Adhyaya 5

Verse 1

श्रीसूत उवाच । प्रस्तुत्य चक्रतीर्थं तु पुण्यं पापविनाशनम् । पुनरप्यद्भुतं किञ्चित्प्रब्रवीमि मुनीश्वराः

Śrī Sūta dijo: «Habiendo hablado de Cakra-tīrtha, santo y destructor del pecado, os diré de nuevo algo más maravilloso, oh señores entre los sabios».

Verse 2

विधूमनामा हि वसुर्देवस्त्री चाप्यलंबुषा । ब्रह्मशापान्महाघोरात्पुरा प्राप्तौ मनुष्यताम्

En verdad, un Vasu llamado Vidhūma y su esposa divina, Alambuṣā, antaño, por una terrible maldición de Brahmā, llegaron a asumir condición humana.

Verse 3

चक्रतीर्थे महापुण्ये स्नात्वा शापाद्विमोचितौ । ऋषय ऊचुः । सूतसूत महाप्राज्ञ पुराणार्थविशारद

Tras bañarse en el sumamente meritorio Cakra-tīrtha, ambos quedaron libres de la maldición. Dijeron los ṛṣis: «Oh hijo de Sūta, sapientísimo, versado en el sentido de los Purāṇas—».

Verse 4

प्राज्ञत्वाद्व्यासशिष्य त्वादज्ञातं ते न किंचन । ब्रह्मा केनापराधेन सहालंबुसया वसुम्

Por tu sabiduría y por ser discípulo de Vyāsa, nada te es desconocido. ¿Por qué falta Brahmā maldijo al Vasu junto con Alambuṣā?

Verse 5

पुरा विधूमनामानं शप्तवांश्चतुराननः । ब्रह्मशापेन घोरेण कयोस्तौ पुत्रतां गतौ

Antaño, el Señor de Cuatro Rostros (Brahmā) maldijo a aquel llamado Vidhūma. Por esa terrible maldición de Brahmā, ambos entraron en la condición de hijos, es decir, nacieron como descendencia de otros.

Verse 6

शापस्यान्तः कथमभूद्ब्रह्मणा शप्तयोस्तयोः । एतन्नः श्रद्दधानानां विस्तराद्वक्तुमर्हसि

¿Cómo llegó a su fin la maldición para aquellos dos que fueron maldecidos por Brahmā? Te rogamos que nos lo relates con amplitud, a nosotros que escuchamos con fe.

Verse 7

श्रीसूत उवाच । पुरा हि भगवान्ब्रह्मा स्वयम्भूश्चतुराननः । सावित्र्या च सरस्वत्या पार्श्वयोः प्रविराजितः

Dijo Śrī Sūta: En tiempos antiguos, el Bienaventurado Señor Brahmā—el Autoengendrado, Creador de cuatro rostros—resplandecía glorioso, con Sāvitrī y Sarasvatī radiantes a ambos lados.

Verse 8

सनातनेन मुनिना सनकेन च धीमता । सनत्कुमारनाम्ना च नारदेन महात्मना

Le asistían el sabio eterno Sanātana, el prudente Sanaka, el célebre Sanatkumāra y el magnánimo Nārada.

Verse 9

सनन्दनादिभिश्चान्यैः सेव्यमानो मुनीश्वरैः । सुपर्ववृन्दजुष्टेन स्तूयमानो बिडौजसा

Servido por Sanandana y otros señores de los sabios, y acompañado por huestes de excelsos seres celestiales, era continuamente alabado por los poderosos seres divinos.

Verse 10

आदित्यादि ग्रहैश्चैव स्तूयमानपदांबुजः । सिद्धैः साध्यैर्मरुद्भिश्च किंनरैश्च समावृतः

Sus pies de loto eran alabados incluso por Āditya y las demás deidades planetarias; y estaba rodeado de Siddhas, Sādhyas, Maruts y Kiṃnaras.

Verse 11

गणैः किंपुरुषाणां च वसुभिश्चाष्टभिर्वृतः । उर्वशीप्रमुखानां च स्वर्वेश्यानां मनोरमम्

Lo rodeaban grupos de Kiṃpuruṣas y los ocho Vasus; y también embellecía aquella asamblea la encantadora presencia de las apsaras celestiales, encabezadas por Urvaśī.

Verse 12

नृत्यं वादित्रसहितं वीक्ष्यमाणो मुहुर्मुहुः । गोष्ठीं चक्रे सभामध्ये सत्यलोके कदाचन

Contemplando una y otra vez la danza acompañada de instrumentos, en cierta ocasión convocó un sagrado coloquio en medio de la asamblea en Satyaloka.

Verse 13

मेघगर्जितगम्भीरो जनानां नंदयन्मुहुः । वीणावेणुमृदंगानां ध्वनिस्तत्र व्यसर्पत

Profundo como el bramido de las nubes de tormenta y deleitando una y otra vez a los presentes, el sonido de las vīṇās, las flautas y los mṛdaṅgas se difundió por todo aquel lugar.

Verse 14

गंगातरंगमालानां शीकरस्पर्शशीतलः । पवमानः सुखस्पर्शो मन्दं मन्दं ववौ तदा

Entonces sopló una brisa suave, fresca al contacto del rocío de la guirnalda de olas del Gaṅgā, y grata al tacto de la piel.

Verse 15

पर्यायेण तदा सर्वा ननृतुर्देवयोषितः । नृत्यश्रमेण खिन्नासु वेश्यास्वन्यासु सादरम्

Entonces, por turnos, todas las doncellas divinas danzaron. Cuando algunas se fatigaban por el esfuerzo del baile, otras—como cortesanas diestras—se adelantaban con solícita gracia.

Verse 16

अलंबुसा देवनारी रूपयौ वनशालिनी । मदयन्ती जनान्सर्वान्सभामध्ये ननर्त वै

Entonces la celestial Alambusā, juvenil en hermosura y resplandeciente de gracia, danzó en verdad en medio de la asamblea, hechizando a todos los presentes.

Verse 17

तस्मिन्नवसरे तस्या नृत्यंत्याः संसदि द्विजाः । वस्त्रमाभ्यंतरं वायुर्लीलया समुदक्षिपत्

En aquel mismo instante, oh nacidos dos veces, mientras ella danzaba en la asamblea, el viento, juguetón, alzó su prenda interior.

Verse 19

तत्क्षिप्ते वसने स्पष्टमूरुमूलमदृश्यत । तथाभूतां तु तां दृष्ट्वा सर्वे ब्रह्मादयो ह्रिया

Al ser arrojada así la prenda, quedó claramente visible la raíz de sus muslos; al verla en tal estado, todos—comenzando por Brahmā—se llenaron de pudor.

Verse 20

तामेव ब्रह्मभवने दृष्ट्वानिलहृतांशुकाम् । हर्षसंफुल्लनयनो हृष्टरोमा ततोऽभवत्

Al verla allí, en la morada de Brahmā, con su vestido arrebatado por el viento, se llenó de gozo: sus ojos florecieron de excitación y su vello se erizó.

Verse 21

अलंबुसायां तस्यां तु जातकामं विलोक्य तम् । वसुं विधूमनामानं शशाप चतुराननः

Pero cuando el Señor de Cuatro Rostros vio que en él había surgido deseo hacia aquella Alambusā, maldijo al Vasu llamado Vidhūma.

Verse 22

यस्मात्त्वमीदृशं कार्यं विधूम कृतवानसि । तस्माद्धि मर्त्यलोके त्वं मानुषत्वमवाप्स्यसि

«Porque tú, Vidhūma, has cometido tal acto, por ello, en el mundo de los mortales, ciertamente alcanzarás nacimiento humano.»

Verse 23

इयं च देवयोषित्ते तत्र भार्या भविष्यति । एवं स ब्रह्मणा शप्तो विधूमः खिन्नमानसः

«Y esta doncella celestial será allí tu esposa». Así, maldecido por Brahmā, Vidhūma quedó abatido en su corazón.

Verse 24

प्रसादयामास वसुर्ब्रह्माणं प्रणिपत्य तु । विधूम उवाच । अस्य शापस्य घोरस्य भगवन्भक्तवत्सल

El Vasu se postró y procuró aplacar a Brahmā. Dijo Vidhūma: «Oh Señor Bienaventurado, amante de tus devotos, acerca de esta terrible maldición…».

Verse 25

नाहमर्होऽस्मि देवेश रक्ष मां करुणानिधे । एवं प्रसादितस्तेन भारतीपतिरव्ययः

«No soy digno, oh Señor de los dioses; protégeme, oh tesoro de compasión». Así suplicado por él, el imperecedero Señor de Bhāratī, Brahmā, quedó complacido.

Verse 26

कृपया परया युक्तो विधूमं प्राह सांत्वयन् । ब्रह्मोवाच । त्वयि शापोऽप्ययं दत्तो न चासत्यं ब्रवीम्यहम्

Dotado de suprema compasión, Brahmā habló a Vidhūma, consolándolo. Dijo Brahmā: «Este mismo castigo te ha sido impuesto, y yo no digo falsedad».

Verse 27

ततोऽवधिं कल्पयामि शापस्यास्य तवाधुना । मर्त्यभावं समापन्नः सहालंबुसयाऽनया

«Por ello, ahora establezco un término para esta maldición tuya: al entrar en la condición mortal, junto con esta Alambusā…».

Verse 28

तत्र भूत्वा महाराजः शासयित्वा चिरं महीम् । पुत्रमप्रतिमं त्वस्यां जनयित्वा महीपतिम्

Allí llegaría a ser un gran rey; y, tras gobernar la tierra por largo tiempo, engendraría en ella un hijo sin igual, digno de ser soberano del país.

Verse 29

अभिषिच्य च राज्ये तं राज्यरक्षाविचक्षणम् । एतच्छापस्य शांत्यर्थं दक्षिणस्योदधेस्तटे । फुल्लग्रामसमीपस्थे चक्रतीर्थे महत्तरे

Después de consagrar en el trono a ese hijo, diestro en guardar el reino, para apaciguar esta maldición (debe ir) a la orilla del océano del sur, al gran Cakratīrtha, situado cerca de Phullagrāma.

Verse 30

अनया भार्यया सार्द्धं यदा स्नानं करिष्यसि । तदा त्वं मानुषं भावं जीर्णत्वचमिवोरगः

Cuando realices el baño sagrado junto con esta esposa, entonces asumirás el estado humano, como la serpiente que muda su piel gastada.

Verse 31

विसृज्य भार्यया सार्द्धं स्वं लोकं प्रतिपत्स्यसे । चक्रतीर्थे विना स्नानं न नश्येच्छाप ईदृशः

Cumplido esto junto con tu esposa, recobrarás tu propio mundo. Sin bañarte en Cakratīrtha, una maldición de esta clase no se destruiría.

Verse 32

इति ब्रह्मवचः श्रुत्वा विधूमो नातिहृष्टवान् । स्ववेश्म प्राविशत्तूर्णमामंत्र्य चतुराननम्

Al oír estas palabras de Brahmā, Vidhūma no se alegró en demasía. Tras despedirse del Señor de Cuatro Rostros, entró con presteza en su propia morada.

Verse 33

चिंतयामास तत्रासौ मर्त्यतां यास्यतो मम । को वा पिता भवेद्भूमौ का वा माता भविष्यति

Entonces reflexionó allí: «Puesto que he de entrar en la condición mortal, ¿quién será en verdad mi padre en la tierra, y quién llegará a ser mi madre?»

Verse 34

बहुधेत्थं समालोच्य विधूमो निश्चिकाय सः । कौशांबीनगरे राजा शतानीक इति श्रुतः

Tras deliberar de muchas maneras, Vidhūma tomó una decisión: en la ciudad de Kauśāmbī hay un rey célebre llamado Śatānīka.

Verse 35

अस्ति वीरो महाभागो भार्या चापि पतिव्रता । तस्य विष्णुमतीनाम विष्णोः श्रीरिव वल्लभा

Él es un hombre heroico y afortunado, y su esposa también es fiel a su voto de pativratā. Se llama Viṣṇumatī, amada por él como Śrī lo es por Viṣṇu.

Verse 36

तमेव पितरं कृत्वा मातरं च विधाय ताम् । संभविष्यामि भूलोके स्वकर्मपरिपाकतः

Tomándolo a él como padre, y estableciéndola a ella como madre, naceré en el mundo de los hombres, por la maduración de mis propios actos.

Verse 37

ततः स माल्यवन्तं च पुष्पदंतं बलोत्कटम् । त्रीनाहूयात्मनो भृत्यान्वृत्तमेतन्न्यवे दयत्

Entonces convocó a tres de sus asistentes —Malyavant y Pushpadanta, formidables en fuerza— y les informó de todo lo que había acontecido.

Verse 38

भृत्याः शृणुत भद्रं वो ब्रह्मशापान्महाभयात् । जनिष्यामि शतानीकाद्विष्णुमत्यामहं सुतः

«Siervos, escuchad: que os sea propicio. Por el gran terror de la maldición de un brahmán, naceré como hijo del rey Śatānīka, en Viṣṇumatī.»

Verse 39

इति श्रुत्वा वचो भृत्यास्तस्या प्राणा बहिश्चराः । वाष्पपूर्णमुखाः सर्वे विधूमं वाक्यमब्रुवन्

Al oír aquellas palabras, los servidores —como si su aliento vital hubiera salido de él— quedaron con el rostro anegado en lágrimas, y todos hablaron a Vidhūma.

Verse 40

भृत्या ऊचुः । त्वद्वियोगं वयं सर्वे त्रयोऽपि न सहामहे । तस्मान्मानुष भावत्वमस्माभिः सह यास्यसि

Los servidores dijeron: «Nosotros tres no podemos soportar separarnos de ti. Por eso, entrarás en condición humana junto con nosotros.»

Verse 41

शतानीकस्य राजर्षेर्मंत्री योऽयं युगन्धरः । सेनानीर्विप्रतीकश्च योऽयं प्राग्रसरो रणे

«Este Yugandhara, ministro del rey sabio Śatānīka, y este Vipratīka, el general que avanza el primero en la batalla—»

Verse 42

नर्मकर्मसु हृद्विप्रो वल्लभाख्यो महांश्च यः । तेषां पुत्रास्त्रयोऽप्येते भविष्यामो न संशयः

«Y Vallabha, de gran corazón, un brahmán diestro en las artes del agrado y la amistad: de esos hombres, nosotros tres seremos sin duda sus hijos; no hay duda.»

Verse 43

शतानीकस्य राजर्षेः पुत्रभावं गतस्य ते । शुश्रूषां संविधास्यामस्तेषु तेषु च कर्मसु । तानेवंवादिनः सोऽयं विधूमो वाक्यमब्रवीत्

«Cuando hayas entrado en el estado de hijo del ṛṣi real Śatānīka, te serviremos en cada deber y en cada obra.» Al decir ellos así, Vidhūma les respondió.

Verse 44

विधूम उवाच । जानेऽहं भवतां स्नेहं तादृशं मय्य नुत्तमम्

Vidhūma dijo: «Conozco vuestro afecto, ese amor insuperable que me profesáis».

Verse 45

तथापि कथयाम्यद्य तच्छृणुध्वं हितं वचः । ब्रह्मशापेन घोरेण स्वेन दुष्कर्मणा कृतम्

«Sin embargo, hoy hablaré: escuchad estas palabras benéficas. Esta terrible maldición del brāhmaṇa ha sido provocada por mi propia mala acción.»

Verse 46

कुत्सितं मानुषं भावमहमेकोऽनुवर्तये । विहितं न हि युष्माकमेतच्छापानुवर्तनम्

«Yo solo soportaré esta censurable condición humana. No está prescrito para vosotros seguir esta maldición.»

Verse 47

जुगुप्सितेऽतो मानुष्ये मा कुरुध्वं मनोऽधुना । अतः शापावधिर्यावन्मद्वियोगो विषह्यताम्

«Por eso, no pongáis ahora vuestra mente en esta detestable condición humana. Hasta que la maldición llegue a su término, soportad la separación de mí.»

Verse 48

इत्युक्तवन्तं ते सर्वे माल्यवत्प्रमुखास्तदा । ऊचुः प्रणम्य शिरसा प्रार्थयंतः पुनःपुनः

Dicho esto por él, todos—encabezados por Mālyavat—inclinaron la cabeza con reverencia y, suplicando una y otra vez, le hablaron.

Verse 49

रक्षित्वा कृपया ह्यस्मान्मा कुरुष्व च साहसम् । परित्यजसि नः सर्वान्भक्तानद्य निरागसः

Tú que por compasión nos has protegido, no cometas ahora un acto temerario. No nos abandones hoy a todos nosotros, tus devotos, que estamos sin culpa.

Verse 50

त्वद्वियोगान्महाघोरान्मानुष्यमपि कुत्सितम् । बहु मन्यामहे देव तस्मान्नस्त्राहि सांप्रतम्

Por la separación de ti, oh Deva, hasta la vida humana nos parece sumamente terrible y despreciable. Por eso, Señor, protégenos ahora mismo.

Verse 51

एवं स याचमानांस्त्रीनन्वमन्यत भृत्यकान् । तैस्त्रिभिः सहितः सोऽयं कौशांबीं गन्तुमैच्छत

Así, accedió a los tres servidores que suplicaban. Acompañado por aquellos tres, deseó entonces ir a Kauśāmbī.

Verse 52

एतस्मिन्नेव काले तु सोमवंशविवर्द्धनः । अर्जुनाभिजने जातो जनमेजयसंभवः

En aquel mismo tiempo nació quien habría de engrandecer la dinastía lunar (Somavaṃśa): descendiente del linaje de Arjuna, vástago de Janamejaya.

Verse 53

शतानीको महीपालः पृथिवीमन्वपालयत् । बुद्धिमान्नीतिमान्वाग्मी प्रजापालनतत्परः

El rey Śatānīka gobernó la tierra: sabio, diestro en el arte del gobierno, elocuente y firmemente dedicado a proteger a sus súbditos.

Verse 54

चतुरंगबलोपेतो विक्रमैकधनो युवा । स कौशांबीं महाराजो नगरीमध्युवास वै

Dotado del ejército de cuatro divisiones, joven y rico sólo en valor, aquel gran rey moraba en verdad en la ciudad de Kauśāmbī.

Verse 55

तस्य मन्त्ररहस्यज्ञो मन्त्री जातो युगंधरः । सेनानीर्विप्रतीकश्च तस्य प्राग्रसरो रणे

Su ministro fue Yugandhara, conocedor de los secretos del consejo; y su general fue Vipratīka, quien marchaba al frente por él en la batalla.

Verse 56

नर्मकर्मसु तस्यासीद्वल्लभाख्यः सखा द्विजः । तस्य विष्णुमती नाम विष्णोः श्रीरिव वल्लभा

En juegos y asuntos íntimos tenía un amigo brāhmaṇa llamado Vallabha. La amada de Vallabha se llamaba Viṣṇumatī, querida para él como Śrī lo es para Viṣṇu.

Verse 57

स सर्वगुणसंपन्नः शतानीको महामतिः । पुत्रमात्मसमं तस्यां भार्यायां नान्वविंदत

Aquel magnánimo Śatānīka, dotado de toda virtud, no obtuvo de esa esposa un hijo igual a sí mismo.

Verse 58

आत्मानमसुतं ज्ञात्वा स भृशं पर्यतप्यत । स युगंधरमाहूय मंत्रिणं मन्त्रवित्तमम्

Al comprender que estaba sin hijo, el rey se afligió hondamente. Entonces mandó llamar a Yugandhara, su ministro, supremo en el arte del consejo.

Verse 59

पुत्रलाभः कथं मे स्यादिति कार्यममन्त्रयत् । युगन्धरो मही पालं पुत्रालाभेन पीडितम् । हर्षयन्वचसा स्वेन वाक्यमेतदभाषत

Deliberó: «¿Cómo podré obtener un hijo?» Entonces Yugandhara, al ver al soberano de la tierra afligido por la falta de descendencia, le habló con palabras para consolarlo y alegrarlo.

Verse 60

युगन्धर उवाच । अस्ति शांडिल्यनामा तु महर्षिः सत्यवाक्छुचिः

Yugandhara dijo: «Existe un gran sabio llamado Śāṇḍilya, veraz en su palabra y puro.»

Verse 61

शत्रुमित्रसमो दांतस्तपःस्वाध्यायतत्परः । तमेव मुनिमासाद्य ज्वलंतमिव पावकम्

Es ecuánime ante enemigo y amigo, dueño de sí, entregado a la ascesis y al estudio sagrado. Acércate a ese mismo muni, que arde como el fuego,

Verse 62

पुत्रमात्मसमं राजन्प्रार्थयेथा विनीतवत् । कृपावान्स महर्षिस्तु पुत्रं ते दास्यति ध्रुवम्

«Oh Rey, pídele humildemente un hijo igual a ti. Ese gran sabio, compasivo por naturaleza, sin duda te concederá un hijo.»

Verse 63

इति तद्वचनं श्रुत्वा हर्षसंफुल्ललोचनः । मंत्रिणा तेन संयुक्तस्तस्यागादाश्रमं मुनेः

Al oír aquellas palabras, con los ojos florecidos de júbilo, el rey—acompañado por aquel ministro—se dirigió al āśrama del sabio.

Verse 64

तमाश्रमे समासीनं प्रणनाम महीपतिः । शांडिल्यस्तु महातेजा राजानं प्राप्तमाश्रमम्

En el āśrama, el rey se postró ante el sabio sentado allí. Y Śāṇḍilya, resplandeciente de gran fulgor espiritual, vio que el rey había llegado al āśrama.

Verse 65

दृष्ट्वा पाद्यादिभिः पूज्य स्वागतं व्याजहार सः । शांडिल्य उवाच । शतानीक किमर्थं त्वमाश्रमं प्राप्तवान्मम

Al verlo, el sabio lo honró con los ritos de bienvenida—agua para los pies y demás—y le ofreció salutación. Dijo Śāṇḍilya: «Śatānīka, ¿con qué propósito has venido a mi āśrama?»

Verse 66

यत्कर्तव्यमिदानीं ते तद्वदस्व करोम्यहम् । मुनिमेवं वदंतं तं प्रत्यवादीद्युगंधरः

«Dime qué debe hacerse para ti ahora; yo lo haré.» Cuando el sabio habló así, Yugandhara le respondió.

Verse 67

भगवन्नेष वै राजा पुत्रालाभेन कर्षितः । भवंतं शरणं प्राप्तः सांप्रतं पुत्रकारणात्

«Oh Bhagavān, este rey está consumido por no haber obtenido un hijo. Ahora ha venido a ti en busca de refugio, por la causa de alcanzar un hijo.»

Verse 68

अस्यापुत्रत्वजं दुःखं त्वमपाकर्तुमर्हसि । इति तस्य वचः श्रुत्वा शांडिल्यो मुनिसत्तमः

«Debes apartar este dolor nacido de la falta de hijos». Al oír aquellas palabras, Śāṇḍilya, el más excelso de los sabios, respondió.

Verse 69

पुत्रलाभवरं तस्मै प्रतिजज्ञे नृपाय वै । स राज्ञो वरदः श्रीमान्कौशांबीमेत्य सादरम्

A aquel rey le prometió en verdad el don de obtener un hijo. Entonces, el ilustre otorgador de gracias llegó con respeto a Kauśāmbī por el rey.

Verse 70

पुत्रेष्ट्या पुत्रकामस्य याजकोऽभून्महामुनिः । ततो मुनिप्रसादेन राजा दशरथोपमः

Para el rey que anhelaba un hijo, el gran muni fue el sacerdote oficiante del sacrificio Putreṣṭi. Luego, por la gracia del sabio, el rey llegó a ser como Daśaratha, bendecido con descendencia.

Verse 71

यज्वा राममिव प्राप सहस्रानीकमात्मजम् । एवं विधूमः संजज्ञे शतानीकान्नृपोत्तमात्

Habiendo realizado el sacrificio, obtuvo un hijo llamado Sahasrānīka, como (Daśaratha obtuvo) a Rāma. Así nació Vidhūma del excelso rey Śatānīka.

Verse 72

अत्रांतरे मंत्रिवरस्सेनानीस्तु महीपतेः । द्विजो नर्मवयस्यश्च पुत्रान्प्रापुः कुलोचितान्

Entretanto, el excelente ministro del rey y su comandante, junto con un brāhmaṇa y un compañero de ingenio alegre, obtuvieron hijos dignos de sus nobles linajes.

Verse 73

पुत्रो युगंधरस्यासीन्माल्यवान्नाम भृत्यकः । यौगंधरायणो नाम्ना मन्त्रशास्त्रेषु कोविदः

El hijo de Yugandhara fue un servidor llamado Mālyavān, también conocido como Yaugaṃdharāyaṇa, versado en los śāstras del consejo y del arte de gobernar.

Verse 74

विप्रतीकस्य तनयः पुष्पदन्तो बभूव ह । रुमण्वानिति विख्यातः परसैन्यविमर्दनः

El hijo de Vipratīka fue Puṣpadanta; era célebre como Rumaṇvān, triturador de los ejércitos enemigos.

Verse 75

वल्लभस्य तदा जज्ञे तनयो वै बलोत्कटः । वसंतक इति ख्यातो नर्मकर्मसु कोविदः

Entonces Vallabha engendró un hijo de fuerza temible, célebre como Vasaṃtaka, diestro en las artes del ingenio y los gratos entretenimientos.

Verse 76

अथ ते ववृधुः सर्वे राजपुत्रपुरोगमाः । पञ्चहायनतां तेषु यातेषु तदनंतरम्

Después, todos crecieron, guiados por el príncipe; y cuando alcanzaron la edad de cinco años, entonces sucedió lo que sigue.

Verse 77

अलंबुसापि स्वर्वेश्या भूपतेः कृतवर्मणः । अयोध्यायां महापुर्यां कन्या जाता मृगावती

Y Alambusā, la apsarā celestial, se unió al rey Kṛtavarman; en la gran ciudad de Ayodhyā nació una hija: Mṛgāvatī.

Verse 78

एवं विधूममुख्यास्ते जज्ञिरे क्षितिमण्डले । अत्रांतरे महासत्त्वो दुष्टसानुचरो बली

Así, aquellos caudillos—comenzando por Vidhūmamukha—nacieron sobre la faz de la tierra. Entretanto surgió un ser de gran poder, fuerte y acompañado de seguidores malvados.

Verse 79

अहिदंष्ट्र इति ख्यातो महादैत्यो बलोत्कटः । युक्तः स्थूलशिरोनामा सहायेन दुरात्मना

Un gran Dānava, terrible en fuerza, llegó a ser célebre con el nombre de Ahidaṃṣṭra. Se unió a él un compañero malvado llamado Sthūlaśiras.

Verse 80

रुरोध देवनगरं बबाध विबुधानपि । वर्तमाने दिवि महासमरे सुररक्षसाम्

Cercó la ciudad de los Devas y aun atormentó a los seres celestiales. Entonces, en el cielo rugía una gran batalla entre los Devas y los Rākṣasas.

Verse 81

आनिनाय शतानीकं सहायार्थं पुरंदरः । स यौवराज्ये तनयं विधाय विधिना नृपः

Purandara (Indra) trajo a Śatānīka como aliado. Y aquel rey, conforme al debido rito, instaló a su hijo como heredero (yauvarāja).

Verse 82

प्रतस्थे रथमास्थाय युद्धाय दितिजैः सह । नीतो मातलिनाभ्येत्य सादरं स धनुर्धरः

Subiendo a su carro, aquel héroe arquero partió a la guerra contra los enemigos nacidos de Diti. Mātali se acercó y, con respeto, lo condujo adelante.

Verse 83

विधाय प्रेक्षकान्देवाञ्जघान दितिजान्रणे । अथ दैत्याधिपः सोऽपि निहतः समरे दिवि

Tras disponer a los devas como testigos, abatió en la batalla a los demonios nacidos de Diti. Luego, también aquel señor de los Daityas fue muerto en el combate en el cielo.

Verse 84

ततः शक्रस्य वचसा परेतं नृपपुंगवम् । रथमारोप्य सहसा कौशांबीं मातलिर्ययौ

Entonces, por orden de Śakra, Mātali subió con presteza al carro a aquel toro entre los reyes, ya difunto, y partió hacia Kauśāmbī.

Verse 85

नीत्वा महीतलमसौ तत्सुताय न्यवेदयत् । ततः सहस्रानीकोपि विलप्य वहुदुखितः

Tras llevarlo a la tierra, se lo comunicó al hijo del rey. Entonces Sahasrānīka también lloró, abrumado por un gran dolor.

Verse 86

मंत्रिभिः सह संभूय प्रेतकार्यं न्यवर्तयत् । मृतं ज्ञात्वा पतिं राज्ञी सहैवानुममार च

Reunido con los ministros, cumplió debidamente los ritos para el difunto. La reina, al saber que su esposo había muerto, lo siguió también en la muerte.

Verse 87

महिष्या सह संप्राप्ते भूपाले कीर्तिशेषताम् । भेजे राज्यं शतानीकतनयो मंत्रिणां गिरा

Cuando el rey, junto con su reina principal, alcanzó el estado en que sólo su fama permanecía, el hijo de Śatānīka tomó el reino por consejo de los ministros.

Verse 88

युगन्धरे विप्रतीके वल्लभे च मृते सति । यौगन्धरायणमुखास्तत्पुत्राः सर्व एव हि

Cuando Yugandhara, Vipratīka y Vallabha hubieron fallecido, todos sus hijos—encabezados por Yaugandharāyaṇa—permanecieron para continuar los deberes reales.

Verse 89

शतानीक सुतस्यास्य तत्तत्कार्यमकुर्वत । एवं स पालयामास महीं राजसुतो बली

Cumplieron cada deber para este hijo de Śatānīka. Así, aquel poderoso príncipe gobernó y protegió la tierra.

Verse 90

याते काले महेन्द्रेण सनन्दनमहोत्सवे । निमंत्रितस्तत्कथितां भाविनीमशृणोत्कथाम्

Con el tiempo, cuando Mahendra celebró la gran festividad de Sanandana, fue invitado allí y oyó de él el relato de lo que habría de acontecer en el porvenir.

Verse 91

स्वर्योषिद्ब्रह्मणः शापादयोध्यायायामलंबुसा । जाता मृगावती कन्या भूपतेः कृतवर्मणः

Por la maldición de Brahmā, la doncella celestial Alaṃbusā nació en Ayodhyā como Mṛgāvatī, hija del rey Kṛtavarman.

Verse 92

विधूम नामा च वसुस्त्वं नाकललनां पुरा । तामेव ब्रह्मसदने दृष्ट्वानिलहृतांशुकाम्

Antaño fuiste un Vasu llamado Vidhūma, y ella era una doncella celestial. Al verla en la asamblea de Brahmā, con su vestidura arrebatada por el viento, se conmovió tu interior.

Verse 93

तदैव मादनाक्रांतः शापान्मर्त्यत्वमागतः । सैव ते दयिता राजन्भाविनी न चिरात्सखे

En ese mismo instante, vencido por el arrebato del deseo, caíste bajo una maldición y entraste en la condición mortal. Y esa misma será pronto tu amada, oh Rey, amigo mío.

Verse 94

यदा त्वमात्मनः पुत्रं राज्ये संस्थाप्य भूपते । मृगावत्या स्त्रिया सार्द्धं दक्षिणस्योदधेस्तटे

Cuando tú, oh Rey, asientes a tu propio hijo en el trono, y junto con la dama Mṛgāvatī llegues a la ribera del océano del sur—

Verse 95

चक्रतीर्थे महापुण्ये फुल्लग्रामसमीपतः । स्नानं करिष्यसि तदा शापान्मुक्तो भविष्यसि

Cerca de la aldea de Phullagrāma, en el sumamente meritorio Cakratīrtha, te bañarás; y entonces quedarás libre de la maldición.

Verse 96

इति प्रोवाच भगवन्सत्यलोके पितामहः । इतींद्रवचनं श्रुत्वा सहस्रानीकभूपतिः

Así habló el venerable Pitāmaha (Brahmā) en Satyaloka. Al oír estas palabras de Indra, el rey Sahasrānīka—

Verse 97

तथोद्वाहकृतोत्साहः समामंत्र्य शचीपतिम् । कौशांबीं प्रस्थितो हृष्टः स तिलोत्तमया पथि

Así, deseoso de celebrar la boda, se despidió del señor de Śacī (Indra) y, gozoso, partió hacia Kauśāmbī, acompañado en el camino por Tilottamā.

Verse 98

स्मरन्किमपि तां कांतां भाषमाणामनन्यधीः । ध्यायञ्छतक्रतुवचो नालुलोके महीपतिः

Mientras ella hablaba, el rey—con la mente fija sólo en ella—recordó, sin embargo, a otra amada; y, absorto en las palabras de Śatakratu (Indra), el señor de la tierra ni siquiera la miró.

Verse 99

सा शशाप नृपं सुभ्रूरनादरतिर स्कृता । आहूयमानोपि मया सहस्रानीक भूपते

Desdeñada con indiferencia, la dama de hermosas cejas maldijo al rey: «Oh señor de mil huestes, oh rey: aunque te llamaba, no me prestaste atención».

Verse 100

मृगावतीं हृदा ध्यायन्किमर्थं मामुपेक्षसे । सौभाग्यमत्ता मानिन्यो न सहंतेऽवधीर णाम्

«Si en tu corazón meditas en Mṛgāvatī, ¿por qué me desdeñas? Las mujeres altivas, embriagadas por su buena fortuna, no soportan el desaire.»

Verse 101

मामवज्ञाय यां राजन्हृदा ध्यायसि सांप्रतम् । तया चतुर्दशसमा वियुक्तस्त्वं भविष्यसि

«Oh rey, por desdeñarme, la mujer en quien ahora piensas en tu corazón: de ella serás separado, y así permanecerás durante catorce años.»

Verse 102

इति शप्तवतीं राजा तामु वाच तिलोत्तमाम् । तामेव यदि लभ्येयं तनुजां कृतवर्मणः

Así, cuando ella hubo pronunciado la maldición, el rey habló a Tilottamā: «¡Si tan sólo pudiera obtenerla a ella, la hija de Kṛtavarman!»

Verse 103

चतुर्दशसमा दुःखं सहिष्ये तद्वियोगजम् । इत्युक्त्वा तद्गतमना नृपः प्राया न्निजां पुरीम्

«Soportaré durante catorce años el dolor nacido de la separación». Dicho esto, el rey—con la mente fija en ella—partió hacia su propia ciudad.

Verse 104

ततः कालेन तनया भूपतेः कृतवर्मणः । तमाससाद दयिता सर्वस्वं पुष्पधन्वनः

Luego, con el paso del tiempo, llegó a él la hija del rey Kṛtavarman: la amada, el todo de Puṣpadhanvan (Kāma).

Verse 105

मृगावती समासाद्य विला सतरुवल्लरीम् । विभ्रमांभोधिलहरीं ननंद मदनद्युतिः

Al alcanzar a Mṛgāvatī—como enredadera de gozo en el árbol del juego, como ola en el océano de la gracia—se regocijó, resplandeciente con el fulgor del amor.

Verse 106

सा तस्माद्गर्भमाधत्त भवानीवेंदुशेखरात् । पांडिम्ना शशिलेखेव पीपूषक्षालिता बभौ

De él concibió, como Bhavānī del Señor de la luna en la frente (Śiva); y con suave palidez resplandeció, como la media luna lavada por los rayos del sol.

Verse 107

सुन्दरी दौर्हृदव्यक्तेरथ पौरंदरीव दिक् । रराज राजमहिषी रजनीकरगर्भिणी

Entonces la hermosa reina, al manifestarse sus antojos de embarazo, resplandeció como el oriente presidido por Purandara, llevando en su seno al «hacedor de la noche» (la luna).

Verse 108

सा दौर्हृदवशाद्राज्ञी यंयं काममकाम यत् । सुदुर्लभमपिप्रेम्णा तत्तत्सर्वं समाहरत्

Movida por su anhelo, la reina—cualquier deseo que surgiera en su corazón—lo hacía procurar; y el rey, por amor, reunía cada cosa, aun si era dificilísima de obtener.

Verse 109

पत्यौ समीहितकरे सा कदाचिन्मृगावती । स्वेच्छया वै मतिं चक्रे रक्तवापीनिमज्जने

Aunque su esposo cumplía cuanto ella deseaba, Mṛgāvatī un día, por propia voluntad, resolvió bañarse sumergiéndose en un estanque de aguas rojizas.

Verse 110

अभिलाषं सविज्ञाय मृगावत्या महीपतिः । कौसुम्भसलिलैः पूर्णां क्षणाद्वापीमकारयत्

Al comprender el deseo de Mṛgāvatī, el rey mandó hacer en un instante un estanque, colmado de aguas teñidas de carmesí, como con cártamo.

Verse 111

तस्मिन्रक्तजले राज्ञी स्नानं सादरमातनोत् । ततस्तां रक्ततोयार्द्रां फुल्लकिंशुकसन्निभाम्

En aquella agua roja la reina se bañó con esmero; y luego apareció empapada en carmesí, semejante al kiṃśuka en plena floración.

Verse 112

राजस्त्रीमामिषधिया सुपर्णकुलसंभवः । जहार विकटः पक्षी मुग्धां दग्धविधेर्वशात्

Tomando a la dama real por carne, un ave enorme, nacida del linaje de Suparṇa, arrebató a la inocente, por la avasalladora fuerza de un destino abrasado.

Verse 113

नीत्वा विहायसा दूरं स तामचलसन्निभः । तत्याजमोहविवशामुदयाचलकंदरे

Llevándola lejos por el cielo, aquel ave semejante a una montaña la abandonó, vencida por el desconcierto, en una cueva del monte oriental.

Verse 114

लब्धसंज्ञा शनैः कंपविलोलतनुवल्लरी । दृग्भ्यामुत्पलतुल्याभ्यां मुहुरश्रूण्यवर्तयत्

Recobrando poco a poco el sentido, su cuerpo esbelto temblaba y se mecía como una enredadera; y con ojos semejantes a lotos dejaba correr lágrimas una y otra vez.

Verse 115

हा नाथ मंदभाग्याहं त्वद्वियोगेनपीडिता । का गतिः क्व नु गच्छामि द्रक्ष्यामि त्वन्मुखं कदा

«¡Ay, mi Señor! Desdichada soy, atormentada por la separación de ti. ¿Qué amparo tengo—adónde he de ir? ¿Cuándo volveré a contemplar tu rostro?»

Verse 116

इत्युक्त्वा गजसिंहानां पुरोभूद्वधकांक्षिणी । सा सर्वकेसरिगजैस्त्यक्ता न निधनं गता

Dicho esto, deseando la muerte, se puso ante elefantes y leones; pero, aunque todos aquellos leones y elefantes la abandonaron, no halló su fin.

Verse 117

आपत्काले नृणां नूनं मरणं नैव लभ्यते । अतिदीनं समाकर्ण्य तस्याः क्रंदितमुन्मुखाः

En verdad, en tiempo de calamidad, ni siquiera la muerte se obtiene con facilidad. Al oír su llanto sumamente lastimero, volvieron el rostro hacia ella.

Verse 118

मृगा निष्पंदगतयो न तृणान्यप्यभक्षयन् । ततस्तां करुणासिंधुर्मुनिपुत्रस्तथास्थिताम्

Los ciervos quedaron inmóviles y ni siquiera pacieron la hierba. Entonces el hijo del sabio, océano de compasión, advirtió a la reina allí de pie en tal estado.

Verse 119

रुदतीं कृपया राज्ञीं समानीय स्वमाश्रमम् । न्यवेदयच्च तां राज्ञीं गुरवे जमदग्नये । जमदग्निस्तु धर्मात्मा तामाश्वासयदंतिके

Movido por la compasión, llevó a la reina que lloraba a su propio āśrama y la presentó a su maestro, Jamadagni. Jamadagni, de alma justa, la consoló allí, a su lado.

Verse 120

जमदग्निरुवाच । तथा जानीहि मां भद्रे कृतवर्मा यथा तव

Jamadagni dijo: «Oh señora auspiciosa, sábeme a mí tal como Kṛtavarmā es para ti».

Verse 121

एवमाश्वासिता तत्र कृपया जमदग्निना । चक्रे तत्रैव सा वासमाश्रमे मुनिसंकुले

Así, consolada allí por la compasión de Jamadagni, ella estableció su morada en ese mismo āśrama, colmado de rishis.

Verse 122

ततस्स्वल्पेन कालेन विशाखमिव पार्वती । असूत तनयं बाला शौर्यधैर्यगुणान्वितम्

Luego, al poco tiempo, la joven dio a luz un hijo—como Pārvatī al dar a luz a Viśākha—dotado de las virtudes del valor y la firmeza.

Verse 123

सूतिकागृहकृत्यानि यानि कार्याणि बंधुभिः । चक्रिरे मातृवत्तानि मृगावत्या मुनिस्त्रियः

Las esposas de los sabios realizaron para Mṛgāvatī, como si fuese su propia madre, todos los deberes que los parientes cumplen en la cámara de parto.

Verse 124

तं सुजातं नृपसुतं कापि वागशरीरिणी । उदयाचलजातत्वाच्चकारोदयनाभिधम्

Para aquel príncipe de noble nacimiento, una voz incorpórea habló; y, por haber nacido junto al Udayācala, le impuso el nombre de «Udayana».

Verse 125

आश्रमे स मुनीन्द्रेण कृतचूडादिकव्रतः । जग्राह सकला विद्या जमदग्नेर्महामुनेः

En el āśrama, después de que el principal de los sabios le realizara la cūḍā y otros ritos, aprendió todas las ramas del saber del gran sabio Jamadagni.

Verse 126

युवा नृपसुतः सोऽयं कदाचिन्मृगयापरः । अपश्यदेकं भुजगं व्याधेन दृढसंयतम्

Una vez, aquel joven príncipe, entregado a la caza, vio una serpiente fuertemente sujeta por un cazador.

Verse 127

उवाच स कृपायुक्तो व्याध मुंच भुजंगमम् । किं करिष्यस्यनेन त्वं नैनं हिंसितुर्महसि

Movido por la compasión, dijo: «Cazador, suelta a la serpiente. ¿Qué harás con ella? No debes dañarla».

Verse 128

तमुवाच ततो व्याधः सर्पेणानेन पूरुष । धनधान्यादिकं लप्स्ये ग्रामेषु नगरेषु च

Entonces el cazador dijo al hombre: «Por medio de esta serpiente obtendré riqueza—grano, tesoros y demás—en las aldeas y también en las ciudades».

Verse 129

अतोहं जीविकामेनं नैव मोक्ष्ये कथंचन । इत्युक्त्वा पेटिकायां तं वबंध शबराधमः

«Por eso, por mi sustento, no lo soltaré de ningún modo». Diciendo esto, aquel vil Śabara lo ató y lo encerró en una pequeña caja.

Verse 130

बद्धमालोक्य भुजगं शबराय धनार्थिने । अमोचयत्स्वजननीदत्तं दत्त्वा स कंकणम्

Al ver a la serpiente atada, la liberó, entregando al codicioso Śabara un brazalete que le había dado su propia madre.

Verse 131

मोचितस्तेन सर्पोऽसौ नरो भूत्वा कृतांजलिः । सख्यं कृत्वा च सहसा तं पातालं निनाय वै

Liberada por él, aquella serpiente se volvió un hombre, con las manos juntas en reverencia. Y, trabando amistad al instante, en verdad lo condujo a Pātāla.

Verse 132

किन्नराख्येन नागेन धृतराष्ट्रसुतेन सः । पातालं प्राविशत्तत्र न्यवसत्पूजितस्सुखम्

Junto con el Nāga llamado Kinnara, hijo de Dhṛtarāṣṭra, entró en Pātāla. Allí moró con dicha, honrado con veneración.

Verse 133

धृतराष्ट्रस्य तनयां भगिनीं किन्नरस्य च । ललिताख्यां गुणोपेतां प्रियां भेजे नृपात्मजः

El príncipe tomó por amada a Lalitā, virtuosa y colmada de cualidades, hija de Dhṛtarāṣṭra y también hermana de Kinnara.

Verse 134

सा तस्माज्जनयामास पुत्रमप्रतिमौजसम् । ततः सा ललिता प्राह त्वरितोदयनं प्रति

De él dio a luz un hijo de vigor incomparable. Entonces Lalitā habló a Tvaritodayana.

Verse 135

ललितोवाच । अहं विद्या धरी पूर्वं सुकर्णी नाम नामतः । शापात्सर्पत्वमाप्तास्मि शापांतो गर्भ एष मे

Dijo Lalitā: «Antes fui una Vidyādharī, conocida por el nombre de Sukarṇī. Por una maldición alcancé el estado de serpiente; este embarazo es el término de esa maldición».

Verse 136

ततोऽमुं प्रतिगृह्णीष्व पुत्रमप्रतिमौजसम् । तांबूलीं स्रजमम्लानां वीणां घोषवतीमपि

«Por ello, recibe a este hijo de vigor incomparable; recibe también betel, una guirnalda que no se marchita y una vīṇā de sonoridad resonante».

Verse 137

तथेति प्रतिजग्राह तत्सर्वं नृपनंदनः । पश्यतां सर्वसर्पाणां साप्यगच्छद्विहायसम्

Diciendo: «Así sea», el hijo del rey aceptó todo aquello. Mientras todas las serpientes miraban, ella también partió hacia el cielo.

Verse 138

ततः सोऽपि गृहीत्वा तु वीणां मालां च पुत्रकम् । दुःखितामात्मजननीं द्रषुकामस्त्वरान्वितः

Entonces él también, tomando la vīṇā, la guirnalda y a su pequeño hijo, se apresuró, deseoso de ver a su propia madre, afligida por el dolor.

Verse 139

श्वशुरादीननुज्ञाप्य सहसा स्वाश्रमं ययौ । जननीं शोकसंतप्तामाश्वस्तां जमदग्निना

Habiendo obtenido permiso de su suegro y de los demás, fue rápidamente a su propio āśrama; allí su madre, abrasada por la pena, había sido consolada por Jamadagni.

Verse 140

समेत्य तोषयामास वृत्तं चास्यै न्यवेदयत् । तदा प्रहृष्टहृदया सा बभूव मृगावती

Al encontrarse con ella, la reconfortó y le relató todo lo sucedido. Entonces el corazón de Mṛgāvatī se colmó de alegría.

Verse 141

अत्रांतरे स शबरः कौशांब्यां वणिजं ययौ । सहस्रानीकनामांकं विक्रेतुं मणिकंकणम्

Entretanto, aquel Śabara fue a un mercader en Kauśāmbī para vender un brazalete enjoyado que llevaba la marca del nombre de Sahasrānīka.

Verse 142

राजमुद्रां समालोक्य कंकणे स वणिग्वरः । शबरेण समं गत्वा सर्वं राज्ञे न्यवेदयत्

Al ver el sello real en el brazalete, aquel mercader eminente fue junto con el Śabara y lo informó todo al rey.

Verse 143

ततः सहस्रानीकोऽयं तत्प्राप्य मणिकंकणम् । मृगावतीविप्रयोगविषाग्निपरिपीडितः

Entonces Sahasrānīka, al recibir aquel brazalete enjoyado, quedó atormentado por el fuego-veneno de la separación de Mṛgāvatī.

Verse 144

तद्बाहुसंगपीयूष शीकरासारशीतलम् । कंकणं हृदये न्यस्य विललाप सुदुःखितः

Poniendo aquel brazalete sobre su corazón—fresco como el rocío de néctar del abrazo de ella—se lamentó, abrumado de pena.

Verse 145

उवाच च कथं लब्धं कंकणं शबर त्वया । स चैवमुक्तस्तत्प्राप्ति क्रमं तस्मै न्यवेदयत्

Y preguntó: «Śabara, ¿cómo obtuviste este brazalete?» Así interpelado, el Śabara le expuso toda la secuencia de cómo fue adquirido.

Verse 146

शबरस्य वचः श्रुत्वा सहस्रानीकभूपतिः । प्रतस्थे मंत्रिभिः सार्द्धं प्रियालोकनकौतुकी

Al oír las palabras del Śabara, el rey Sahasrānīka partió con sus ministros, ansioso por la esperanza de ver a su amada.

Verse 147

यत्रेंदुभास्क रमुखा लभंते सहसोदयम् । तमेव गिरिमुद्दिश्य सहसा सोऽभ्यगच्छत

Hacia la misma montaña donde se dice que la luna y el sol se alzan juntos, se apresuró sin demora y se acercó a ella.

Verse 148

किंचिन्मार्गं समुल्लंघ्य तस्थौ विश्रांतसैनिकः । तस्मिन्विनिद्रे दयितासंगमध्यानतत्परे

Tras franquear un breve tramo del camino, se detuvo, y su ejército descansó. Allí, cuando el sopor lo vencía, su mente se absorbió en la contemplación de la unión con su amada.

Verse 149

वसंतको विचित्रास्तु कथयामास वै कथाः । तत्कथाश्रवणेनैव तां रात्रिं स निनाय वै

Entonces Vasantaka relató muchas historias maravillosas; y sólo con escuchar aquellos relatos, él pasó por completo aquella noche.

Verse 150

ततः कालेन ककुभं प्राप्य जंभारिपालिताम् । जमदग्न्याश्रमं गत्वा निर्वैरहरिकुंजरम्

Luego, con el tiempo, llegó a Kakubha, custodiada por el enemigo de Jambha (Indra). Yendo al āśrama de Jamadagni, lugar sin enemistad donde hasta león y elefante moran en paz, entró allí.

Verse 151

तपस्यंतं मुनिं दृष्ट्वा शिरसा प्रणनाम सः । आशीर्वादेन स मुनिः प्रतिजग्राह तं नृपम्

Al ver al muni entregado a la austeridad (tapas), inclinó la cabeza en reverencia. Y el sabio, a su vez, recibió al rey con una bendición.

Verse 152

विधिवत्पूजयामास पाद्यार्घ्याचमनीयकैः । उवाच च महीपालं धर्मार्थसहितं वचः

Conforme al rito, lo honró con agua para los pies (pādya), la ofrenda de respeto (arghya) y el agua para sorber (ācamanīya). Luego habló al rey palabras unidas al dharma y al recto propósito.

Verse 154

भविष्यति दिशां जेता सिंहसंहननो युवा । पौत्र एष महाभाग तथा द्युदयनात्मजः

«Oh muy afortunado, este nieto tuyo —hijo de Dyudayana— llegará a ser un joven vencedor de las regiones, de vigor y porte como de león.»

Verse 155

इयं मृगावती भार्या पाति व्रत्यपरायणा । तदेतांस्त्रीन्महाराज प्रतिगृह्णीष्व मा चिरम्

«Esta es Mṛgāvatī, esposa entregada a los votos sagrados; por ello, oh gran rey, acoge a esta mujer sin demora.»

Verse 156

उक्त्वैवं मुनिना दत्तांस्तान्गृहीत्वा महीपतिः । प्रियासहायः स्वपुरीं प्रतस्थे मंत्रिभिर्वृतः

Dicho esto, el rey aceptó los dones otorgados por el sabio; y, acompañado de su amada y rodeado de ministros, partió hacia su propia ciudad.

Verse 157

ततः प्रविश्य कौशांबीं नगरीं स नृपोत्तमः । स्मरञ्छक्रस्य वचनं मानुषं जन्म कुत्सयन्

Luego el excelso rey entró en la ciudad de Kauśāmbī, recordando las palabras de Śakra (Indra) y desdeñando la condición del nacimiento humano.

Verse 158

महीमुदयनायैव ददौ पुत्राय धीमते । तस्मिन्नुदयने पुत्र राज्यपालनदक्षिणे

Encomendó la tierra, el reino, a su sabio hijo Udayana. Y cuando ese hijo Udayana fue diestro en proteger y gobernar el dominio,

Verse 159

राज्यभारं विनिक्षिप्य स शापविनिवृत्तये । वसंतकरुमण्वद्भ्यां मृगावत्या च भार्यया

Dejando a un lado la carga del reino, él—buscando liberarse de la maldición—partió junto con Vasantakarumaṇva y con su esposa, Mṛgāvatī.

Verse 160

यौगन्धरायणेनापि मंत्रिपुत्रेण संयुतः । चक्रतीर्थे महापुण्ये दक्षिणस्योदधेस्तटे

También lo acompañaba Yaugandharāyaṇa, hijo del ministro; y (así) fueron al muy meritorio Cakratīrtha, en la orilla del océano del sur.

Verse 161

स्नानं कर्तुं ययौ तूर्णं सर्वतीर्थोत्त मोत्तमे । वाहनैर्वातरंहोभिरचिराल्लवणोदधिम्

Para realizar el baño sagrado, fue velozmente a ese excelentísimo entre todos los tīrthas; llevado en vehículos tan rápidos como el viento, pronto alcanzó el océano salado.

Verse 162

संप्राप्य चक्रतीर्थं च स्नानं चक्रुर्यथाविधि । तेषु च स्नातमात्रेषु चक्रतीर्थे नृपादिषु

Al llegar a Cakratīrtha, realizaron el baño conforme al rito; y en el mismo instante en que el rey y los demás se hubieron bañado allí, en Cakratīrtha…

Verse 163

विनष्टं तत्क्षणादेव मानुष्यमतिकुत्सितम् । ततो विधूतपापास्ते स्वं रूपं प्रतिपेदिरे

En ese mismo instante se desvaneció su condición humana, la más despreciable; y entonces, sacudidos sus pecados, recobraron su propia forma verdadera.

Verse 164

दिव्यांबरधराः सर्वे दिव्यमाल्यानुलेपनाः । विमानानि महार्हाणि समारुह्य विभूषिताः

Todos, vestidos con ropajes divinos, adornados con guirnaldas celestiales y ungüentos, subieron, resplandecientes de ornamentos, a magníficos y preciosos vimānas.

Verse 165

तत्तीर्थं बहु मन्वानाः स्वशापच्छेदकारणम् । पश्यतां सर्वलोकानां स्वर्गलोकं ययुस्तदा

Honrando grandemente aquel tīrtha como causa de cortar su propia maldición, partieron entonces al mundo del cielo, mientras todos los pueblos contemplaban.

Verse 166

तदाप्रभृति ते सर्वे ज्ञात्वा तत्तीर्थवैभवम् । पावने चक्रतीर्थेऽस्मिन्स्नानं कुर्वंति सर्वदा

Desde entonces, todos ellos, conociendo la grandeza de aquel tīrtha, realizan siempre el baño ritual en este purificador Cakratīrtha.

Verse 167

एवं प्रभावं तत्तीर्थं ये समागत्य मानवाः । स्नानं सकृच्च कुर्वंति ते सर्वे स्वर्गवासिनः

Tal es el poder de aquel tīrtha: quienes llegan allí y realizan el baño aunque sea una sola vez, todos ellos se vuelven moradores del cielo.

Verse 168

एवं वः कथितं विप्रा विधूमचरितं महत् । यः पठेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । यं यं कामयते कामं तं सर्वं शीघ्रमाप्नुयात्

Así, oh brāhmaṇas, se os ha narrado este gran relato de Vidhūma. Quien, con la mente recogida, recite este capítulo o lo escuche, cualquier deseo que desee lo alcanza pronto por completo.

Verse 193

नरनाथ मृगावत्यां जातोऽयं तनयस्तव । यशोनिधिर्महातेजा रामचंद्र इवापरः

Oh rey de los hombres, de Mṛgāvatī ha nacido este hijo tuyo: océano de gloria, de gran esplendor, como otro Rāmacandra mismo.