Adhyaya 3

Verse 1

ऋषय ऊचुः । चतुर्विंशतितीर्थानि यान्युक्तानि त्वया मुने । तेषां प्रधानतीर्थानां सेतौ पापविनाशने

Los ṛṣis dijeron: Oh sabio, has expuesto los veinticuatro tīrthas. Entre esos tīrthas principales en Setu, destructores del pecado, (háblanos aún más).

Verse 2

आदिमस्य तु तीर्थस्य चक्रतीर्थमिति प्रथा । कथं समागता सूत वदास्माकं हि पृच्छताम्

En cuanto al primer tīrtha, es célebre con el nombre de «Cakratīrtha». ¿Cómo surgió esa denominación, oh Sūta? Dínoslo, pues preguntamos.

Verse 3

श्रीसूत उवाच । चतुर्विंशतितीर्थानां प्रधानानां द्विजोत्तमाः । यदुक्तमादिमं तीर्थं सर्वलोकेषु विश्रुतम्

Śrī Sūta dijo: Oh mejores de los brāhmaṇas, entre los veinticuatro tīrthas principales, el primer tīrtha mencionado es célebre en todos los mundos.

Verse 4

स्मरणात्तस्य तीर्थस्य गर्भवासो न विद्यते । विलयं यांति पापानि लक्षजन्मकृतान्यपि

Con sólo recordar ese tīrtha, ya no hay nueva morada en el vientre. Los pecados, incluso los cometidos en cien mil nacimientos, se disuelven.

Verse 5

तस्मिंस्तीर्थे सकृत्स्नाना त्स्मरणात्कीर्तनादपि । लोके ततोधिकं तीर्थं तत्तुल्यं वा द्विजोत्तमाः

Oh excelentísimos entre los dos veces nacidos, con bañarse una sola vez en ese sagrado tīrtha —e incluso con sólo recordarlo o cantarle alabanzas— no hay en este mundo otro tīrtha que le sea igual, ni que lo supere.

Verse 6

न विद्यते मुनिश्रेष्ठाः सत्यमुक्तमिदं मया । गंगा सरस्वती रेवा पंपा गोदावरी नदी

Oh los mejores de los sabios, es verdad lo que digo: ni siquiera la Gaṅgā, la Sarasvatī, la Revā (Narmadā), la Pampā y el río Godāvarī igualan a este tīrtha.

Verse 7

कालिंदी चैव कावेरी नर्मदा मणिकर्णिका । अन्यानि यानि तीर्थानि नद्यः पुण्या महीतले

Asimismo la Kāliṇdī (Yamunā), la Kāverī, la Narmadā, la Maṇikarṇikā, y cualesquiera otros tīrthas y ríos sagrados que haya sobre la tierra: ninguno es igual a éste.

Verse 8

अस्य तीर्थस्य विप्रेंद्राः कोट्यंशेनापि नो समाः । धर्मतीर्थमिति प्राहुस्तत्तीर्थं हि पुराविदः

Oh preeminentes brāhmaṇas, los demás tīrthas no son iguales a éste ni siquiera en una diez millonésima parte. Por ello, los conocedores de la antigua tradición llaman a ese lugar sagrado ‘Dharma-tīrtha’.

Verse 9

यथा समागता तस्य चक्रतीर्थमिति प्रथा । तदिदानीं प्रवक्ष्यामि शृणुध्वं मुनिपुंगवाः

Cómo llegó a ser célebre con el nombre de ‘Cakra-tīrtha’, eso voy a explicarlo ahora. Escuchad, oh guías de los sabios, firmes como toros.

Verse 10

सेतुमूलं हि तत्प्रोक्तं तद्दर्भशयनं मतम् । तत्रैव चक्रतीर्थं तु महापातकमर्द्दनम्

Aquel lugar es proclamado como la misma “raíz del Setu” y es tenido por el “lecho de hierba darbha”. Allí mismo está el Cakra-tīrtha, el que aplasta los grandes pecados.

Verse 11

पुरा हि गालवोनाम मुनिर्विष्णुपरायणः । दक्षिणांभोनिधेस्तीरे हालास्यादविदूरतः

En tiempos antiguos hubo un sabio llamado Gālava, enteramente entregado a Viṣṇu. Moraba en la orilla del océano del sur, no lejos de Hālāsya.

Verse 12

फुल्लग्रामसमीपे च तथा क्षीरसरोंतिके । धर्म पुष्करिणीतीरे सोऽतप्यत महत्तपः

Cerca de la aldea de Phulla, y junto al lago llamado Kṣīra-saras, en la ribera de Dharma-puṣkariṇī, practicó una gran austeridad.

Verse 13

युगानामयुतं ब्रह्म गृणन्विप्राः सनातनम् । दयायुक्तो निराहारः सत्यवान्विजितेंद्रियः

Oh brāhmaṇas, durante diez mil yugas alabó al Brahman eterno: lleno de compasión, ayunando sin alimento, veraz y dueño de sus sentidos.

Verse 14

आत्मवत्सर्वभूतानि पश्यन्विषयनिःस्पृहः । सर्वभूतहितो दांतः सर्वद्वंद्वविवर्जितः

Viendo a todos los seres como a su propio ser, libre de ansia por los objetos de los sentidos; para el bien de todas las criaturas, disciplinado y ajeno a todo par de opuestos.

Verse 15

वर्षाणि कतिचित्सोऽयं जीर्णपर्णाशनोऽभवत । किंचित्कालं जलाहारो वायुभक्षः कियत्समाः

Durante algunos años vivió alimentándose de hojas marchitas; por un tiempo subsistió sólo con agua, y por ciertos años vivió como si se nutriera únicamente del aire.

Verse 16

एवं पंचसहस्राणि वर्षाणि स महामुनिः । अतप्यत तपो घोरं देवैरपि सुदुष्करम्

Así, durante cinco mil años, aquel gran muni practicó una austeridad feroz, empresa sumamente difícil incluso para los devas.

Verse 17

ततः पंचसहस्राणि वर्षाणि मुनिपुंगवः । निराहारो निरालोको निरुच्छ्वासो निरास्पदः

Luego, por otros cinco mil años, aquel toro entre los sabios permaneció sin alimento, sin mirada al mundo, con el aliento contenido y sin morada ni apoyo alguno.

Verse 18

वर्षास्वासारसहनं हेमंतेषु जलेशयः । ग्रीष्मे पंचाग्निमध्यस्थो विष्णुध्यानपरायणः

En las lluvias soportó los aguaceros; en invierno yacía sumergido en el agua; en verano se sentaba en medio de los cinco fuegos, siempre entregado a la meditación de Viṣṇu.

Verse 19

जपन्नष्टाक्षरं मंत्रं ध्यायन्हृदि जनार्दनम् । तताप सुमहातेजा गालवो मुनिपुंगवः

Recitando el mantra de ocho sílabas y meditando en su corazón a Janārdana, el resplandeciente Gālava, el mejor de los munis, prosiguió su tapas.

Verse 20

एवं त्वयुतव वर्षाणि स समतीतानि वै मुनेः । अथ तत्तपसा तुष्टो भगवान्कमलापतिः

Así transcurrieron diez mil años para el sabio. Entonces, complacido por aquella austeridad, el Bienaventurado Señor, Consorte de Kamalā (Lakṣmī), quedó satisfecho.

Verse 21

प्रत्यक्षतामगात्तस्य शंखचक्रगदाधरः । विकचांबुजपत्राक्षः सूर्यकोटिसमप्रभः

Se hizo visible ante él, portando caracola, disco y maza; con ojos como pétalos de loto plenamente abiertos; resplandeciente como diez millones de soles.

Verse 22

विनतानंदनारूढश्छत्रचामरशोभितः । हारकेयूरमुकुटकटकादिविभूषितः

Montado en el hijo de Vinatā (Garuḍa), embellecido con parasol y abanicos de cola (cāmara), y adornado con collares, brazaletes, corona, pulseras y otras joyas.

Verse 23

विष्वक्सेनसुनंदादिकिंकरैः परिवारितः । वीणावेणुमृदंगादिवादकैर्नारदादिभिः

Rodeado por servidores como Viṣvaksena y Sunanda, y por músicos como Nārada y otros, que tocaban vīṇā, flauta, mṛdaṅga y demás instrumentos.

Verse 24

उपगीयमानविजयः पीतांबरविराजितः । लक्ष्मीविराजितोरस्को नीलमेघसमच्छविः

Su victoria era cantada; resplandecía con vestiduras amarillas; su pecho brillaba con la presencia de Lakṣmī; su tez era como una nube de lluvia azul oscura.

Verse 25

धुनानः पद्ममेकेन पाणिना मधुसूदनः । सनकादिमहायोगिसेवितः पार्श्वयोर्द्वयोः

Madhusūdana (Viṣṇu), agitando suavemente un loto con una sola mano, permanecía allí; y a ambos lados le servían los grandes yoguis, comenzando por Sanaka, revelando Su auspiciosa presencia en el sagrado Setu.

Verse 26

मंदस्मितेन सकलं मोहयन्भुवनत्रयम् । स्वभासा भासयन्सर्वान्दिशो दश च भूसुराः

Con una sonrisa apacible hechizó por completo los tres mundos; y con Su propio resplandor iluminó a todos los seres y las diez direcciones, oh el mejor de los brāhmaṇas.

Verse 27

कंठलग्रेन मणिना कौस्तुभेन च शोभितः । सुवर्णवेत्रहस्तैश्च सौविदल्लैरनेकशः

Adornado con la joya Kaustubha, posada en Su cuello, resplandecía; y a Su alrededor se hallaban muchos servidores que portaban bastones de oro.

Verse 28

अनन्यदुर्लभाचिंत्यगीयमाननिजाद्भुतः । सुभक्तसुलभो देवो लक्ष्मीकांतो हरिः स्वयम्

Él—Hari mismo, amado de Lakṣmī—cuya naturaleza maravillosa es inconcebible y cantada en alabanzas, y difícil de alcanzar por otros medios, se vuelve fácilmente accesible para los devotos de corazón.

Verse 29

सन्न्यधत्त पुरस्तस्य गालवस्य महामुनेः । आविर्भूतं तदा दृष्ट्वा श्रीवत्सांकितवक्षसम्

Entonces Él se manifestó y se puso ante el gran sabio Gālava; y al ver al Señor revelado, con la marca de Śrīvatsa en Su pecho, el sabio Lo contempló sobrecogido de reverencia.

Verse 30

पीतांबरधरं देवं तुष्टिं प्राप महामुनिः । भक्त्या परमया युक्तस्तुष्टाव जगदीश्वरम्

Al contemplar al Dios vestido con vestiduras amarillas, el gran sabio alcanzó honda complacencia; colmado de suprema devoción, alabó al Señor del universo.

Verse 31

गालव उवाच । नमो देवादिदेवाय शंखचक्रगदाभृते । नमो नित्याय शुद्धाय सच्चिदानंदरूपिणे

Gālava dijo: Salutaciones al Dios de los dioses, portador de la caracola, el disco y la maza. Salutaciones al Eterno, al Puro, cuya esencia es Sat-Cit-Ānanda: Ser, Conciencia y Bienaventuranza.

Verse 32

नमो भक्तार्ति हंत्रे ते हव्यकव्यस्वरूपिणे । नमस्त्रिमूर्तये तुभ्यं सृष्टिस्थित्यंतकारिणे

Salutaciones a Ti, destructor del dolor de los devotos, que eres la forma misma de las ofrendas a los dioses y a los antepasados. Salutaciones a Ti como la Triple Forma, que realizas creación, preservación y disolución.

Verse 33

नमः परेशाय नमो विभूम्ने नमोस्तु लक्ष्मीपतये विधात्रे । नमोस्तु सूर्येंदुविलोचनाय नमो विरिंच्याद्यभिवंदिताय

Salutaciones al Señor Supremo; salutaciones al Gran Omnipresente. Salutaciones al Esposo de Lakṣmī, el Ordenador. Salutaciones a Aquel cuyos ojos son el sol y la luna; salutaciones a Aquel a quien Brahmā y los seres excelsos veneran.

Verse 34

यो नामजात्यादिविकल्पहीनः समस्तदोषैरपि वर्जितो यः । स्रमस्तसंसारभयापहारिणे तस्मै नमो दैत्यविनाशनाय

Obeisancia a Aquel que está más allá de toda distinción limitante, como nombre y nacimiento; a Aquel libre de toda falta; a Aquel que disipa todo temor nacido del samsāra: a ese destructor de los Daityas, reverencia.

Verse 35

वेदांतवेद्याय रमेश्वराय वैकुण्ठवासाय विधातृपित्रे । नमोनमः सत्यजनार्तिहारिणे नारायणायामितविक्रमाय

Saludo una y otra vez a Nārāyaṇa, de poder inconmensurable: cognoscible por el Vedānta; Señor de Ramā; morador de Vaikuṇṭha; Padre mismo del Creador; quien disipa el dolor de los veraces y devotos.

Verse 36

नमस्तुभ्यं भग वते वासुदेवाय शार्ङ्गिणे । भूयोभूयो नमस्तुभ्यं शेषपर्यंकशायिने

Saludo a Ti, Bienaventurado Señor Vāsudeva, portador del arco Śārṅga. Una y otra vez, saludo a Ti, que reposas en el lecho de Śeṣa.

Verse 37

इति स्तुत्वा हरिं विप्रास्तूष्णीमास्ते स गालवः । श्रुत्वा स्तुतिं श्रुति सुखां हरिस्तस्यमहात्मनः

Así, tras alabar a Hari, el brāhmaṇa Gālava guardó silencio. Al oír aquel himno, grato al oído, Hari escuchó las palabras de ese sabio de gran alma.

Verse 38

अवाप परमं तोषं शंखचक्रगदाधरः । अथालिंग्य मुनिं शौरिश्चतुर्भिर्बाहुभिस्तदा

El portador de la caracola, el disco y la maza se colmó de supremo gozo. Entonces Śauri abrazó al sabio con Sus cuatro brazos.

Verse 39

बभाषे प्रीतिसं युक्तो वरो वै व्रियतामिति । तुष्टोऽस्मि तपसा तेऽद्य स्तोत्रेणापि च गालव

Lleno de afecto, habló: «Elige, en verdad, un don». «Oh Gālava, hoy estoy complacido con tu austeridad y también con tu himno».

Verse 40

नमस्कारेण च प्रीतो वरदोऽहं तवागतः । गालव उवाच । नारायण रमानाथ पीतांबर जगन्मय

«Complacido también por tu reverencia, he venido a ti como dador de dones.» Dijo Gālava: «¡Oh Nārāyaṇa, Señor de Ramā, vestido de amarillo, Tú que lo impregnas todo en el universo…!»

Verse 41

जनार्दन जगद्धामन्गोविंद नरकांतक । त्वद्दर्शनात्कृतार्थोऽस्मि सर्वस्मादधिकस्तथा

¡Oh Janārdana, morada de los mundos; oh Govinda, destructor de Naraka! Al contemplarte he cumplido mi propósito, y quedo colmado más allá de todo.

Verse 42

त्वां न पश्यंत्यधर्मिष्ठा यतस्त्वं धर्मपालकः । यन्न वेत्ति भवो ब्रह्मा यन्न वेत्ति त्रयी तथा

Los impíos no te contemplan, pues Tú eres el guardián del Dharma. Aquello que ni Bhava ni Brahmā conocen plenamente, ni siquiera la triple Veda, ésa es tu verdadera esencia.

Verse 43

तं वेद्मि परमात्मानं किमस्मा दधिकं वरम् । योगिनो यं न पश्यन्ति यं न पश्यंति कर्मठाः

Lo conozco como el Paramātman, el Ser Supremo: ¿qué don podría ser mayor que éste? A Aquel a quien ni los yoguis contemplan, ni ven quienes se afanan sólo en la acción ritual.

Verse 44

तं पश्यामि परात्मानं किमस्मादधिकं वरम् । एतेन च कृतार्थोऽस्मि जनार्दन जगत्पते

Contemplo a ese Espíritu supremo: ¿qué don podría ser mayor que éste? Con esto solo quedo realizado, oh Janārdana, Señor del mundo.

Verse 45

यन्नामस्मृतिमात्रेण महापातकिनोऽपिच । मुक्तिं प्रयांति मुनयस्तं पश्यामि जनार्दनम्

Aquel cuyo Nombre, con sólo ser recordado, concede la liberación aun a los manchados por grandes pecados: a Él, Janārdana, lo contemplo ante mí.

Verse 46

त्वत्पादपद्मयुगले निश्चला भक्तिरस्तुमे । हरिरुवाच । मयि भक्तिर्दृढा तेऽस्तु निष्कामा गालवाधुना

«Que mi devoción sea inconmovible en el par de Tus pies de loto.» Dijo Hari: «Ahora, oh Gālava, que surja en ti una bhakti firme hacia Mí, sin deseo y constante.»

Verse 47

शृणु चाप्यपरं वाक्यमुच्यमानं मया मुने । मदर्थं कर्म कुर्वाणो मद्ध्यानो मत्परायणः

«Escucha también otra enseñanza que voy a pronunciar, oh sabio: obrando por Mi causa, meditando en Mí y tomando refugio sólo en Mí…»

Verse 48

एतत्प्रारब्धदेहांते मत्स्वरूपमवाप्स्यसि । अस्मिन्नेवाश्रमे वासं कुरुष्व मुनिपुंगव

«Al término de este cuerpo—sostenido por el impulso del destino ya iniciado—alcanzarás Mi propia naturaleza. Por eso, oh el más excelso de los sabios, habita aquí mismo en este āśrama.»

Verse 49

धर्मपुष्करिणी चेयं पुण्या पापविनाशिनी । अस्यास्तीरे तपः कुर्वंस्तपःसिद्धिमवाप्नुयात्

«Esta es Dharmapuṣkariṇī, santa y destructora del pecado. Quien practique tapas en su orilla alcanzará la consumación de la austeridad.»

Verse 50

धर्मः पुरा समागत्य दक्षिणस्योदधेस्तटे । तपस्तेपे महादेवं चिंतयन्मनसा तदा

En tiempos antiguos, Dharma llegó a la orilla del océano del sur; allí practicó austeridades, meditando en su mente, entonces, en Mahādeva.

Verse 51

स्नानार्थमेकं तीर्थं च चक्रे धर्मो महामुने । धर्मपुष्करिणी तेन प्रसिद्धा तत्कृता यतः

Para el baño, oh gran sabio, Dharma estableció un sagrado tīrtha; por haber sido hecho por él, se hizo célebre como Dharmapuṣkariṇī.

Verse 52

त्वया यथा तपस्तप्तमिदानीं मुनिसत्तम । तथा तप्तं तपस्तेन धर्मेण हरसेविना

Oh el mejor de los sabios, tal como tú has practicado austeridad ahora, así también aquí practicó austeridad aquel Dharma, servidor devoto de Hara (Śiva).

Verse 53

तपसा तस्य तुष्टः सञ्छूलपाणिर्महेश्वरः । प्रादुरासीस्त्वया दीप्त्या दिशोदशविभासयन्

Satisfecho con su austeridad, Maheśvara, el que porta el tridente, se manifestó, iluminando con su resplandor las diez direcciones.

Verse 54

अथाश्रममनुप्राप्तं महादेवं कृपानिधिम् । धर्मः परमसन्तुष्टस्तुष्टाव परमेश्वरम्

Entonces, cuando Mahādeva, tesoro de compasión, llegó al āśrama, Dharma, colmado de dicha, alabó al Señor Supremo.

Verse 55

धर्म उवाच । प्रणमामि जगन्नाथमीशानं प्रणवात्मकम् । समस्तदेवतारूपमादिमध्यांतवर्जितम्

Dharma dijo: «Me postro ante el Señor del universo, Īśāna, cuya esencia es la sílaba sagrada Oṁ; que encarna las formas de todos los dioses y está más allá de principio, medio y fin».

Verse 56

ऊर्ध्वरेतं विरूपाक्षं विश्वरूपं नमाम्य हम् । समस्तजगदाधारमनन्तमजमव्ययम्

«Me postro ante Aquel de energía vital elevada, el Señor de los Tres Ojos, cuya forma es el universo mismo; sostén de todos los mundos, infinito, no nacido e imperecedero».

Verse 57

यमामनन्ति योगीन्द्रास्तं वन्दे पुष्टिवर्धनम् । नमो लोकाधिनाथाय वंचते परिवंचते

«Adoro a Aquel a quien proclaman los señores de los yoguis: el que acrecienta el bienestar y la plenitud espiritual. Homenaje al soberano de los mundos, que vence al engañador y al gran engañador».

Verse 58

नमोऽस्तु नीलकण्ठाय पशूनां पतये नमः । नमः कल्मषनाशाय नमो मीढुष्टमाय च

«Saludaciones a Nīlakaṇṭha, el de la Garganta Azul; saludaciones al Señor de los seres, Paśupati. Homenaje al destructor del pecado; y homenaje también al más benévolo dispensador de bendiciones».

Verse 59

नमो रुद्राय देवाय कद्रुद्राय प्रचेतसे । नमः पिनाकहस्ताय शूलहस्ताय ते नमः

«Homenaje a Rudra, el Dios resplandeciente; homenaje al fiero Rudra, al omnisciente Supervisor. Saludaciones a Aquel que porta el arco Pināka; saludaciones a Ti, portador del tridente».

Verse 60

नमश्चैतन्यरूपाय पुष्टीनां पतये नमः । नमः पंचास्यदेवाय क्षेत्राणां पतये नमः

Homenaje a Ti, cuya forma es la Conciencia pura; homenaje al Señor de toda prosperidad. Homenaje al Dios de cinco rostros; homenaje al Señor de los kṣetra sagrados y de los santos recintos.

Verse 61

इति स्तुतो महादेवः शंकरोलोकशंकरः । धर्मस्य परमां तुष्टिमापन्नस्तमुवाच वै

Así alabado, Mahādeva Śaṅkara—bienhechor de los mundos—quedó sumamente complacido con Dharma y entonces le habló.

Verse 62

महेश्वर उवाच । प्रीतोस्म्यनेन स्तोत्रेण तव धर्म महामते । वरं मत्तो वृणीष्व त्वं मा विलंबं कुरुष्व वै

Maheśvara dijo: «Oh Dharma, de gran ánimo, me complace este himno tuyo. Elige de mí un don; no te demores».

Verse 63

ईश्वरेणैवमुक्तस्तु धर्मो देवमथाब्रवीत् । वाहनं ते भविष्यामि सदाहं पार्वतीपते

Cuando Īśvara habló así, Dharma respondió al Dios: «Oh Señor de Pārvatī, seré por siempre tu montura».

Verse 64

अयमेव वरो मह्यं दातव्यस्त्रिपुरांतक । तवोद्वहनमात्रेण कृतार्थोऽहं भवामि भोः

«Sólo este don concédeme, oh Destructor de Tripura: con sólo llevarte como tu montura, quedo colmado, oh Señor».

Verse 65

इत्थं धर्मेण कथितो देवो धर्ममथाब्रवीत् । ईश्वर उवाच । वाहनं भव मे धर्म सर्वदा लोकपूजितः

Así, tras ser interpelado por Dharma, el Señor habló a Dharma: «Oh Dharma, sé Mi montura, siempre venerada por los mundos».

Verse 66

मम चोद्वहने शक्तिरमोघा ते भविष्यति । त्वत्सेविनां सदा भक्तिर्मयि स्यान्नात्र संशयः

«Al llevarme, tu poder será infalible; y en quienes te sirven, la devoción hacia Mí surgirá siempre: de ello no hay duda».

Verse 67

इत्युक्ते शंकरेणाथ धर्मोपि वृषरूपधृक् । उवाह परमेशानं तदाप्रभृति गालव

Habiendo hablado así Śaṅkara, Dharma también—tomando forma de toro—llevó al Señor Supremo desde entonces, oh Gālava.

Verse 68

महादेवस्तमारुह्य धर्मं वै वृषरूपिणम् । शोभमानो भृशं धर्ममुवाच परमामृतम्

Mahādeva montó a Dharma en su forma de toro; resplandeciente de gloria, habló a Dharma palabras como néctar supremo.

Verse 69

ईश्वर उवाच । त्वया कृतं हि यत्तीर्थं दक्षिणस्योदधेस्तटे । धर्मपुष्करिणीत्येषा लोके ख्याता भविष्यति

Īśvara dijo: «El vado sagrado que has establecido en la orilla del Océano del Sur será célebre en el mundo como “Dharmapuṣkariṇī”».

Verse 71

अनंतफलदा ज्ञेया नात्र कार्या विचारणा । इति दत्त्वा वरं तस्मै धर्मतीर्थाय शंकरः

«Sábelo: otorga frutos infinitos; aquí no hace falta deliberación.» Así, habiendo concedido el don a aquel Dharma-tīrtha, Śaṅkara dio por concluido.

Verse 72

आरुह्य वृषभं धर्मं कैलासं पर्वतं ययौ । धर्मपुष्करिणीतीरे गालव त्वमतोधुना

Montando a Dharma en forma de toro, partió hacia el monte Kailāsa. «Por eso ahora, oh Gālava, permanece en la ribera de Dharmapuṣkariṇī…»

Verse 73

शरीरपातपर्यंतं तपः कुर्वन्समाहितः । वस त्वं मुनि शार्दूल पश्चान्मामाप्स्यसे ध्रुवम्

«Practica la austeridad (tapas) con mente recogida hasta la caída del cuerpo. Mora aquí, oh tigre entre los sabios; después, sin duda, me alcanzarás.»

Verse 74

यदा ते जायते भीतिस्तदा तां नाशयाम्यहम् । ममायुधेन चक्रेण प्रेरितेन मया क्षणात्

«Cuando en ti surja el temor, entonces lo destruiré al instante con mi arma, el disco (cakra), puesto en movimiento por mí.»

Verse 75

इत्युक्त्वा भगवान्विष्णुस्तत्रैवांतरधीयत । श्रीसूत उवाच । तस्मिन्नंतर्हिते विष्णौ गालवो मुनिपुंगवः

Dicho esto, el Bienaventurado Viṣṇu desapareció allí mismo. Dijo Śrī Sūta: Cuando Viṣṇu se hubo ocultado, Gālava, el más excelso de los sabios, …

Verse 76

धर्मपुष्करिणीतीरे विष्णुध्यानपरायणः । त्रिकालमर्चयन्विष्णुं शालग्रामे विमुक्तिदे

En la ribera de Dharmapuṣkariṇī, absorto en la meditación de Viṣṇu, adoró a Viṣṇu en los tres tiempos sagrados del día, a Aquel que otorga la liberación cuando es venerado como Śālagrāma.

Verse 77

उवास मतिमान्धीरो विरक्तो विजितेंद्रियः । कदाचिन्माघमासे तु शुक्लपक्षे हरेर्दिने

Allí moraba el sabio y firme, desapegado y dueño de sus sentidos. Y una vez, en el mes de Māgha, en la quincena luminosa, en el día consagrado a Hari,

Verse 78

उपोष्य जागरं कृत्वा रात्रौ विष्णुमपूजयत् । स्नात्वा परेद्युर्द्वादश्यां धर्मपुष्करिणीजले

Habiendo ayunado y guardado vigilia, adoró a Viṣṇu durante la noche. Luego, al día siguiente, en Dvādaśī, se bañó en las aguas de Dharmapuṣkariṇī.

Verse 79

संध्यावन्दनपूर्वाणि नित्यकर्माणि चाकरोत् । ततः पूजां विधातुं स हरेः समुपचक्रमे

Cumplió sus deberes cotidianos, comenzando por las oraciones de Sandhyā; después de ello, se dispuso a preparar el culto de Hari.

Verse 80

तुलस्यादीनि पुष्पाणि समाहृत्य च गालवः । विधाय पूजां कृष्णस्य स्तोत्रमेतदुदैरयत्

Reuniendo flores como la tulasī y otras, Gālava realizó la adoración de Kṛṣṇa y luego recitó este himno de alabanza.

Verse 81

गालव उवाच । सहस्रशिरसं विष्णुं मत्स्यरूपधरं हरिम् । नमस्यामि हृषीकेशं कूर्मवाराहरूपिणम्

Gālava dijo: Me inclino ante Viṣṇu de mil cabezas, ante Hari que asumió la forma del Pez. Venero a Hṛṣīkeśa, que tomó las formas de la Tortuga y el Jabalí.

Verse 82

नारसिंहं वामनाख्यं जाम दग्न्यं च राघवम् । बलभद्रं च कृष्णं च कल्किं विष्णुं नमाम्यहम्

Me inclino ante Viṣṇu como Narasiṃha, como Vāmana, como Jāmadagnya y como Rāghava; ante Balabhadra y Kṛṣṇa, y también ante Kalki; me inclino ante Viṣṇu.

Verse 83

वासुदेवमनाधारं प्रणतार्तिविनाशनम् । आधारं सर्वभूतानां प्रणमामि जनार्दनम्

Me inclino ante Vāsudeva, que no tiene otro soporte más que Él mismo, que destruye el sufrimiento de quienes buscan refugio. Me inclino ante Janārdana, el soporte de todos los seres.

Verse 84

सर्वज्ञं सर्वकर्तारं सच्चिदानंदविग्रहम् । अप्रतर्क्यमनिर्देश्यं प्रणतोऽस्मि जनार्दनम्

Me postro ante Janārdana, omnisciente, hacedor de todo, cuya forma es Ser-Conciencia-Dicha; más allá del razonamiento e indescriptible.

Verse 85

एवं स्तुवन्महा योगी गालवो मुनिपुंगवः । धर्मपुष्करिणीतीरे तस्थौ ध्यानपरायणः

Así, tras alabar al Señor, el gran yogui Gālava—toro entre los sabios—permaneció en la ribera de Dharmapuṣkariṇī, enteramente entregado a la meditación.

Verse 86

एतस्मिन्नंतरे कश्चिद्राक्षसो गालवं मुनिम् । आययौ भक्षितुं घोरः क्षुधया पीडितो भृशम्

En ese instante llegó un rākṣasa terrible para devorar al sabio Gālava, atormentado cruelmente por un hambre feroz.

Verse 87

गालवं तरसा सोऽयं राक्षसो जगृहे तदा । गृहीतस्तरसा तेन गालवो नैऋतेन सः

Entonces aquel rākṣasa apresó a Gālava con violencia; y Gālava fue, en verdad, agarrado con fuerza por ese demonio.

Verse 88

प्रचुक्रोश दयां भोधिमापन्नानां परायणम् । नारायणं चक्रपाणिं रक्षरक्षेति वै मुहुः

Clamó a Nārāyaṇa, el portador del disco, océano de compasión y refugio seguro de los afligidos, una y otra vez: «¡Protégeme, protégeme!»

Verse 89

परेश परमानंद शरणागतपालक । त्राहि मां करुणासिंधो रक्षोवशे मुपागतम्

¡Oh Señor supremo, oh dicha suprema, protector de quienes buscan refugio! Sálvame, océano de compasión, pues he caído bajo el poder de un rākṣasa.

Verse 90

लक्ष्मीकांत हरे विष्णो वैकुंठ गरुडध्वज । मां रक्ष रक्षसाक्रांतं ग्राहाक्रांतं गजं यथा

Oh amado de Lakṣmī, oh Hari, oh Viṣṇu—Señor de Vaikuṇṭha, cuyo estandarte es Garuḍa—protégeme, atrapado por un rākṣasa, como protegiste al elefante apresado por el cocodrilo.

Verse 91

दामोदर जगन्नाथ हिरण्यासुर मर्द्दन । प्रह्रादमिव मां रक्ष राक्षसेनातिपीडितम्

Oh Dāmodara, Señor del mundo, vencedor de Hiraṇyāsura: protégeme, a mí que soy cruelmente atormentado por un rākṣasa, tal como protegiste a Prahlāda.

Verse 92

इत्येवं स्तुवतस्तस्य गालवस्य द्विजोत्तमाः । स्वभक्तस्य भयं ज्ञात्वा चक्रपाणिवृषा कपिः

Mientras Gālava así alababa (al Señor), oh el mejor de los brāhmaṇas, Cakrapāṇi—siempre fiel a sus devotos—al conocer el temor de su propio adorador, se dispuso a actuar.

Verse 93

स्वचक्रं प्रेषयामास भक्तरक्षणकारणात् । प्रेरितं विष्णुचक्रं तद्विष्णुना प्रभविष्णुना

Para proteger a su devoto, envió su propio disco. Aquel disco de Viṣṇu fue puesto en movimiento por el mismo Viṣṇu, el Señor de poder irresistible.

Verse 94

आजगामाथ वेगेन धर्मपुष्करिणी तटम् । अनंतादित्यसंकाशमनंताग्निसमप्रभम्

Entonces, con gran rapidez, llegó a la orilla de Dharmapuṣkariṇī, resplandeciente como innumerables soles, fulgurante como incontables fuegos.

Verse 95

महाज्वालं महानादं महासुरविमर्दनम् । दृष्ट्वा सुदर्शनं विष्णो राक्षसोऽथ प्रदुद्रुवे

Al ver el Sudarśana de Viṣṇu—ardiendo con gran llama, rugiendo con estruendo y aplastando a los poderosos asuras—el rākṣasa huyó aterrorizado.

Verse 96

द्रवमाणस्य तस्याशु राक्षसस्य सुदर्शनम् । शिरश्चकर्त सहसा ज्वालामालादुरासदम्

Cuando aquel rākṣasa huía velozmente, Sudarśana—inalcanzable, ceñido por una guirnalda de llamas—le cercenó de inmediato la cabeza.

Verse 97

ततस्तु गालवो दृष्ट्वा राक्षसं पतितं भुवि । मुदा परमया युक्तस्तुष्टाव च सुदर्शनम्

Entonces Gālava, al ver al rākṣasa caído en tierra, colmado de suprema alegría, alabó a Sudarśana.

Verse 98

गालव उवाच । विष्णुचक्रं नमस्तेस्तु विश्वरक्षणदीक्षित । नारायणकरांभोजभूषणाय नमोऽस्तु ते

Dijo Gālava: «¡Reverencia a ti, oh disco de Viṣṇu, consagrado a la protección del universo! Oh adorno de la mano de loto de Nārāyaṇa, reverencia a ti».

Verse 99

युद्धेष्वसुरसंहारकुशलाय महारव । सुदर्शन नमस्तुभ्यं भक्तानामार्तिनाशिने

Oh Sudarśana, de rugido atronador, diestro en aniquilar asuras en la batalla: salutación a ti, que disipas la aflicción de los devotos.

Verse 100

रक्ष मां भयसंविग्नं सर्वस्मादपि कल्मषात् । स्वामिन्सुदर्शन विभो धर्मर्तीर्थे सदा भवान्

Protégeme, estremecido por el miedo, de toda mancha de pecado. Oh señor Sudarśana, oh Señor omnipenetrante: que siempre permanezcas en Dharma-tīrtha.

Verse 101

संनिधेहि हिताय त्वं जगतो मुक्तिकांक्षिणः । गालवेनैवमुक्तं तद्विष्णुचक्रं मुनीश्वराः । तं प्राह गालवमुनिं प्रीणयन्निव सौहृदात्

«Permanece aquí para el bien del mundo que anhela la liberación». Así, interpelado por Gālava, el Disco de Viṣṇu, oh el mejor de los sabios, habló al muni Gālava, como si lo complaciera por amistad.

Verse 102

सुदर्शन उवाच । गालवैतन्महापुण्यं धर्मतोर्थमनुत्तमम्

Sudarśana dijo: «Oh Gālava, este Dharma-tīrtha es supremamente excelente y está colmado de gran mérito».

Verse 103

अस्मिन्वसामि सततं लोकानां हितकाम्यया । त्वत्पीडां परिचिंत्याह राक्षसेन दुरात्मना

«Aquí moro sin cesar, deseando el bien de los mundos. Y al considerar el tormento que te infligió aquel rākṣasa malvado…»

Verse 104

प्रेरितो विष्णुना विप्र त्वरया समुपागतः । त्वत्पीडकोथ निहतो मयायं राक्षसाधमः

«Oh brāhmaṇa, enviado por Viṣṇu llegué aquí con presteza. Entonces ese rākṣasa vil, tu atormentador, fue muerto por mí».

Verse 105

मोचितस्त्वं भयादस्मात्त्वं हि भक्तो हरेः सदा । पुष्करिण्यामहं त्वस्यां धर्मस्य मुनिपुंगव

«Has sido liberado de este temor, pues eres siempre devoto de Hari. Y yo permanezco en este estanque sagrado del Dharma, oh toro entre los sabios».

Verse 106

सततं लोकरक्षार्थं संनिधानं करोमि वै । अस्यां मत्संनिधानात्ते तथान्येषामपि द्विज

Para la protección constante de los mundos, en verdad mantengo aquí mi presencia permanente. Por mi presencia en este lugar, oh brāhmaṇa, llegan a ti la salvaguarda y el beneficio—y también a los demás.

Verse 107

इतः परं न पीडा स्याद्भूतराक्षससंभवा । धर्मपुष्करिणी ह्येषा सर्वपापविनाशिनी

De aquí en adelante no habrá aflicción nacida de bhūtas ni de rākṣasas. Pues ésta es la Dharmapuṣkariṇī, verdadera destructora de todos los pecados.

Verse 108

देवीपट्टणपर्यंता कृता धर्मेण वै पुरा । अत्र सर्वत्र वत्स्यामि सर्वदा मुनिपुंगव

Antaño, por Dharma, fue establecido este sagrado territorio hasta Devīpaṭṭaṇa. Aquí, en todos estos lugares, habitaré por siempre, oh el mejor de los munis.

Verse 109

अस्या मत्संनिधा नात्स्याच्चक्रतीर्थमिति प्रथा । स्नानं येऽत्र प्रकुर्वंति चक्रतीर्थे विमुक्तिदे

Por mi presencia aquí surge el célebre nombre «Cakratīrtha». Quienes se bañan aquí—en este Cakratīrtha, dador de liberación—alcanzan la libertad.

Verse 110

तेषां पुत्राश्च पौत्राश्च वंशजाः सर्व एव हि । विधूतपापा यास्यंति तद्विष्णोः परमं पदम्

Sus hijos y sus nietos—en verdad todos sus descendientes—con los pecados sacudidos, van a la morada suprema de Viṣṇu.

Verse 111

पितॄनुद्दिश्य पिंडानां दातारो येऽत्र गालव । स्वर्गं प्रयांति ते सर्वे पितरश्चापि तर्प्पिताः

Quienes aquí ofrecen piṇḍas con la intención de los Pitṛs, oh Gālava, todos ellos van al cielo, y también los antepasados quedan satisfechos.

Verse 112

इत्युक्त्वा विष्णुचक्रं तद्गालवस्यापि पश्यतः । अन्येषामपि विप्राणां पश्यतां सहसा द्विजाः

Dicho esto, aquel disco de Viṣṇu—mientras Gālava mismo miraba, y también miraban otros brāhmaṇas—de pronto, oh dos veces nacidos…

Verse 113

धर्मापुष्कारिणीं तां तु प्राविशत्पापनाशिनीम् । श्रीसूत उवाच । धर्मतीर्थस्य विप्रंद्राश्चक्रतीर्थमिति प्रथा

Entró en aquella Dharmapuṣkariṇī, destructora de pecados. Dijo Śrī Sūta: «Oh el mejor de los brāhmaṇas, en la tradición de Dharmatīrtha es célebre con el nombre de Cakratīrtha».

Verse 114

प्राप्ता यथा तत्कथितं युष्माकं हि मया मुदा । चक्रतीर्थसमं तीर्थं न भूतं न भविष्यति

Tal como fue dicho, así os lo he transmitido con gozo. No ha existido ni existirá un tīrtha igual a Cakratīrtha.

Verse 116

अत्र स्नाता नरा विप्रा मोक्षभाजो न संशयः । कीर्तयेदिममध्यायं शृणुयाद्वा समाहितः । चक्र तीर्थाभिषेकस्य प्राप्नोति फलमुत्तमम् । इह लोके सुखं प्राप्य परत्रापिसुखं लभेत्

Los hombres que se bañan aquí, oh brāhmaṇas, se hacen dignos de mokṣa; no hay duda. Quien recita este capítulo, o lo escucha con la mente recogida, obtiene el fruto supremo del baño en Cakratīrtha. Habiendo alcanzado dicha en este mundo, alcanza dicha también en el más allá.

Verse 117

यो धर्मतीर्थं च तथैव गालवं कुर्वाणगत्युग्रसमाधियो गम् । सुदर्शनं राक्षसनाशनं च स्मरेत्सकृद्वा न स पापभाग्जनः

Quien, aunque sea una sola vez, recuerde el Dharmatīrtha, al sabio Gālava —de fiera y disciplinada absorción yóguica— y a Sudarśana, destructor de los rākṣasas, no llega a ser partícipe del pecado.