habiendo invocado al hijo de Kapardita, lo instalaron gozosos. Y quienes aquí lo veneran, siempre al comenzar sus obras—

Verse 33

तेषां सिद्धिं ददात्येष प्रबलो विघ्नराड्भवः । यद्यत्र पूजयेद्यस्तु सततं सिद्धसप्तकम्

—a ellos este poderoso Señor de los obstáculos, Vighnarāj, les concede la realización. Y quien aquí venere sin cesar al “Siddha-saptaka”, las siete presencias siddha—

Verse 34

पश्येद्वा स्मरते वापि सर्वदोषैर्विमुच्यते । सिद्धेश्वरः सिद्धवटश्च साक्षात्सिद्धांबिका सिद्धविनायकश्च । सिद्धेयक्षेत्राधिपतिश्च सिद्धसरस्तथा सिद्धकूपश्च सप्त

Ya sea que uno los contemple o incluso los recuerde, queda libre de toda falta. Los Siete son: Siddheśvara, el Siddha-vaṭa, la misma Siddhāmbikā, Siddhivināyaka, el Señor de Siddheyā-kṣetra, Siddha-saras (el lago sagrado) y Siddha-kūpa (el pozo santo).

Verse 35

अत्र तुष्टो ददौ रुद्रः सुराणां दुर्लभान्वरान् । वैशाखमासस्याष्टम्यां कृष्णायां सिद्धकूपके

Aquí, Rudra, complacido, otorgó dones difíciles de alcanzar incluso para los dioses: en Siddhakūpa, en la Aṣṭamī, el octavo día lunar de la quincena oscura del mes de Vaiśākha.

Verse 36

स्नात्वा पिंडान्वटे कृत्वा पूजयन्मां च सिद्धभाक् । सदा योऽभ्यर्चयेन्मां च ब्रह्मचारी जितेंद्रियः

Habiéndose bañado, y ofreciendo las oblaciones piṇḍa al pie del baniano, y adorándome, él se vuelve digno de la siddhi. Quien siempre me venera—guardando brahmacarya y con los sentidos conquistados—alcanza esa plenitud.

Verse 37

अष्टाविष्टकरा नित्यं भवेयुस्तस्य सिद्धयः । मंत्रजाप्यं बलिं होममत्र यः कुरुते नरः

Sus logros se vuelven siempre eficaces «veintiocho veces». El hombre que en este lugar realiza la recitación de mantras, las ofrendas bali y el homa (oblación al fuego), obtiene tales siddhis.

Verse 38

एकचित्तः शुचिर्भूत्वा सोऽभूष्टां सिद्धिमाप्नुयात् । समाहितमनाश्चाथ सिद्धेशं यस्तु पश्यति

Con mente unificada y purificado, alcanza la siddhi deseada. Y luego, con el ánimo recogido, quien contempla a Siddheśa, el Señor de la Siddhi, obtiene su fruto.

Verse 39

तस्य सिद्धिर्भवत्येव विघ्नैर्यदि न हन्यते । सिद्धांबिका महादेवी ह्यत्र संनिहितास्ति या

Para él, la realización ciertamente surge, si no es abatida por los obstáculos. Pues aquí mora Siddhāmbikā, la Gran Diosa, presente en este mismo lugar.

Verse 40

सिद्धिदा साधकेंद्राणां महाविद्यां जपंति ये । धीरेभ्यो ब्रह्मचारिभ्यः सत्यचित्तेभ्य एव च

Ella es la dadora de siddhi a los más excelsos sādhakas, a quienes recitan la Mahāvidyā. La concede a los firmes, a los brahmacārins y, en verdad, a quienes tienen la mente arraigada en la verdad.

Verse 41

मंत्रजाप्याद्ददात्येषा सर्वसिद्धीर्यथोप्सिताः । पातालस्य बिलं चैतद्गुहशक्त्या कृतं महत्

Por la recitación del mantra, Ella concede todas las siddhis exactamente como se desean. Y esta gran caverna de Pātāla ha sido formada por el poder de Guha (Skanda).

Verse 42

सिद्धां बिकाप्रसादेन विघ्नक्षेत्रपयोर्मम । प्रत्यक्षं भविता यत्र नानाश्चर्याणि भूरिशः

Por la gracia de Siddhāmbikā, en este campo de vencer obstáculos y en estas aguas sagradas, innumerables maravillas de muchas clases se manifestarán de modo visible.

Verse 43

अत्र सिद्धिं प्रयास्यंति कोटिशः पुरुषाः सुराः । विद्याधरत्वं देवत्वं गंधर्वत्वं च नागता

Aquí, millones de seres—hombres e incluso dioses—se esfuerzan y alcanzan la siddhi. Aquí se obtiene el estado de Vidyādhara, la dignidad divina, la condición de Gandharva y aun la naturaleza de Nāga.

Verse 44

यक्षत्वं चामरत्वं च प्राप्स्यंत्यत्र च साधकाः । अत्र वै विजयोनाम स्थंडिलस्य प्रभावतः

Aquí, los sādhakas alcanzan también la condición de Yakṣa y aun la de Amara (estatus divino inmortal). En verdad, esto sucede por el poder del recinto ritual llamado Vijaya.

Verse 45

सिद्धांबिकां समाराध्य सिद्धिमाप्स्यति दुर्लभाम् । यो मां द्रक्ष्यति चात्रस्थं यश्च मां पूजयिष्यति । वादप्रचारतो वापि पुण्यावाप्तिर्भविष्यति

Quien adore debidamente a Siddhāmbikā alcanzará una siddhi rara y difícil de obtener. Quien me contemple establecido aquí y quien me rinda culto—e incluso quien hable de ello y difunda su relato—obtendrá mérito (puṇya).

Verse 46

नारद उवाच । त्र्यंबकेण वरेष्वेवं दत्तेष्वपि सुरोत्तमाः

Nārada dijo: Aun después de que Tryambaka (Śiva) concediera así los dones, los más excelsos entre los dioses…

Verse 47

प्रहृष्टाः समपद्यंत गाथां चेमां जगुस्तदा । तेन यज्ञैर्जपैःस्तोत्रैस्तपो भिस्तोषिता वयम्

Júbilosos, se reunieron y entonces entonaron este himno: «Por esos sacrificios, recitaciones, alabanzas y austeridades, hemos quedado complacidos».

Verse 48

सर्वे देवाः सिद्धिलिंगं यो नरः पूजयिष्यति । सर्वकामफलावाप्तिरित्येवं शंकरोऽब्रवीत्

«Todos los dioses se complacen: el hombre que venere el Siddhiliṅga obtendrá los frutos de todos sus anhelos.» Así declaró Śaṅkara.

Verse 49

इत्युक्त्वा ते जयं प्राप्ताः स्कंदेन सहिताः सुराः । काराय्यं रम्यप्रासादान्रम्यैस्तारकसंभवैः

Dicho esto, aquellos dioses—acompañados por Skanda—alcanzaron la victoria. Mandaron edificar espléndidos palacios, engalanados con bellos tesoros obtenidos tras la derrota del linaje de Tāraka.

Verse 50

चतुर्वर्गफलावाप्तिं दत्त्वा क्षेत्रस्य संययुः । केचित्स्कंदं प्रशंसंतस्तीर्थमन्ये हरिं परे

Tras conceder a aquella región sagrada la obtención de los frutos de los cuatro fines de la vida (dharma, artha, kāma y mokṣa), partieron. Unos alababan a Skanda, otros al tīrtha, y otros a Hari.

Verse 51

केचिल्लिंगानि पंचापि युद्धं केचिद्दिवं ययुः । ततोंऽतरिक्षे चालिंग्य महासेनं हरोऽब्रवीत्

Unos tomaron los cinco liṅga; otros marcharon a la batalla; y otros ascendieron al cielo. Entonces, en medio del aire, abrazando a Mahāsena, Hara habló.

Verse 52

सप्तमे मारुतस्कंधे व स नित्यं प्रियात्मज । कार्येष्वहं त्वया पुत्र संप्रष्टव्यः सदैव हि

«En la séptima sección—en el Māruta-skandha—esto se enseñará continuamente, oh hijo amado. En toda empresa, hijo mío, debes consultarme siempre.»

Verse 53

दर्शनान्मम भक्त्या च श्रेयः परमवाप्स्यसि । स्तंभतीर्थे च वत्स्येऽहं न विमोक्ष्यामि कर्हिचित्

«Por mi darśana y por la devoción hacia mí, alcanzarás el bien supremo. Y en el Staṃbha-tīrtha moraré: jamás lo abandonaré en tiempo alguno.»

Verse 54

इत्युक्त्वा विससर्जैनं परिष्वज्य महेश्वरः । ब्रह्मविष्णुमुखांश्चैव भक्त्या तैरभिनंदितः

Dicho esto, Maheśvara lo abrazó y luego lo despidió. Y Brahmā, Viṣṇu y los demás lo honraron con devoción.

Verse 55

विसर्जिताः सुराजग्मुः स्वानिस्वान्यालयानि च । शर्वो जगाम कैलासं स्कंधं वै सप्तमं गुहः

Así despedidos, los dioses partieron, cada cual a su propia morada. Śarva (Śiva) fue a Kailāsa, y Guha (Skanda) prosiguió hacia el séptimo Skandha.

Verse 56

इत्येतत्कथितं पार्थ लिंगपंचकसंभवम् । यः पठेत्स्कंदसंबद्धां कथां मर्त्यो महामतिः

Así, oh Pārtha, ha sido narrado el origen vinculado a los cinco Liṅgas. Cualquier mortal de gran entendimiento que recite este relato relacionado con Skanda—

Verse 57

श्रृणुयाच्छ्रावयेद्वापि स भवेत्कीर्तिमान्नरः । बह्वायुः सुभगः श्रीमान्कांतिमाञ्छुभदर्शनः

Ya sea que uno la escuche o haga que otros la escuchen, esa persona se vuelve célebre. Obtiene larga vida, buena fortuna, prosperidad, resplandor y una presencia auspiciosa.

Verse 58

भूतेभ्यो निर्भयश्चापि सर्वदुःखविवर्जितः । शुचिर्भूत्वा पुमान्यश्च कुमारेश्वरसन्निधौ

Se vuelve intrépido incluso ante los espíritus y queda libre de toda aflicción. Y cualquier persona que se purifique en la presencia de Kumāreśvara—

Verse 59

श्रृणुयात्स्कंदचरितं महाधनपतिर्भवेत् । बालानां व्याधिदुष्टानां राजद्वारोपसेविनाम्

Al escuchar las hazañas de Skanda, uno puede llegar a ser un gran señor de riquezas. (Este relato es especialmente benéfico) para los niños, para los afligidos por enfermedades y para quienes deben acudir a las puertas de la corte real.

Verse 60

इदं तत्परमं धन्यं सर्वदोषहरं सदा । तनुक्षये च सायुज्यं षण्मुखस्य व्रजेन्नरः

Esto, en verdad, es supremamente bendito y siempre elimina toda falta. Y cuando el cuerpo se extingue, la persona alcanza el sāyujya, la unión con Ṣaṇmukha (Skanda).

Verse 61

वरमेनं ददुर्देवाः स्कंदस्याथ गता दिवम्

Entonces los dioses le concedieron esa gracia por causa de Skanda, y después partieron al cielo.