Adhyaya 38

Verse 1

ऋषय ऊचुः । सूत कद्रुः कथं मुक्ता क्षीरकुंडनिमज्जनात् । छलं कथं कृतवती सपत्न्यां पापनिश्चया

Dijeron los ṛṣis: Oh Sūta, ¿cómo fue liberada Kadrū por sumergirse en Kṣīrakuṇḍa? ¿Y cómo ella, resuelta al pecado, urdió engaño contra su coesposa?

Verse 2

कस्य पुत्री च सा कद्रूः सपत्नीसा च कस्य वै । किमर्थमजयत्कद्रूः स्वसपत्नीं छलेन तु । एतन्नः श्रद्दधानानां ब्रूहि सूत कृपानिधे

¿De quién era hija esa Kadrū, y de quién era coesposa? ¿Por qué razón Kadrū venció a su propia coesposa mediante engaño? Dínoslo, oh Sūta, tesoro de compasión, pues escuchamos con fe.

Verse 3

श्रीसूत उवाच । शृणुध्वं मुनयः सर्वे इतिहासं महाफलम् । पुरा कृतयुगे विप्राः प्रजापतिसुते उभे

Dijo Śrī Sūta: Escuchad, oh munis todos, esta historia sagrada de gran fruto. En tiempos antiguos, en el Kṛta Yuga, oh brāhmaṇas, había dos hijas de Prajāpati.

Verse 4

कद्रूश्च विनता चेति भगिन्यौ संबभूवतुः । भार्ये ते कश्यपस्यास्तां कद्रूश्च विनता तथा

Se hicieron hermanas: Kadrū y Vinatā. Y tanto Kadrū como Vinatā llegaron a ser esposas del sabio Kaśyapa.

Verse 5

विनता सुषुवे पुत्रावरुणं गरुडं तथा । भर्त्तुः सकाशात्कद्रूश्च लेभे सर्पान्बहून्सुतान्

Vinatā dio a luz a Aruṇa y también a Garuḍa; mientras que Kadrū, del mismo esposo, obtuvo muchos hijos en forma de serpientes.

Verse 6

अनंतवासुकिमुखान्विषदर्पसमन्वितान् । एकदा तु भगिन्यौ ते कद्रूश्च विनता तथा

Entre ellos estaban Ananta, Vāsuki y otros—serpientes colmadas de veneno y orgullo. Una vez, aquellas dos hermanas, Kadrū y Vinatā, (se hallaron en cierta ocasión).

Verse 7

अपश्यतां समायांतमुच्चैःश्रवसमं तिकात् । विलोक्य कद्रूस्तुरगं विनतामिदमब्रवीत्

Mientras miraban, Uccaiḥśravas se acercó desde no muy lejos. Al ver aquel caballo, Kadrū dijo estas palabras a Vinatā.

Verse 8

कुशेषु न्यस्यते सर्पास्सुधैवमधुना मया । स्नात्वा तद्भुङ्ध्वममृतं शुचयः सुसमाहिताः

(Garuḍa dice a las serpientes:) «Ahora he colocado el amṛta sobre la hierba kuśa. Bañaos y luego comed esa ambrosía; sed puros y de mente recogida».

Verse 9

श्वेतोऽश्ववालो नीलो वा विनते ब्रूहि तत्त्वतः । इत्युक्त्वा विनता विप्राः कद्रूं तामिदमब्र वीत् । तुरंगः श्वेतवालो मे प्रतिभाति सुमध्यमे । किं वा त्वं मन्यसे कद्रूरिति तां विनताऽब्रवीत्

“¿Es blanca o negra la cola del caballo? Vinatā, di la verdad.” Dicho esto, Vinatā se dirigió a Kadrū: “Para mí, oh de esbelta cintura, el caballo parece tener la cola blanca. ¿Qué opinas tú, Kadrū?”

Verse 10

पृष्ट्वैवं विनतां कद्रूर्बभाषे स्वमतं च सा । कृष्णवालमहं मन्ये हयमेनमनिंदिते

Así interrogada, Kadrū expresó su propio parecer: “Yo creo que este caballo tiene la cola negra, oh intachable.”

Verse 11

ततः पराजये कृत्वा दासीभावं पणं मिथः । व्यतिष्ठेतां महाभागे सपत्न्यौ ते द्विजोत्तमाः

Entonces, poniendo como apuesta la servidumbre para quien fuese vencida, aquellas dos coesposas, oh nobles brāhmanas, acordaron el desafío.

Verse 12

ततः कद्रूर्निजसुतान्वासुकिप्रमुखानहीन् । तस्या नाहं यथा दासी तथा कुरुत पुत्रकाः

Entonces Kadrū habló a sus propios hijos—las serpientes encabezadas por Vāsuki: “Hijos míos, disponed las cosas para que yo no llegue a ser su sierva.”

Verse 13

तस्याभीप्सितसिद्ध्यर्थमित्यवोचद्भृशा तुरा । युष्माभिरुच्चैःश्रवसो बालः प्रच्छाद्यतामिति

Deseosa de lograr el cumplimiento de su anhelo, dijo con gran agitación: “Vosotros todos, cubrid la cola de Uccaiḥśravas para que parezca oscura.”

Verse 14

नांगीचक्रुर्मतं तस्या नागाः कद्रू रुषा तदा । अशपत्कुपिता पुत्राञ्ज्वलंती रोषमूर्च्छि ता

Los Nāgas no aceptaron su designio. Entonces Kadrū, encendida de ira, maldijo a sus hijos, ardiendo en cólera y vencida por el furor.

Verse 15

पारीक्षितस्य सर्वेऽद्धा यूयं सत्रे मरिष्यथ । इति शापे कृते मात्रा त्रस्तः कर्कोटकस्तदा

«Todos vosotros moriréis sin duda en el sacrificio (satra) del rey Parīkṣit». Pronunciada esta maldición por su madre, Karkoṭaka quedó presa del temor.

Verse 16

प्रणम्य पादयोः कद्रूं दीनो वचनम ब्रवीत् । अहमुच्चैःश्रवोवालं विधास्याम्यंजनप्रभम्

Postrándose a los pies de Kadrū, afligido dijo: «Haré que los pelos de la cola de Uccaiḥśravas se vean oscuros, como el añjana (kohl)».

Verse 17

मा भीरंब त्वया कार्येत्यवादीच्छापविक्लवः । श्वेतमुच्चैःश्रवोवालं ततः कर्कोटको रगः

«No temas, madre; yo lo haré», dijo Karkoṭaka, estremecido por la maldición. Luego la serpiente hizo que los pelos de la cola de Uccaiḥśravas quedaran blancos, según el ardid.

Verse 18

छादयित्वा स्वभोगेन व्यतनोदंजनद्युतिम् । अथ ते विनताकद्र्वौ दास्ये कृतपणे उभे

Cubriéndolo con sus propios anillos, produjo el brillo oscuro. Entonces Vinatā y Kadrū, habiendo hecho su apuesta, cayeron ambas en servidumbre como prenda.

Verse 19

देवराजहयं द्रष्टुं संरंभादभ्यगच्छ ताम् । शशांकशंखमाणिक्यमुक्तैरावतकारणम्

Con ardor salió a contemplar el caballo del Rey de los Devas: resplandeciente como la luna, blanco como la concha, ornado de gemas y perlas, y acompañado en el séquito divino por el soberano elefante Airāvata.

Verse 20

युगांतकालशयनं योगनिद्राकृतो हरेः । अतीत्य कद्रूविनते समुद्रं सरितां पतिम्

Kadrū y Vinatā siguieron adelante, dejando atrás el océano—señor de los ríos—donde Hari reposa en sueño yóguico sobre el lecho del fin de las eras.

Verse 21

ददृशतुर्हयं गत्वा देवराजस्य वाहनम् । कृष्णवालं हयं दृष्ट्वा विनता दुःखिताऽभवत्

Al llegar allí, ambas vieron el caballo, vehículo del Rey de los Devas. Al ver el caballo de cola oscura, Vinatā se llenó de tristeza.

Verse 22

दुःखितां विनतां कद्रूर्दासीकृत्ये न्ययुंक्त सा । एतस्मिन्नंतरे तार्क्ष्योऽप्यंडमुद्भिद्य वह्निवत्

Kadrū, tras reducir a la afligida Vinatā a esclavitud, la puso al servicio. Entretanto, Tārkṣya (Garuḍa) rompió el cascarón, brotando como fuego.

Verse 23

प्रादुर्बभूव विप्रेंद्रा गिरिमात्रशरीरवान् । दृष्ट्वा तद्देहमाहात्म्यमभूत्त्रस्तं जगत्त्रयम्

¡Oh el mejor de los brāhmaṇas!, se manifestó con un cuerpo tan vasto como una montaña. Al contemplar la grandeza de aquella forma, los tres mundos se estremecieron de temor.

Verse 24

ततस्तं तुष्टुवुर्देवा गरुडं पक्षिणां वरम् । दृष्ट्वा तद्देहमाहात्म्यं त्रस्तं स्याद्भुवनत्रयम्

Entonces los dioses alabaron a Garuḍa, el más excelso de las aves. Al contemplar la majestad de su cuerpo, los tres mundos quedaban sobrecogidos de temor y asombro.

Verse 25

इत्यालोच्योपसंहृत्य देहमत्यंतभीषणम् । अरुणं पृष्ठमारोप्य मातुरंतिकमभ्यगात्

Tras reflexionar así, recogió aquella forma sumamente terrible; luego, poniendo a Aruṇa sobre su espalda, se acercó a su madre.

Verse 26

अथाह विनतां कद्रूः प्रणतामतिविह्वलाम् । चेटि नागालयं गंतुमुद्योगो मम वर्तते

Entonces Kadrū dijo a Vinatā, que estaba postrada y muy afligida: «Oh sierva, estoy resuelta a ir a la morada de los Nāgas».

Verse 27

त्वत्पुत्रो गरुडोतो मां मत्पुत्रांश्च वहत्विति । ततश्च विनता पुत्रं गरुडं प्रत्यभाषत

«Por tanto, que tu hijo Garuḍa me lleve a mí y también a mis hijos», dijo Kadrū. Entonces Vinatā habló a su hijo Garuḍa.

Verse 28

अहं कद्रूमिमां वक्ष्ये त्वं सर्पान्वह तत्सुतान् । तथेति गरुडो मातुः प्रत्यगृह्णद्वचो द्विजाः

«Yo llevaré a esta Kadrū; tú lleva a las serpientes, sus hijos». «Así sea», respondió Garuḍa, aceptando las palabras de su madre, oh dos veces nacidos.

Verse 29

अवहद्विनता कद्रूं सर्वांस्तान्गरुडोऽवहत् । रविसामीप्यगाः सर्पास्तत्करैराहतास्तदा

Vinatā llevó a Kadrū, y Garuḍa cargó a todas aquellas serpientes. Mas, al ser acercadas al Sol, fueron entonces golpeadas por sus rayos y quedaron abrasadas.

Verse 30

अस्तौषीद्वज्रिणं कद्रूः सुतानां तापशांतये । सर्वतापं जलासारैर्देवराजोऽप्यशामयत

Para apaciguar el ardor de sus hijos, Kadrū alabó a Vajrī, Indra. Y el rey de los dioses, con aguaceros de agua, extinguió todo su calor.

Verse 31

नीयमानास्तदा सर्पा गरुडेन बलीयसा । गत्वा तं देशमचिरादवदन्विनतासुतम्

Mientras las serpientes eran llevadas por el poderoso Garuḍa, al llegar pronto a aquel lugar, hablaron al hijo de Vinatā.

Verse 32

वयं द्वीपांतरं गंतुं सर्वे द्रष्टुं कृतत्वराः । वह त्वमस्मान्गरुड चेटीसुत ततः क्षणात्

«Todos estamos ansiosos por ir a otra isla-continente para contemplarla. Llévanos, oh Garuḍa —hijo de la sirvienta—, al instante, sin demora.»

Verse 33

ततो मातर मप्राक्षीद्विनतां गरुडो द्विजाः । अहं कस्माद्वहामीमांस्त्वं चेमां वहसे सदा

Entonces Garuḍa preguntó a su madre Vinatā, oh dos veces nacidos: «¿Por qué he de cargar yo con éstos, mientras tú eres obligada a llevarla a ella siempre?»

Verse 34

चेटीपुत्रेति मामेते कि भणंति सरीसृपाः । सर्वमेतद्वद त्वं मे मातस्तत्त्वेन पृच्छतः

«¿Por qué estos reptiles me llaman “hijo de una sirvienta”? Dímelo todo, Madre, con verdad, pues te lo pregunto.»

Verse 35

पृष्टैवं जननी तेन गरुडं प्राब्रवीत्सुतम् । भगिन्या क्रूरया पुत्र च्छलेनाहं पराजिता

Así, preguntada por él, la madre habló a su hijo Garuḍa: «Hijo mío, he sido vencida por mi cruel hermana mediante engaño.»

Verse 36

तस्या दासी भवाम्यद्य चेटीपुत्रस्ततो भवान् । अतस्त्वं वहसे सर्पान्वहाम्येनामहं सदा

«Hoy me he convertido en su esclava, y por eso tú has venido a ser hijo de una sirvienta. Por ello debes cargar a las serpientes, y yo debo cargarla a ella siempre.»

Verse 37

इत्यादि सर्ववृत्तांतमादितोऽस्मै न्यवेदयत् । अथ तां गरुडोऽवा दीन्मातरं विनतासुतः

De este modo le relató todo lo sucedido desde el principio. Entonces Garuḍa, hijo de Vinatā, habló a su afligida madre.

Verse 38

अस्माद्दास्याद्विमोक्षार्थं किं कार्यं ते मयाधुना । इति पृष्टा सुतेनाथ विनता तमभाषत

«Para liberarte de esta esclavitud, ¿qué debo hacer ahora?»—así preguntó el hijo; entonces Vinatā le respondió.

Verse 39

सर्पान्पृच्छस्व गरुड मम मातृविमोक्षणे । युष्माकं मातुः किं कार्यं मयेति वदताधुना

«Oh Garuḍa, pregunta a las serpientes por mi liberación; pregúntales qué debe hacerse por vuestra madre; que lo declaren ahora.»

Verse 40

इति मात्रा समुदितो गरुडः पन्नगान्प्रति । गत्वाऽपृच्छद्विज श्रेष्ठास्तेऽप्येनमवदंस्तदा

Así, instigado por su madre, Garuḍa fue hacia las serpientes y les preguntó; y aquellos excelentes dos veces nacidos también le respondieron entonces.

Verse 41

यदा हरिष्यसे शीघ्रं सुधां त्वममरालयात् । दास्यान्मुक्ता भवेन्माता वैनतेय तवाद्य हि

«Cuando traigas pronto la Sudhā (Amṛta) desde la morada de los dioses, entonces, oh Vainateya, tu madre quedará en verdad libre hoy de la servidumbre.»

Verse 42

ततो मातरमागम्य गरुडः प्रणतोऽब्रवीत् । सुधामंब ममानेतुं गच्छतो भक्ष्यमर्पय

Entonces Garuḍa volvió a su madre y, postrándose, dijo: «Madre, mientras voy a traer la Sudhā, concédeme alimento para el camino.»

Verse 43

इतीरिता सुतं प्राह माता तं विनता सुतम् । समुद्रमध्ये वर्तंते शबराः कतिचित्सुत

Así interpelada, la madre Vinatā dijo a su hijo: «Hijo mío, hay ciertos Śabaras que habitan en medio del océano.»

Verse 44

तान्भक्षयित्वा शबरानमृतं त्वमिहानय । तत्र कश्चिद्द्विजः कामी शवरीसंगकौतुकी

Tras devorar a esos Śabaras, trae aquí el Amṛta. Allí, además, hay un cierto dvija lascivo, ansioso de retozar con una mujer Śabarī.

Verse 45

त्यज तं ब्राह्मणं कंठं दहंतं ब्रह्मतेजसा । पक्षादीनि तवांगानि पांतु देवा मरुन्मुखाः

Suelta de tu garganta a ese Brāhmaṇa, que te abrasa con el ardiente poder del brahman. Que los dioses—guiados por los Maruts—protejan tus miembros, comenzando por tus alas.

Verse 46

इति स्वमातुराशीर्भिर्गरुडो वर्धितो ययौ । शबरालयमभ्येत्य तस्य भक्षय तो मुखम्

Así, fortalecido por las bendiciones de su madre, Garuḍa partió. Al llegar a la morada de los Śabaras, comenzó a devorar la boca (entrada) de aquel lugar.

Verse 47

आवृतं प्राविशन्व्याधा वयांसीव दरीं गिरेः । अथ स ब्राह्मणोऽप्यागात्तत्कंठं मुनिपुंगवाः

Cubiertos, los cazadores entraron, como aves en una cueva del monte. Entonces también llegó allí aquel Brāhmaṇa, a esa garganta, oh el mejor de los sabios.

Verse 48

कण्ठं दहन्तं विप्रं तमुवाच विनतासुतः । विप्र पापोऽप्यवध्यो हि निर्याहि त्वमतो बहिः

Al Brāhmaṇa que le abrasaba la garganta, el hijo de Vinatā le dijo: «Oh Brāhmaṇa, aunque seas pecador, no debes ser muerto. Por tanto, sal de aquí».

Verse 49

एवमुक्तस्तदा विप्रो गरुडं प्रत्यभाषत । किराती मम भार्यापि निर्गंतव्या मया सह

Así interpelado, el brāhmana respondió entonces a Garuḍa: «Mi esposa kirātī también debe partir conmigo».

Verse 50

एवमस्त्विति तं विप्रमुवाच पतगेश्वरः । ततः स गरुडो विप्रमुज्जगार सभार्यकम्

«Así sea», dijo el señor de las aves a aquel brāhmana. Entonces Garuḍa se llevó al brāhmana junto con su esposa.

Verse 51

विप्रोऽप्यभीप्सितान्देशान्निषाद्या सह निर्ययौ । शबरान्भक्षयित्वाऽथ गरुडः पक्षिणां वरः

El brāhmana también partió, junto con la mujer niṣādī, hacia las tierras que deseaba. Luego Garuḍa, el mejor de las aves, devoró a los śabaras.

Verse 52

आत्मनः पितरं वेगात्कश्यपं समुपेयिवान् । कुत्र यासीति तत्पृष्टो गरुडस्तम भाषत

Con presteza se acercó a su padre Kaśyapa. Preguntado por él: «¿Adónde vas?», Garuḍa le respondió.

Verse 53

मातुर्दास्यविमोक्षाय सुधामाहर्तुमागमम् । बहून्किराताञ्जग्ध्वापि तृप्तिर्मम न जायते

«Para liberar a mi madre de la servidumbre, he partido a traer el amṛta, el néctar. Aunque devore a muchos kirātas, no nace en mí la saciedad».

Verse 54

अपर्यंतक्षुधा ब्रह्मन्बाधते मामह र्निशम् । तन्निवृत्तिप्रदं भक्ष्यं ममार्पय तपोधन

Oh brāhmana, un hambre sin término me atormenta día y noche. Oh tesoro de austeridad, concédeme un alimento que haga cesar ese hambre.

Verse 55

येनाहं शक्नुयां तात सुधामाहर्तुमोजसा । इतीरितः सुतं प्राह कश्यपो विनतोद्भवम्

Así interpelado, Kaśyapa habló al hijo de Vinatā: «Hijo mío, ¿por qué medio podré yo, con fuerza y determinación, traer el sudhā, el néctar?»

Verse 56

कश्यप उवाच । मुनिर्विभावसुर्नाम्ना पुरासीत्तस्य सानुजः । सुप्रतीक इति भ्राता तावुभौ वंशवैरिणौ

Kaśyapa dijo: «Antaño hubo un sabio llamado Vibhāvasu. Su hermano menor se llamaba Supratīka. Esos dos se volvieron enemigos hereditarios entre sí.»

Verse 57

अन्योन्यं शेपतुर्विप्रा महाक्रोधसमाकुलौ । गजोऽभवत्सुप्रतीकः कूर्मोऽभूच्च विभावसुः

Aquellos brāhmaṇa-sabios, arrebatados por gran ira, se maldijeron mutuamente. Supratīka se volvió elefante, y Vibhāvasu se volvió también tortuga.

Verse 58

एवं वित्तविवादात्तौ शेपतुर्भ्रातरौ मिथः । गजः षड्यो जनोच्छ्रायो द्विगुणायामसंयुतः

Así, por una disputa de riquezas, los dos hermanos se maldijeron entre sí. El elefante tenía seis yojanas de altura y un cuerpo de doble longitud.

Verse 59

कूर्मस्त्रियोजनोच्छ्रयो दशयोजनविस्तृतः । बद्धवैरावुभावेतौ सरस्यस्मिन्विहंगम

La tortuga tenía tres yojanas de altura y se extendía por diez yojanas. Atados por la enemistad, ambos moraban en este lago, oh ave.

Verse 60

पूर्ववैरमनुस्मृत्य युध्येते जेतुमिच्छया । उभौ तौ भक्षयित्वा त्वं सुधामाहर तृप्तिमान्

Recordando su antigua enemistad, luchan, cada cual deseando vencer. Tras devorar a ambos, tú, ya saciado, trae la sudhā, el néctar.

Verse 61

एवं पित्रेरितः पक्षी गत्वा तद्गजकच्छपौ । समुद्धत्य महाकायौ महाबलपराक्रमौ

Así, instruido por su padre, el ave fue hacia aquel elefante y aquella tortuga; y alzando a esos seres de enorme cuerpo, de gran fuerza y valor,

Verse 62

वहन्नखाभ्यां संतीर्थं विऌअंबाभिधमभ्यगात् । तत्रागतं समालोक्य पक्षिराजं द्विजोसमाः

Llevándolos en sus garras, llegó a un vado sagrado (tīrtha) llamado Viḷambā. Al ver llegar al rey de las aves, los sabios dos veces nacidos,

Verse 63

तत्तीरजो महावृक्षो रोहिणाख्यो महोच्छ्रयः । वैनतेयमिदं प्राह महाबलपराक्रमम्

En aquella ribera había un gran árbol de inmensa altura, llamado Rohiṇā. Dirigió estas palabras a Vainateya, de gran fuerza y valor:

Verse 64

एनामारुह मच्छाखां शतयोजनमायताम् । स्थित्वात्र गजकूर्मौ त्वं भक्षयस्व खगोत्तम

«Sube a esta rama mía, que se extiende cien yojanas. Permanece aquí y devora al elefante y a la tortuga, oh el mejor de las aves.»

Verse 65

इत्युक्तस्तरुणा पक्षी स तत्रास्ते मनोजवः । तद्भारात्सा तरोः शाखा भग्नाऽभूद्द्विजसत्तमाः

Así interpelado por el joven, el ave, veloz como el pensamiento, se posó allí. Pero por su peso, la rama del árbol se quebró, oh el mejor de los dos veces nacidos.

Verse 66

वालखिल्यमुनींस्तस्मिल्लंबमानानधोमुखान् । दृष्ट्वा तत्पातशंकावांस्तां शाखां गरुडोऽग्रहीत्

Al ver a los sabios Vālakhilya colgando allí, cabeza abajo, y temiendo su caída, Garuḍa asió aquella rama.

Verse 67

गजकूर्मो च तां शाखां गृहीत्वा यांतमं बरे । पिता तस्याब्रवीत्तत्र गरुडं विनतासुतम्

Y un elefante y una tortuga, aferrados a aquella rama, eran llevados por el cielo. Entonces su padre habló a Garuḍa, el hijo de Vinatā.

Verse 68

त्यजेमां निर्जने शैले शाखां तं विनतोद्भव । इत्युक्तः स तथा गत्वा शाखां निष्पुरुषे नगे

«Arroja esta rama sobre una montaña solitaria, oh nacido de Vinatā.» Así instruido, fue y depositó la rama en un monte donde no habitaba gente.

Verse 69

विन्यस्याभक्षयत्पक्षी तौ तदा गजकच्छपौ । अथोत्पातः समभवत्तस्मिन्नवसरे दिवि

Después de posarlo, el ave devoró a aquellos dos: el elefante y la tortuga. En ese mismo instante apareció en el cielo un funesto presagio.

Verse 70

दृष्ट्वोत्पातं बलारातिः पप्रच्छ स्वपुरोहितम् । उत्पातकारणं जीव किमत्रेति पुनःपुनः । बृहस्पतिस्तदा शक्रं प्रोवाच द्विजसत्तमाः

Al ver el presagio, Indra —matador de Bala— preguntó a su propio sacerdote: «Oh Jīva (Bṛhaspati), ¿cuál es la causa de este augurio?» Una y otra vez lo inquirió. Entonces Bṛhaspati habló a Śakra, oh el mejor de los nacidos dos veces.

Verse 71

बृहस्पतिरुवाच । काश्यपो हि मुनिः पूर्वमयजत्क्रतुना हरे

Bṛhaspati dijo: «En tiempos antiguos, el sabio Kaśyapa celebró un sacrificio (yajña), oh Hari (Indra)».

Verse 72

सर्वान्नृषीन्सुरान्सिद्धान्यक्षान्गंधर्वकिन्नरान् । यज्ञसंभारसिद्ध्यर्थं प्रेषयामास स द्विजाः

Envió a todos —ṛṣis, dioses, Siddhas, Yakṣas, Gandharvas y Kinnaras— para reunir con éxito los preparativos del yajña, oh nacido dos veces.

Verse 73

वालखिल्यान्ससंभारान्ह्रस्वानंगुष्ठमात्रकान् । मज्जतो गोष्पदजले दृष्ट्वा हसितवान्भवान्

Tú te reíste al ver a los Vālakhilyas —seres diminutos, del tamaño de un pulgar— hundiéndose en el agua de una simple huella de pezuña, aun llevando sus cargas para el yajña.

Verse 74

भवतावमताः क्रुद्धा वालखिल्यास्तदा हरे । जुहुवुर्यज्ञवह्नौ ते क्रोधेन ज्वलिताननाः

Por tu desdén, oh Hari, los Vālakhilyas se airaron; con rostros encendidos de ira, vertieron ofrendas en el fuego del yajña.

Verse 75

देवेंद्रभयदः शत्रुः कश्यपस्य सुतोऽस्त्विति । तस्य पुत्रोऽद्य गरुडः सुधाहरणकौतुकी

«Que nazca para Kaśyapa un hijo que sea enemigo y causa de temor para Indra». Tal fue el decreto; y hoy ha surgido el descendiente de ese hijo—Garuḍa—ansioso por arrebatar el amṛta.

Verse 76

समागच्छति तद्धेतुरयमुत्पात आगतः । इत्युक्तः सोऽब्रवीदिंद्रो देवानग्निपुरोगमान्

«Su causa se acerca: este presagio ha aparecido.» Dicho esto, Indra habló a los dioses, con Agni a la cabeza.

Verse 77

सुधामाहर्तुमायाति पक्षी सा रक्ष्यतामिति । इतींद्रप्रेरिता देवा ररक्षुः सायुधाः सुधाम्

«Ese ave viene a llevarse el néctar; ¡que sea custodiado!» Así, instigados por Indra, los dioses, armados, protegieron el amṛta.

Verse 78

पक्षिराजस्तदाभ्यागाद्देवानायुधधारिणः । महाबलं ते गरुडं दृष्ट्वाऽकम्पंत वै सुराः

Entonces llegó el rey de las aves ante los dioses que empuñaban armas; al ver la inmensa fuerza de Garuḍa, los suras en verdad temblaron.

Verse 79

गरुडस्य सुराणां च ततो युद्धमभून्महत् । अखंडि पक्षितुण्डेन भौवनोऽमृतपालकः

Entonces se alzó una gran batalla entre Garuḍa y los dioses. Con su pico, Garuḍa hizo pedazos a Bhauvana, guardián del amṛta.

Verse 80

तदा निजघ्नुगर्रुडं देवाः शस्त्रैरनेकशः । अतीव गरुडो देवैर्बाधितः शस्त्रपाणिभिः

Entonces los dioses hirieron a Garuḍa una y otra vez con muchas armas. Garuḍa fue duramente acosado por los dioses de armas en mano.

Verse 81

पक्षाभ्यामाक्षिपद्दूरे देवानग्निपुरोगमान् । तत्पक्षविक्षिता देवास्तदा परमकोपनाः

Con sus alas arrojó lejos a los dioses, encabezados por Agni. Heridos y dispersados por aquellas alas, los dioses se encendieron en cólera extrema.

Verse 82

नाराचान्भिंदि पालांश्च नानाशस्त्राणि चाक्षिपन् । ततस्तु गरुडो वेगाद्देवदृष्टिविलोपिनीम्

Arrojaron flechas de hierro, dardos bhindipāla y otras armas diversas. Entonces Garuḍa, con gran ímpetu, produjo un fulgor cegador que robó la vista a los dioses.

Verse 83

धूलिमुत्थापयामास पक्षाभ्यां विनतासुतः वायुना । शमयामासुस्तान्पांसूंस्त्रिदशोत्तमाः

El hijo de Vinatā, Garuḍa, alzó con sus alas una nube de polvo llevada por el viento. Entonces los más excelsos de los treinta dioses apaciguaron y asentaron aquel polvo.

Verse 84

रुद्रान्वसूंस्तथादित्यान्मरुतोऽन्यान्सुरांस्तथा । गरुडः पक्षतुंडाभ्यां व्यथितानकरोद्द्विजाः

Garuḍa afligió y golpeó a los Rudras, a los Vasus, a los Ādityas, a los Maruts y también a otros dioses, hiriéndolos con sus alas y su pico, oh dos veces nacidos.

Verse 85

पलायितेषु देवेषु सोऽद्राक्षीज्ज्वलनं पुरः । ज्वलंतं परितस्त्वग्निं शमापयितुमुद्ययौ

Cuando los dioses huyeron, vio ante sí al Fuego en llamas. Rodeado por todas partes de ardor, se dispuso a apagar aquella conflagración.

Verse 86

स सहस्रमुखो भूत्वा तैः पिबञ्छतशो नदीः । तमग्निं नाशयामास तैः पयोभिस्त्वरान्वितः

Haciéndose de mil bocas, bebió cientos de ríos; y con presteza apagó y destruyó aquel fuego con esas aguas.

Verse 87

सितधारं भ्रमच्चक्रं सुधारक्षकमंतिके । दृष्ट्वा तदरिरंध्रेण संक्षिप्तांगोतराविशत्

Al ver cerca la rueda giratoria de filo resplandeciente, guardiana del amṛta, contrajo su cuerpo y entró por la estrecha abertura entre sus radios.

Verse 88

ततो ददर्श द्वौ सर्पो व्यक्तास्यौ भीषणाकृती । याभ्यां दृष्टोपि भस्म स्यात्तौ सर्पौ गरुडस्तदा

Entonces vio a dos serpientes, con las fauces abiertas, de aspecto terrible: con sólo mirarlas, uno quedaría reducido a cenizas. Esas dos serpientes se enfrentaron entonces a Garuḍa.

Verse 89

आच्छिद्य पक्षतुंडाभ्यां गृहीत्वाऽमृतमुद्ययौ । यंत्रमुत्पाट्य चोद्यंतं गरुडं प्राह माधवः

Desgarrándolos con sus alas y su pico, arrebató el amṛta y se elevó para partir. Cuando Garuḍa, tras arrancar el mecanismo, emprendía el vuelo, Mādhava le habló.

Verse 90

तव तुष्टोऽस्मि पक्षीश वरं वरय सुव्रत । अथ पक्षी तमाह स्म कमलानायकं हरिम्

«Estoy complacido contigo, oh señor de las aves; elige un don, oh de voto perfecto.» Entonces el ave habló a Hari, el Señor de Kamalā (Lakṣmī).

Verse 91

तवोपरि स्थितिर्मे स्यान्मा भूतां च जरामृती । तथास्त्विति हरिः प्राह वरं मद्व्रियतामिति

Dijo: «Que yo permanezca por encima de Ti; y que la vejez y la muerte no me alcancen.» Hari respondió: «Así sea; y que también Yo elija un don.»

Verse 92

इत्युक्तस्तं हरिः प्राह मम त्वं वाहनं भव । स्यंदनोपरि केतुश्च मम त्वं विनतासुत

Así interpelado, Hari le dijo: «Sé Mi montura; y sobre Mi carro sé también Mi estandarte, oh hijo de Vinatā.»

Verse 93

तथास्त्विति खगोप्याह कमलापतिमच्युतम् । हृतामृतं खगं श्रुत्वा तत आखंडलो जवात्

«Así sea», dijo también el ave a Acyuta, el Señor de Kamalā. Al oír que el ave había arrebatado el amṛta, Ākhaṇḍala (Indra) partió con presteza.

Verse 94

अभिद्रुत्याशु कुलिशं पक्षे चिक्षेप पक्षिणः । ततो विहस्य गरुडः पाकशासनमब्रवीत्

Arremetiendo con presteza, arrojó al instante el kulisha (vajra) contra el ala del ave. Entonces Garuḍa rió y habló a Pākaśāsana (Indra).

Verse 95

कुलिशस्य निपातान्मे न हरे कापि वेदना । सफलो वज्रपातस्ते भूयाच्च सुरनायक

«Ni siquiera la caída de tu kulisha (vajra) mitiga en lo más mínimo mi dolor. Oh caudillo de los devas, que tu golpe con el vajra sea en verdad eficaz en su propósito.»

Verse 96

इतीरयन्पत्रमेकं व्यसृजत्पक्षतस्तदा । शोभनं पर्णमस्येति सुपर्ण इति सोभ वत्

Diciendo esto, dejó caer entonces una sola pluma de su ala. Como su pluma era espléndida, llegó a ser célebre como “Suparṇa”, el de hermosas alas.

Verse 97

तस्मिन्सुपर्णे हेमाभे सर्वे विस्मयमाययुः । ततस्तु गरुडः शक्रमब्रवीद्द्विजपुंगवाः

Cuando aquel Suparṇa resplandeció como el oro, todos quedaron sobrecogidos de asombro. Entonces Garuḍa habló a Śakra (Indra), oh el mejor de los dos veces nacidos.

Verse 98

भवता साकमखिलं जगदेतच्चराचरम् । देवेंद्र सततं वोढुममोघा शक्तिरस्ति मे

«Oh Devendra, junto contigo poseo un poder infalible para llevar sin cesar este universo entero, lo móvil y lo inmóvil.»

Verse 99

नाखण्डलसहस्रं मे रणे लभ्यं हरे भवेत् । इति ब्रुवाणं गरुडमब्रवीत्पाकशासनः

«Ni aun mil Indras me bastarían para enfrentarme en batalla, oh Hari». Dicho esto por Garuḍa, respondió Pākaśāsana (Indra).

Verse 100

किं तेऽमृतेन कार्यं स्याद्दीयताममृतं मम । इमां सुधां भवान्दद्याद्येभ्यो हि विनतोद्भव

«¿Qué necesidad tienes del amṛta? Entrégame ese néctar. Oh hijo de Vinatā, puedes dar esta sudhā (ambrosía) a aquellos para quienes la trajiste».

Verse 110

मुक्ता तदैव विनता दासीभावाद्द्विजोत्तमाः । सर्पास्तेऽमृतभक्षार्थं स्नातुं सर्वे ययुस्तदा

Oh el mejor de los dos veces nacidos, Vinatā fue liberada en ese mismo instante de la condición de esclavitud. Entonces todas aquellas serpientes fueron a bañarse, con la intención de participar del amṛta.

Verse 120

स्तेयी सुरापी विज्ञेयो गुरुदाररतश्च सः । संसर्गदोषदुष्टश्च मुनिभिः परिकीर्त्यते

Debe ser tenido por ladrón y bebedor de embriagantes; y asimismo, quien se apega a la esposa de su guru es declarado por los sabios como corrompido, manchado por la falta del mal compañerismo.

Verse 130

अज्ञानान्मुग्धया पापं कद्र्वा यदधुना कृतम् । क्षंतुमर्हसि तत्सर्वं दयाशीला हि साधवः

«Por ignorancia, la engañada Kadrū ha cometido ahora un pecado. Debes perdonarlo todo, pues los virtuosos son, en verdad, compasivos por naturaleza».

Verse 140

उपोष्य त्रिदिनं सस्नौ तस्मिन्क्षीरसरोजले । चतुर्थे दिवसे तस्यां कुर्वत्यां स्नानमादरात् । अदेहा व्योमगावाणी समुत्तस्थौ द्विजोत्तमाः

Tras ayunar tres días, se bañó en aquel estanque de agua lechosa, colmado de lotos. Al cuarto día, mientras realizaba el baño con devoción, oh el mejor de los dos veces nacidos, se alzó una voz incorpórea que se movía por el cielo.

Verse 150

यः पठेदिममध्यायं क्षीरकुंडप्रशंसनम् । गोसहस्रप्रदातॄणां प्राप्नोत्यविकलं फलम्

Quien recite este capítulo, alabanza del sagrado Kṣīrakuṇḍa, alcanza íntegro y sin merma el mérito propio de quienes donan mil vacas.