Adhyaya 30

Verse 1

श्रीसूत उवाच । विहिताभिषवो मर्त्यः सर्वतीर्थेऽतिपावने । ब्रह्महत्यादिपापघ्नीं धनुष्कोटिं ततो व्रजेत्

Dijo Śrī Sūta: Habiendo realizado debidamente el baño prescrito en el sumamente purificador Sarvatīrtha, el mortal debe ir luego a Dhanuṣkoṭi, que destruye pecados como la brahmahatyā (matar a un brāhmana).

Verse 2

यस्याः स्मरणमात्रेण मुक्तः स्यान्मानवो भुवि । धनुष्कोटिं प्रपश्यंति स्नांति वा कथयंति ये

Con sólo recordarla (a Dhanuṣkoṭi), el ser humano en la tierra puede ser liberado. Quienes contemplan Dhanuṣkoṭi, o se bañan allí, o hablan de su gloria, obtienen igualmente ese fruto.

Verse 3

अष्टाविंशतिभेदांस्ते नरकान्नोपभुंजते । तामिस्रमंधतामिस्रं महारौरवरौरवौ

No padecen los infiernos de las veintiocho clases, como Tāmisra, Andhatāmisra, Mahāraurava y Raurava.

Verse 4

कुम्भीपाकं कालसूत्रमसिपत्रवनं तथा । कृमिभक्षोंऽधकूपश्च संदंशं शाल्मली तथा

Tampoco (sufren) Kumbhīpāka, Kālasūtra y Asipatravana; ni Kṛmibhakṣa, Andhakūpa, Saṁdaṁśa y Śālmalī.

Verse 5

सूर्मिर्वैतरणी प्राणरोधो विशसनं तथा । लालाभक्षोऽप्यवीचिश्च सारमेयादनं तथा

Tampoco (padecen) Sūrmi, Vaitaraṇī, Prāṇarodha y Viśasana; ni Lālābhakṣa, Avīci y Sārameyādana.

Verse 6

तथैव वज्रकणकं क्षारकर्दमपातनम् । रक्षोगणाशनं चापि शूलप्रोतं वितोदनम्

Asimismo (hay otros infiernos): Vajrakaṇaka; Kṣārakardamapātana (donde se arroja al fango alcalino); Rakṣogaṇāśana (donde las huestes de rākṣasas devoran al pecador); y Śūlaprota y Vitodana (donde se empala en lanzas y se perfora una y otra vez).

Verse 7

दंदशूकाशनं चापि पर्यावर्तनसंज्ञितम् । तिरोधानाभिधं विप्रास्तथा सूचीमुखाभिधम्

Y (está) Daṃdaśūkāśana (donde las serpientes devoran); también el llamado Paryāvartana (el «retorno en remolino»); y, oh brāhmaṇas, el infierno llamado Tirodhāna (ocultamiento/oscurecimiento), así como el llamado Sūcīmukha («rostro de aguja»).

Verse 8

पूयशोणितभक्षं च विषाग्निपरिपीडनम् । अष्टाविंशतिसंख्याकमेवं नरकसंचयम्

Y (está) Pūyaśoṇitabhakṣa, donde se obliga a comer pus y sangre; y Viṣāgniparipīḍana, donde se atormenta con veneno y fuego. Así, se dice que el conjunto de infiernos es de veintiocho en número.

Verse 9

न याति मनुजो विप्रा धनुष्कोटौ निमज्जनात् । वित्तापत्यकलत्राणां योऽन्येषामपहारकः

Oh brāhmaṇas, el hombre que roba la riqueza, los hijos o la esposa de otros no se libra de la consecuencia sólo por sumergirse en Dhanuṣkoṭi.

Verse 10

स कालपाशनिर्बद्धो यमदूतैर्भयानकैः । तामिस्रनरके घोरे पात्यते बहुवत्सरम्

Atado con fuerza al lazo del Tiempo y apresado por los terribles mensajeros de Yama, es arrojado al espantoso infierno de Tāmisra por muchos años.

Verse 11

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । यो निहत्य तु भर्तारं भुंक्ते तस्य धनादिकान्

Aunque se bañe en Dhanuṣkoṭi, aun así es arrojada allí: aquella que, tras matar a su esposo, goza de su riqueza y de lo demás.

Verse 12

पात्यते सोंऽधतामिस्रे महादुःखसमाकुले । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

Es arrojado a Andhatāmisra, colmado de inmenso sufrimiento; aunque se bañe en Dhanuṣkoṭi, aun así es lanzada a ese (infierno).

Verse 13

भूतद्रोहेण यो मर्त्यः पुष्णाति स्वकुटुंबकम् । स तानिह विहायाशु रौरवे पात्यते ध्रुवम्

Aquel mortal que sostiene su casa dañando a los seres vivos—al dejarlos aquí (al morir), es rápida y ciertamente arrojado al infierno de Raurava.

Verse 14

विषोल्बणमहासर्पसंकुले यमपूरुषैः । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

En ese lugar, atestado de enormes serpientes enardecidas por el veneno y de los servidores de Yama, aunque se bañe en Dhanuṣkoṭi, aun así es arrojada allí.

Verse 15

यः स्वदेहंभरो मर्त्यो भार्यापुत्रादिकं विना । स महारौरवे घोरे पात्यते निजमांसभुक्

Aquel mortal que vive sólo para su propio cuerpo, sin cuidado por la esposa, los hijos y los demás, es arrojado al terrible Mahāraurava, donde se le hace comer su propia carne.

Verse 16

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मि न्नासौ निपात्यते । यः पशून्पक्षिणो वापि सप्राणान्निरुणद्धि वै

Aunque se bañe en Setu por la medida de la punta de un arco, no se libra de caer allí si, con crueldad, encierra a seres vivientes—animales o aves—mientras aún tienen aliento.

Verse 17

कृपालेशविहीनं तं क्रव्यादैरपि निंदितम् । कुंभीपाके तप्ततैले पात यंति यमानुगाः

Aquel que carece incluso de un ápice de compasión—condenado hasta por los devoradores de carne—es arrojado por los servidores de Yama a Kumbhīpāka, al aceite hirviente y ardiente.

Verse 18

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । मातरं पितरं विप्रान्यो द्वेष्टि पुरुषाधमः

Aunque se bañe en Setu por la medida de la punta de un arco, ese hombre vil cae de todos modos: el que odia a su madre, a su padre y a los brāhmaṇas.

Verse 19

स कालसूत्र नरके विस्तृतायुतयोजने । अधस्तादग्निसंतप्त उपर्यर्कमरीचिभिः

Es enviado al infierno llamado Kālasūtra, extendido por diez mil yojanas: arde por debajo con fuego y es abrasado por encima por los rayos del sol.

Verse 20

खले ताम्रमये विप्राः पात्यते क्षुधयार्दितः । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

Oh brāhmanes, es arrojado sobre una plancha de cobre y atormentado por el hambre; aunque se bañe en Setu por la medida de la punta de un arco, aun así es hecho caer.

Verse 21

यो वेदमार्गमुल्लंघ्य वर्तते कुपथे नरः । सोऽसिपत्रवने घोरे पात्यते यमकिंकरैः

El hombre que traspasa el sendero védico y vive por un camino perverso, los servidores de Yama lo arrojan al terrible bosque de Asipatra.

Verse 22

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । यो राजा राजभृत्यो वा ह्यदंड्ये दंडमाचरेत्

Aunque se bañe en Setu por la medida de la punta de un arco, aun así cae: sea rey o servidor real, quien castiga a quien no debe ser castigado.

Verse 23

शरीरदंडं विप्रे वा स शूकरमुखे द्विजाः । पात्यते नरके घोरे इक्षुवद्यंत्रपीडितः

Si inflige castigo corporal a un brāhmana, oh dos veces nacidos, es arrojado al terrible infierno llamado Śūkaramukha, triturado como caña de azúcar en un trapiche.

Verse 24

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । ईश्वराधीनवृत्तीनां हिंसां यः प्राणिनां चरेत्

Aunque se bañe en Setu por la medida de la punta de un arco, aun así cae: quien ejerce violencia contra seres vivos cuyo sustento depende de su señor.

Verse 25

तैरेव पीड्यमानोऽयं जंतुभिः स्वेन पीडितैः । अंधकूपे महाभीमे पात्यते यमकिंकरैः

Atormentado por aquellas mismas criaturas a las que él atormentó, es arrojado por los servidores de Yama al pavoroso Andhakūpa, el “Pozo Ciego”.

Verse 26

तत्रांधकारबहुले विनिद्रो निर्वृतश्चरेत् । चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

Allí, en aquella región colmada de tinieblas, vaga sin sueño y sin sosiego; pero si se baña en el lugar sagrado llamado Dhanus-koṭi, no es arrojado a ese destino.

Verse 27

योऽश्नाति पंक्तिभेदेन सस्यसूपादिकं नरः । अकृत्वा पंचयज्ञं वा भुंक्ते मोहेन स द्विजाः

Oh nacidos dos veces, el hombre que come granos, sopas y semejantes quebrantando el debido orden comunitario del comer, o que por engaño come sin haber cumplido antes los cinco yajñas diarios, incurre en pecado.

Verse 28

प्रपात्यते यमभटैर्नरके कृमिभोजने । भक्ष्यमाणः कृमिशतैर्भक्षयन्कृमिसंच यान्

Es arrojado por los servidores de Yama al infierno llamado Kṛmibhojana; allí es devorado por cientos de gusanos, y a su vez él devora masas de gusanos.

Verse 29

स्वयं च कृमिभूतः संस्तिष्ठेद्यावदघक्षयम् । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

Convirtiéndose él mismo en gusano, permanece así hasta que su pecado se consume; pero si se baña en Dhanus-koṭi, no es arrojado a tal condición.

Verse 30

यो हरेद्विप्रवित्तानि स्तेयेन बलतोऽपि वा । अन्येषामपि वित्तानि राजा तत्पुरुषोऽपि वा

Quien robe la riqueza de los brāhmaṇas—sea por hurto o aun por la fuerza—o también la riqueza de otros, ya sea rey o agente del rey, incurre en gravísimo demérito.

Verse 31

अयस्मयाग्निकुंडेषु संदंशैः सोऽतिपीडितः । संदंशे नरके घोरे पात्यते यमपूरुषैः

Atormentado con tenazas de hierro en fosas de fuego ardiente, es arrojado por los servidores de Yama al terrible infierno llamado Saṃdaṃśa.

Verse 32

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । अगम्यां योभिगच्छेत स्त्रियं वै पुरुषाधमः

Si se baña en Dhanus-koṭi, no es arrojado allí. Pero el más vil de los hombres, que se acerca a una mujer a la que no debe acercarse (sexualmente), incurre en grave pecado.

Verse 33

अगम्यं पुरुषं योषिदभिगच्छेत वा द्विजाः । तावयस्मयनारीं च पुरुषं चाप्ययस्मयम्

Oh, nacidos dos veces, si una mujer se acerca a un hombre que le está prohibido, entonces ambos—una mujer de hierro y un hombre de hierro—son hechos sufrir conforme a ello.

Verse 34

तप्तावालिंग्य तिष्ठंतौ यावच्चंद्रदिवाकरौ । सूर्म्याख्ये नरके घोरे पात्येते बहुकंटके

Abrazándose mientras arden, permanecen así mientras duren la luna y el sol; son arrojados al terrible infierno llamado Sūrmyā, colmado de muchas espinas.

Verse 35

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । बाधते सर्वजंतून्यो नानो पायैरुपद्रवैः

Si se baña en Dhanus-koṭi, no es arrojado allí. Pero quien daña a todos los seres, causando aflicción por muchos medios crueles, cosecha un fruto gravísimo.

Verse 36

शाल्मलीनरके घोरे पात्यते बहुकंटके । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

Es arrojado al terrible infierno Śālmalī, erizado de innumerables espinas. Aunque se bañara en Setu, en el lugar sagrado llamado “Dhanus-koṭi”, aun así caería allí.

Verse 37

राजा वा राजभृत्यो वा यः पाषंडमनुव्रतः । भेदको धर्मसेतूनां वैतरण्यां निपात्यते

Sea rey o servidor del rey: quien siga sendas heréticas (pāṣaṇḍa) y quiebre los puentes del Dharma, es arrojado al Vaitaraṇī.

Verse 38

स्नानि चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । वृषलीसंगदुष्टो यः शौचाद्याचारवर्जितः

Aunque se bañe en Dhanus-koṭi, en Setu, aun así es arrojado allí: aquel que, corrompido por compañía impura, ha abandonado la pureza y la recta conducta.

Verse 39

त्यक्तलज्जस्त्यक्तवेदः पशुचर्यारत स्तथा । स पूयविष्ठामूत्रासृक्छ्लेष्मपित्तादिपूरिते

Habiendo abandonado la vergüenza y desechado el Veda, y deleitándose en conducta bestial, mora en un lugar colmado de pus, excremento, orina, sangre, flema, bilis y cosas semejantes.

Verse 40

अतिबीभत्सनरके पात्यते यमकिंकरैः । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

Los siervos de Yama lo arrojan a un infierno sumamente abominable. Aunque se bañe en Dhanus-koṭi, en Setu, aun así es precipitado a ese mismo lugar.

Verse 41

अश्मभिर्मृगयुर्हन्याद्बाणै र्वा बाधते मृगान् । स विध्यमानो बाणौघैः परत्र यमकिंकरैः

El cazador que mata con piedras, o que atormenta a los animales con flechas, en el más allá es atravesado por torrentes de flechas por los siervos de Yama.

Verse 42

प्राणरोधाख्यनरके पात्यते यमकिंकरैः । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

Los siervos de Yama lo arrojan al infierno llamado Prāṇarodha, «la sofocación de la vida». Aunque se bañe en Dhanus-koṭi, en Setu, aun así es lanzado a ese lugar.

Verse 43

दांभिको यः पशून्यज्ञे विध्यनुष्ठानवर्जितः । हंत्यसौ परलोकेषु वैशसे नरके द्विजाः

Oh brāhmaṇas, el hipócrita que sacrifica animales en el yajña abandonando el rito prescrito, en el otro mundo es abatido en el infierno Vaiśasa.

Verse 44

कृन्त्यमानो यमभटैः पात्यते दुःखसंकुले । स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते

Siendo despedazado por los guardias de Yama, es arrojado a un ámbito colmado de sufrimiento. Aunque se bañe en Dhanus-koṭi, en Setu, aun así es precipitado a ese mismo lugar.

Verse 45

आत्मभार्यां सवर्णां यो रेतः पाययते तु सः । परत्र रेतःपायी सन्रेतःकुंडे निपात्यते

Quien hace beber a su propia esposa legítima y de su misma casta el semen—ese “bebedor de semen”—en el más allá es arrojado al foso llamado Retaḥ-kuṇḍa.

Verse 46

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । यो दस्युमार्ग माश्रित्य गरदो ग्रामदाहकः

Pero si se baña en Dhanuṣkoṭi, no es arrojado a ese destino. Incluso un envenenador y un incendiario de aldeas—quien ha tomado el camino del bandidaje—no cae en tal ruina por el mérito de ese baño.

Verse 47

वणिग्द्रव्यापहारी च स परत्र द्विजोत्तमाः । वज्रदंष्ट्राहिकाभिख्ये नरके पात्यते चिरम्

Oh el mejor de los brahmanes, quien roba los bienes de un mercader es, en el más allá, arrojado por largo tiempo al infierno llamado Vajradaṃṣṭrāhikā.

Verse 48

स्नाति चेद्धनुषः कोटौ तस्मिन्नासौ निपात्यते । विद्यंते यानि चान्यानि नरकाणि परत्र वै

Si se baña en Dhanuṣkoṭi, no es arrojado allí; y en verdad, cualesquiera otros infiernos que existan en el más allá—

Verse 49

तानि नाप्नोति मनुजो धनुष्कोटिनिमज्जनात् । धनुष्कोटौ सकृत्स्ना नादश्वमेधफलं लभेत्

El hombre no llega a esos (infiernos) por la inmersión en Dhanuṣkoṭi. Con bañarse una sola vez en Dhanuṣkoṭi, se obtiene el fruto del sacrificio Aśvamedha.

Verse 50

आत्मविद्या भवेत्साक्षान्मुक्तिश्चापि चतुर्विधा । न पापे रमते बुद्धिर्न भवेद्दुःखमेव वा

Surge el conocimiento directo del Sí mismo, y también la liberación—cuádruple—se alcanza. La mente ya no se complace en el pecado, y el dolor no permanece como antes.

Verse 51

बुद्धेः प्रीति र्भवेत्सम्यग्धनुष्कोटौ निमज्जनात् । तुलापुरुषदानेन यत्फलं लभ्यते नरैः

Por la inmersión en Dhanuṣkoṭi, nace una verdadera alegría del intelecto. Cualquier fruto que los hombres obtienen mediante el don llamado Tulāpuruṣa—

Verse 52

तत्फलं लभ्यते पुंभिर्धनुष्कोटौ निमज्जनात् । गोसहस्र प्रदानेन यत्पुण्यं हि भवेन्नृणाम्

Ese mismo fruto lo obtienen las personas por la inmersión en Dhanuṣkoṭi. Y cualquier mérito que en verdad nace para los hombres al donar mil vacas—

Verse 53

तत्पुण्यं लभते मर्त्यो धनष्कोटौ निमज्जनात् । धर्मार्थकाममोक्षेषु यंयमिच्छति पूरुषः

Ese mérito lo alcanza un mortal por la inmersión en Dhanuṣkoṭi. Entre dharma, prosperidad (artha), deseo (kāma) y liberación (mokṣa), lo que el hombre anhele,

Verse 54

तंतं सद्यः समाप्नोति धनुष्कोटौ निमज्जनात् । महापातकयुक्तो वा युक्तो वा सर्वपातकैः

Eso mismo lo obtiene de inmediato por la inmersión en Dhanuṣkoṭi, ya esté manchado por grandes pecados o cargado incluso con todos los pecados.

Verse 55

सद्यः पूतो भवेद्विप्रा धनुष्कोटौ निमज्जनात् । प्रज्ञालक्ष्मीर्यशः संपज्ज्ञानं धर्मो विरक्तता

Oh brāhmanes, al sumergirse en el sagrado Dhanuṣkoṭi, uno queda purificado al instante. Surgen la sabiduría, la próspera fortuna, la fama, el bienestar, el conocimiento espiritual, el dharma y el desapego.

Verse 56

मनःशुद्धिर्भवेन्नॄणां धनुष्कोटिनिमज्जनात् । ब्रह्महत्यायुतं चापि सुरापानायुतं तथा

Por sumergirse en Dhanuṣkoṭi, los hombres alcanzan pureza de mente; y aun la carga de diez mil faltas iguales al brahma-homicidio, y asimismo diez mil iguales a beber licor, queda borrada.

Verse 57

अयुतं गुरुदाराणां गमनं पापकारणम् । स्तेयायुतं सुवर्णानां तत्संसर्गश्च कोटिशः

Aun diez mil actos de acercarse a las esposas de los maestros—causa de grave pecado—diez mil actos de robar oro, y la asociación con tales hechos por crores: todo ello se cuenta entre los grandes pecados.

Verse 58

शीघ्रं विलयमाप्नोति धनुष्कोटौ निमज्जनात् । ब्रह्महत्यासमानानि सुरापानसमानि च

Por la inmersión en Dhanuṣkoṭi, el pecado se disuelve con rapidez: las obras iguales al brahma-homicidio y las iguales a beber licor son destruidas sin demora.

Verse 59

गुरुस्त्रीगमनेनापि यानि तुल्यानि चास्तिकाः । सुवर्णस्तेयतुल्यानि तत्संसर्गसमानि च

Oh fieles, los pecados comparables a acercarse a la esposa del maestro, los comparables a robar oro y los comparables a asociarse con tales actos: todos ellos están incluidos entre lo que allí se destruye.

Verse 60

तानि सर्वाणि नश्यंति धनुष्को टि निमज्जनात् । उक्तेष्वेतेषु संदेहो न कर्तव्यः कदाचन

Todos esos pecados perecen al sumergirse en Dhanuṣkoṭi. Sobre estos frutos declarados, jamás debe albergarse duda.

Verse 61

जिह्वाग्रे परशुं तप्तं धारयामि न संशयः । अर्थवादमिमं सर्वं ब्रुवन्वै नारकी भवेत्

Llevaría un hacha al rojo vivo sobre la punta de mi lengua: de ello no hay duda. Quien diga que toda esta alabanza es mera exageración se hace digno del infierno.

Verse 62

संकरः स हि विज्ञेयः सर्वकर्मबहिष्कृतः । अहो मौर्ख्यमहो मौर्ख्यमहो मौर्ख्यं द्विजोत्तमाः

A tal persona debe tenérsela por ‘saṃkara’ y queda excluida de todos los ritos. ¡Ay, qué necedad, qué necedad, qué necedad, oh mejores de los dos veces nacidos!

Verse 63

धनुष्कोट्यभिधे तीर्थे सर्वपातकनाशने । अद्वैतज्ञानदे पुंसां भुक्तिमुक्तिप्रदायिनि

En el vado sagrado llamado Dhanuṣkoṭi —destructor de todos los pecados— que otorga a los hombres el conocimiento no dual y concede tanto el goce mundano como la liberación—

Verse 64

इष्टकाम्यप्रदे नित्यं तथैवाज्ञाननाशने । स्थितेऽपि तद्विहायायं रमतेऽन्यत्र वै जनः

aunque siempre concede los dones deseados y asimismo destruye la ignorancia, la gente—abandonándola aun estando presente—se deleita en otra parte.

Verse 65

अहो मोहस्य माहात्म्यं मया वक्तुं न शक्यते । स्नातस्य धनुषः कोटौ नांतकाद्भयमस्ति वै

¡Ay!, la grandeza del engaño no puedo describirla plenamente. Quien se ha bañado en Dhanuṣkoṭi, en verdad no teme a Antaka (la Muerte).

Verse 66

धनुष्कोटिं प्रपश्यंति तत्र स्नांति च ये नराः । स्तुवंति च प्रशंसंति स्पृशंति च नमंति च । न पिबंति हि ते स्तन्यं मातॄणां द्विजपुंगवाः

Oh el mejor de los dvija: quienes contemplan Dhanuṣkoṭi, se bañan allí, le cantan himnos, lo alaban, lo tocan con reverencia y se postran—tales hombres ya no beberán la leche de sus madres (no renacerán).

Verse 67

ऋषय ऊचुः । धनुष्कोट्याभिधा तस्य कथं सूत समागता

Los sabios dijeron: «Oh Sūta, ¿cómo llegó aquel lugar a llevar el nombre de “Dhanuṣkoṭi”?»

Verse 68

तत्सर्वं ब्रूहि तत्त्वेन विस्तरान्मुनिपुंगव । इति पृष्टो नैमिषीयैराह सूतः पुनश्च तान्

«Oh el mejor de los sabios, dinos todo con verdad y con detalle.» Así preguntado por los sabios de Naimiṣa, Sūta les habló de nuevo.

Verse 69

श्रीसूत उवाच । रामेण निहते युद्धे रावणे लोककण्टके । बिभीषणे च लंकायां राजनि स्थापिते ततः

Śrī Sūta dijo: Cuando Rāma hubo dado muerte en batalla a Rāvaṇa, la espina de los mundos, y Vibhīṣaṇa fue entronizado como rey en Laṅkā, entonces…

Verse 70

वैदेहीलक्ष्मणयुतो रामो दशरथा त्मजः । सुग्रीवप्रमुखैर्वीरैर्वानरैरपि संवृतः

Rāma, hijo de Daśaratha, acompañado de Vaidehī (Sītā) y de Lakṣmaṇa, y también rodeado por los heroicos Vānaras encabezados por Sugrīva…

Verse 71

सिद्धचारणगन्धर्वदेवविद्याधरर्षिभिः । अप्सरोभिश्च सततं स्तूयमाननिजाद्भुतः

Él—maravilloso por su propia naturaleza—era alabado sin cesar por Siddhas, Cāraṇas, Gandharvas, Devas, Vidyādharas, Ṛṣis y también por Apsarases.

Verse 72

लीलाविधृतकोदण्डस्त्रिपुरघ्नो यथा शिवः । सर्वैः परिवृतो रामो गंधमादनमन्वगात्

Llevando su arco Kodanda como si fuese un juego—como Śiva, el matador de Tripura—Rāma, rodeado de todos sus compañeros, se encaminó al Gandhamādana.

Verse 73

तत्र स्थितं महात्मानं राघवं रावणांतकम् । प्रांजलिः प्रार्थयामास धर्मज्ञोऽथ विभीषणः

Allí, Vibhīṣaṇa—conocedor del dharma—se puso con las manos juntas y suplicó al magnánimo Rāghava, el matador de Rāvaṇa.

Verse 74

सेतुनानेन ते राम राजानः सर्व एव हि । बलोद्रिक्ताः समभ्येत्य पीडयेयुः पुरीं मम

«Oh Rāma, por medio de este puente (Setu), todos los reyes—henchidos de poder—podrían venir aquí y oprimir mi ciudad.»

Verse 76

बिभेद धनुषः कोट्या स्वसेतुं रघुनं दनः । अतो द्विजास्ततस्तीर्थं धनुष्कोटिरितिश्रुतम्

Con la punta de su arco, Raghunandana (Rāma) quebró su propio puente. Por ello, oh nacidos dos veces, ese tīrtha es célebre con el nombre de “Dhanuṣkoṭi”.

Verse 77

श्रीरामधनुषः कोट्या यो रेखां पश्यते कृताम् । अनेकक्लेशसंयुक्तं गर्भवासं न पश्यति

Quien contemple la línea trazada por la punta del arco de Śrī Rāma no volverá a contemplar la morada en el vientre, colmada de innumerables aflicciones.

Verse 78

धनुष्कोट्यां कृता रेखा रामेण लवणांबुधौ । तद्दर्शनाद्भवेन्मुक्तिर्न जाने स्नानजं फलम्

En Dhanuṣkoṭi, en el océano salado, Rāma trazó una línea. Con solo verla surge la liberación; ¿qué decir entonces del fruto que nace del baño ritual?

Verse 79

अतः सेतुमिमं भिंधि धनुष्कोट्या रघूद्वह । इति संप्रार्थितस्तेन पौलस्त्येन स राघवः

«Por tanto, oh el mejor de la estirpe de Raghu, rompe este Setu con la punta de tu arco». Así fue Rāghava fervorosamente suplicado por Paulastya.

Verse 80

दानं द्विजाः कुरुक्षेत्रे ब्रह्महत्यादिशोधकम् । तपश्च मरणं दानं धनुष्कोटौ कृतं नरैः

Oh nacidos dos veces, la dāna en Kurukṣetra purifica incluso el brahma-hatyā y otras culpas. Del mismo modo, la austeridad, la muerte (dejar el cuerpo) y la dāna realizadas por los hombres en Dhanuṣkoṭi poseen supremo poder purificador.

Verse 81

महापातकनाशाय मुक्त्यै चाभीष्टसिद्धये । भवेत्समर्थं विप्रेंद्रा नात्र कार्या विचारणा

Para destruir los grandes pecados, para la liberación y para alcanzar los fines deseados, esto es plenamente eficaz, oh el mejor de los brāhmaṇas; de ello no hay duda.

Verse 82

तावत्संपीड्यते जंतुः पातकैश्चोपपा तकैः । यावन्नालोक्यते राम धनुष्कोटिर्विमुक्तिदा

Tanto tiempo es oprimida la criatura por pecados y pecados menores, hasta que se contempla la Dhanuskoṭi de Rāma, dadora de liberación.

Verse 83

भिद्यते हृदयग्रंथिश्छिद्यंते सर्वसंशयाः । क्षीयंते पापकर्माणि धनुष्कोट्यवलो किनः

Para quien contempla la Dhanuskoṭi, se perfora el nudo del corazón, se cortan todas las dudas y las obras pecaminosas se consumen hasta desaparecer.

Verse 84

दक्षिणांभोनिधौ सेतौ रामचन्द्रेण निर्मिता । या रेखा धनुषः कोट्या विभीषणहिताय वै

En el Setu del océano meridional, Rāmacandra trazó aquella línea con la punta de su arco; en verdad fue para el bienestar de Vibhīṣaṇa.

Verse 85

सैव कैलासपदवीं वैकुण्ठब्र ह्मलोकयोः । मार्गः स्वर्गस्य लोकस्य नात्र कार्या विचारणा

Esa misma señal es el sendero hacia Kailāsa, hacia Vaikuṇṭha y Brahmaloka; es el camino a los mundos celestiales—no hay lugar para duda aquí.

Verse 86

तुल्यं यज्ञफलैः पुण्यैर्धनुष्कोट्यवगाहनम् । सर्वमंत्राधिकं पुण्यं सर्वदा नफलप्रदम्

La inmersión en el sagrado Dhanuṣkoṭi otorga mérito igual a los frutos santos de los yajñas; es una virtud que supera a todos los mantras y jamás falla en su resultado.

Verse 87

कायकलेशकरैः पुंसां किं तपोभिः किमध्वरैः । किं वेदैः किमु वा शास्त्रैर्धनुष्कोट्यवलोकिनः

Para quienes mortifican el cuerpo con severas austeridades, ¿qué necesidad hay de tales penitencias o de sacrificios? ¿Qué necesidad de los Vedas o de los śāstras, para quien ha contemplado Dhanuṣkoṭi?

Verse 88

रामचंद्रधनुष्कोटौ स्नानं चेल्लभ्यते नृणाम् । सितासितसरित्पुण्यवारिभिः किं प्रयोजनम्

Si los hombres pueden obtener el baño en el Dhanuṣkoṭi de Rāmacandra, ¿para qué sirven entonces las aguas santas de los ríos Sitā y Asitā?

Verse 89

रामचंद्रधनुष्कोटिदर्शनं लभ्यते यदि । काश्यां तु मरणान्मुक्तिः प्रार्थ्यते किं वृथा नरैः

Si se alcanza la visión del Dhanuṣkoṭi de Rāmacandra, ¿por qué habrían los hombres de suplicar en vano la liberación muriendo en Kāśī?

Verse 90

अनिमज्ज्य धनुष्कोटावनुपोष्य दिनत्रयम् । अदत्त्वा कांचनं गां च दरिद्रः स्यान्न संशयः

Si uno no se baña en Dhanuṣkoṭi, no ayuna durante tres días y no da en dāna oro y una vaca, se volverá pobre; de ello no hay duda.

Verse 91

धनुष्कोट्य वगाहेन यत्फलं लभते नरः । अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैरिष्ट्वापि बहुदक्षिणैः

El fruto que obtiene un hombre al sumergirse en Dhanuṣkoṭi no se alcanza ni siquiera realizando sacrificios como el Agniṣṭoma, aunque se ofrezcan abundantes dakṣiṇās (dádivas rituales).

Verse 92

न तत्फलमवाप्नोति सत्यंसत्यं वदाम्यहम् । धनुष्कोट्यभिधं तीर्थं सर्वतीर्थाधिकं विदुः

No obtiene ese mismo fruto; en verdad, en verdad lo digo. El tīrtha llamado Dhanuṣkoṭi es tenido por superior a todos los lugares sagrados.

Verse 93

दशकोटिसहस्राणि संति तीर्थानि भूतले । तेषां सान्निध्यमस्त्यत्र धनुष्कोटौ द्विजोत्तमाः

Hay decenas de millones de tīrthas sobre la tierra; sin embargo, su misma presencia se halla aquí, en Dhanuṣkoṭi, oh el mejor de los dvijas.

Verse 94

अष्टौ वसव आदित्या रुद्राश्च मरुतस्तथा । साध्याश्च सह गन्धर्वाः सिद्धविद्याधरास्तथा

Los ocho Vasus, los Ādityas, los Rudras y asimismo los Maruts; los Sādhyas junto con los Gandharvas, y también los Siddhas y los Vidyādharas—

Verse 95

एते चान्ये च ये देवाः सान्निध्यं कुर्वते सदा । तीर्थेऽत्र धनुषः कोटौ नित्यमेव पितामहः

Estos y otros devas mantienen continuamente su presencia aquí, en este tīrtha de Dhanuṣkoṭi; y Pitāmaha (Brahmā) está aquí siempre.

Verse 96

सन्निधत्ते शिवो विष्णुरुमा मा च सरस्वती । धनुष्कोटौ तपस्तप्त्वा देवाश्च ऋषयस्तथा

Aquí moran Śiva y Viṣṇu; aquí también Umā, y también Sarasvatī. En Dhanuṣkoṭi, los devas y los ṛṣis, tras practicar austeridades (tapas), permanecen igualmente presentes.

Verse 97

विपुलां सिद्धिमगमंस्तत्फलेन मुनीश्वराः । स्नायात्तत्र नरो यस्तु पितृदेवांश्च तर्पयेत्

Por el fruto de aquel acto sagrado, los señores de los munis alcanzaron abundante siddhi. Y quien se bañe allí y ofrezca tarpaṇa a los antepasados y a los devas, recibe también ese mérito santo.

Verse 98

सर्वपापविनिर्मुक्तो ब्रह्मलोके महीयते । अत्रैकं भोजयेद्विप्रं यो नरो भक्तिसंयुतः

Libre de todo pecado, uno es honrado en el mundo de Brahmā. Aquí, el hombre lleno de bhakti que alimenta siquiera a un solo brāhmaṇa obtiene este mérito excelso.

Verse 99

इह लोके परत्रापि सोनंतसुखमश्नुते । शाकमूलफले वृत्तिं यो न वर्तयते नरः

En este mundo y en el otro también, goza de felicidad sin fin aquel que no reduce su sustento a meras hierbas, raíces y frutos, como si ello sustituyera la recta práctica del dharma.

Verse 100

स नरो धनुषःकोटौ स्नायात्त त्फलसिद्धये । अश्वमेधक्रतुं कर्तुं शक्तिर्यस्य न विद्यते

Esa persona debe bañarse en Dhanuṣkoṭi para alcanzar el fruto y la siddhi de los grandes yajñas, especialmente quien no tiene poder para realizar el rito del Aśvamedha.

Verse 110

स्नात्वांते शिवरात्रौ च निराहारो जितेंद्रियः । कृत्वा जागरणं रात्रौ प्रतियामं विशेषतः

Después de bañarse, y en la noche de Śivarātri, ayunando y con los sentidos dominados, debe guardarse vigilia durante toda la noche, observando con especial cuidado cada yāma (turno).

Verse 120

तत्र स्नानं द्विजाः पुंसामर्द्धोदयमहोदये । मन्वाद्युक्तं विना सत्यं प्रायश्चित्तं हि पापिनाम्

Allí, oh dos veces nacidos, el baño de las personas en Arddhodayā y Mahodayā—en esos auspiciosos momentos—es en verdad expiación para los pecadores, aun sin otros ritos como las observancias Manv-ādi.

Verse 130

सेतुमूलं धनुष्कोटिं गंधमादनमेव च । ऋणमोक्ष इति ख्यातं त्रिस्थानं देवनिर्मितम्

Setumūla, Dhanuskoṭi y Gandhamādana: estos tres lugares, hechos por los devas, son célebres como ‘Ṛṇamokṣa’, la tríada sagrada que concede liberación de las cargas y obligaciones.

Verse 133

एवं वः कथितं विप्रा धनुष्कोटेस्तु वैभवम् । भुक्तिमुक्तिप्रदं नृणां सर्वपापनिबर्हणम्

Así, oh brāhmaṇas, os he descrito la gloria de Dhanuskoṭi: otorga a los hombres bhukti (bienestar) y mukti (liberación), y aniquila todos los pecados.