Adhyaya 29

Verse 1

श्रीसूत उवाच । स्नात्वा साध्यामृते तीर्थे नृपशापविमोक्षणे । सर्वतीर्थं ततो गच्छेन्मनुजो नियमान्वितः

Dijo Śrī Sūta: Tras bañarse en el Tīrtha de Sādhyāmṛta —lugar que libera de la maldición de un rey—, el hombre, ceñido a la disciplina y a los votos, debe dirigirse luego a Sarvatīrtha.

Verse 2

सर्वतीर्थं महापुण्यं महापातकनाशनम् । महापातकयुक्तो वा युक्तो वा सर्वपातकैः

Sarvatīrtha es de inmenso mérito y destruye incluso los grandes pecados. Sea que uno cargue con un mahāpātaka, o esté enredado en toda clase de faltas—

Verse 3

शुद्ध्येत तत्क्षणादेव सवर्तीर्थनिमज्जनात् । तावत्सर्वाणि पापानि देहे तिष्ठंति सुव्रताः

Queda purificado en ese mismo instante por la inmersión en Sarvatīrtha. Hasta entonces, todos los pecados permanecen alojados en el cuerpo, oh vosotros de buenos votos.

Verse 4

स्नानार्थं सर्वतीर्थेऽस्मिन्दृष्ट्वा यांतं द्विजा नरम्

Al ver los brāhmaṇas a un hombre que se acerca a este Sarvatīrtha con el propósito de bañarse—

Verse 5

वेपंते सर्वपापानि नाशोऽस्माकं भवेदिति । गर्भवासादिदुःखानि तावद्याति नरो भुवि

Todos los pecados tiemblan, pensando: «¡Ahora llegará nuestra destrucción!». Hasta entonces, el hombre en este mundo padece los sufrimientos que comienzan con la estancia en el vientre materno.

Verse 6

न स्नायात्सर्वतीर्थेऽस्मिन्यावद्ब्राह्मणपुंगवाः । अनुष्ठितैर्महायागैस्तथा तीर्थनिषेवणैः

Oh el más excelso de los brāhmaṇas: no debe uno bañarse en este Sarvatīrtha hasta haberse disciplinado primero mediante grandes yajñas debidamente realizados y mediante el debido servicio a otros tīrthas sagrados.

Verse 7

गायत्र्यादिमहामंत्रजपैर्नियमपूर्वकम् । चतुर्णामपि वेदानामावृत्त्या शतसंख्यया

Con observancia disciplinada, mediante la repetición de los grandes mantras que comienzan con la Gāyatrī, y por la recitación de los cuatro Vedas cien veces—tal es el mérito del que aquí se habla.

Verse 8

शिवविष्ण्वादिदेवानां पूजया भक्ति पूर्वकम् । एकादश्यादितिथिषु तथैवानशनेन च । यत्फलं लभते मर्त्यस्तल्लभेदत्र मज्जनात्

Cualquier fruto que un mortal obtiene por la adoración devota de deidades como Śiva y Viṣṇu, y asimismo por el ayuno en los días lunares sagrados que comienzan con Ekādaśī, esos mismos resultados se alcanzan aquí con el baño por inmersión en este lugar.

Verse 9

ऋषय ऊचुः । सर्वतीर्थमिति ख्यातिः सूतास्य कथमागता । ब्रूह्यस्माकमिदं पुण्यं विस्तराच्छृण्वतां मुने

Los sabios dijeron: «Oh Sūta, ¿cómo llegó este lugar a ser célebre como “Sarvatīrtha”, el tīrtha de todos los tīrthas? Explícanos en detalle este mérito, oh muni, mientras escuchamos».

Verse 10

श्रीसूत उवाच । पुरा सुचरितोनाम मुनिर्नियमसंयुतः

Śrī Sūta dijo: «Antaño hubo un sabio llamado Sucarita, dotado de estrictas observancias».

Verse 11

भृगुवंशसमुद्भूतो जात्यंधो जरयातुरः । अशक्तस्तीर्थयात्रायां नेत्राभावेन स द्विजाः

Nacido en el linaje de Bhṛgu, ciego de nacimiento y afligido por la vejez, no pudo emprender la peregrinación a los tīrtha, oh dos veces nacidos, por carecer de vista.

Verse 12

सर्वेषामेव तीर्थानां स्नातुकामो महामु निः । दक्षिणांबुनिधौ पुण्यं गंधमादनपर्वतम्

Aquel gran muni anhelaba bañarse en todos los tīrtha; por ello se encaminó al sagrado monte Gandhamādana, junto al océano del sur.

Verse 13

गत्वा शंकरमुद्दिश्य तपस्तेपे सुदुष्करम् । त्रिकालमर्चयञ्छंभुमुपवासी जितेंद्रियः

Llegado allí, con Śaṅkara como su intención, practicó austeridades sumamente arduas: adoraba a Śambhu en las tres junturas del día, ayunaba y dominaba sus sentidos.

Verse 14

तथा त्रिषवणस्नानात्तथैवातिथिपूजकः । शिशिरे जलमध्यस्थो ग्रीष्मे पंचाग्निमध्यगः

Se bañaba en los tres momentos diarios y también honraba a los huéspedes. En invierno permanecía sumergido en el agua; en verano se mantenía en medio de los cinco fuegos.

Verse 15

वर्षास्वासारसहन अब्भक्षो वायुभोजनः । उद्धूलनं त्रिपुंड्रं च भस्मना धारयन्सदा

En la estación de las lluvias soportaba el aguacero; vivía sólo de agua y, como si fuera, de aire. Siempre llevaba el ungimiento de ceniza y el tripuṇḍra, sosteniendo continuamente la sagrada bhasma.

Verse 16

जाबालोपनिषद्रीत्या तथा रुद्राक्षधारकः । एवमुग्रं तपश्चक्रे दशसंवत्सरं द्विजः

Conforme al precepto de la Jābāla Upaniṣad, también llevó cuentas de Rudrākṣa. Así, el dos veces nacido realizó austeridades terribles durante diez años.

Verse 17

तपसा तस्य संतुष्टः शंकरश्चंद्रशेखरः । प्रादुरासीन्मुनेस्तस्य द्विजाः सुचरितस्य वै

Satisfecho por sus austeridades, Śaṅkara—Candraśekhara—se manifestó ante aquel sabio, oh brāhmaṇas: Sucharita, de conducta noble.

Verse 18

समारुह्य महोक्षाणं भूतवृंदनिषेवितः । गिरिजार्ध वपुः शूली सूर्यकोटिसमप्रभः

Montado en el gran toro y servido por huestes de seres, el Señor portador del tridente—cuyo cuerpo es mitad de Girijā—resplandecía con un fulgor igual al de diez millones de soles.

Verse 19

स्वभासा भासयन्सर्वा दिशो वितिमिरास्तदा । भस्मपांडुरसर्वांगो जटामंडलमंडितः

Con su propia luz iluminó todas las direcciones, dejándolas entonces sin tinieblas. Todo su cuerpo estaba pálido por la ceniza sagrada, y estaba adornado con una aureola de cabellos enmarañados.

Verse 20

अनंता दिमहानागविभूषणविभूषितः । प्रादुर्भूतस्ततः शंभुः प्रादात्तस्य विलोचने

Entonces se manifestó Śambhu, adornado con los ornamentos de la gran serpiente Ananta; y le concedió ojos, el poder de la visión.

Verse 21

आत्मावलोकनार्थाय शंकरो गिरिजापतिः । ततः सुचरितो विप्राः शंभुना दत्तदृग्द्वयः । आलोक्य परमेशानं प्रतुष्टाव प्रसन्नधीः

Para contemplarlo directamente, Śaṅkara—Señor de Girijā—otorgó entonces a Sucharita, oh brāhmaṇas, un par de ojos. Al ver al Señor Supremo, aquel de mente serena lo alabó con júbilo.

Verse 22

सुचरित उवाच । जय देव महेशान जय शंकर धूर्जटे

Dijo Sucharita: ¡Victoria a ti, oh Dios, oh Gran Señor! ¡Victoria a ti, oh Śaṅkara, oh Dhūrjaṭi, el de las trenzas enmarañadas!

Verse 23

जय ब्रह्मादिपूज्य त्वं त्रिपुरघ्न यमांतक । जयोमेश महादेव कामांतक जयामल

Victoria a ti, venerado incluso por Brahmā y los demás dioses; oh destructor de Tripura, oh aniquilador de Yama. ¡Victoria, oh Señor de Umā, oh Mahādeva; oh destructor de Kāma—victoria a ti, oh Inmaculado!

Verse 24

जय संसारवैद्य त्वं भूतपाल शिवाव्य य । त्रियंबक नमस्तुभ्यं भक्तरक्षणदीक्षित

Victoria a ti, médico que cura la atadura del mundo; oh guardián de los seres, oh auspicioso e imperecedero. Oh Señor de los Tres Ojos, salutación a ti, consagrado a proteger a tus devotos.

Verse 25

व्योमकेश नमस्तुभ्यं जय कारुण्यविग्रह । नीलकण्ठ नमस्तुभ्यं जय संसारमोचक

Saludación a ti, oh Vyomakeśa; victoria a ti, cuya forma es compasión. Saludación a ti, oh Nīlakaṇṭha; victoria a ti, libertador del mundo.

Verse 26

महेश्वर नमस्तुभ्यं परमानंदविग्रह । गंगाधर नमस्तुभ्यं विश्वेश्वर मृडाव्यय

Salve a Ti, oh Maheśvara, cuya forma es la dicha suprema. Salve a Ti, oh Gaṅgādhara; oh Señor del universo, oh Benigno e imperecedero.

Verse 27

नमस्तुभ्यं भगवते वासुदेवाय शंभवे । शर्वायोग्राय गर्भाय कैलासपतये नमः

Salve a Ti, oh Bhagavān: a Vāsudeva, de gloria omnipenetrante; a Śambhu; a Śarva; al Terrible; al Misterioso Seno, fuente de todo; y al Señor de Kailāsa: una y otra vez, mi homenaje.

Verse 28

रक्ष मां करुणासिंधो कृपादष्ट्यवलोकनात् । मम वृत्तमनालोच्य त्राहि मां कृपया हर

Protégeme, oh océano de compasión, con tu mirada misericordiosa. Sin sopesar mi conducta pasada, sálvame por pura gracia, oh Hara.

Verse 29

श्रीसूत उवाच । इति स्तुतो महादेवस्तमेनमिदमभ्यधात् । मुनिं सुचरितं विप्रा दयोदन्वानुमापतिः

Śrī Sūta dijo: Así alabado, Mahādeva dirigió estas palabras al sabio Sucharita, oh brāhmaṇas: Él, océano de misericordia y verdadero Señor sin medida.

Verse 30

महादेव उवाच । मुने सुचरिताद्य त्वं वरं वरय कांक्षितम् । वरं दातुं तवायातः पुण्येस्मिन्नाश्रमे शुभे । इतीरितो मुनिः प्राह महादेवं दयानिधिम्

Mahādeva dijo: «Oh sabio Sucharita, hoy elige el don que anhelas. He venido a este āśrama santo y auspicioso para concederte un don». Así interpelado, el sabio habló a Mahādeva, tesoro de compasión.

Verse 31

सुचरित उवाच । भगवंस्त्वं प्रसन्नो मे यदि स्याश्चंद्रशेखर

Dijo Sucharita: «Oh Señor Bienaventurado, si de veras estás complacido conmigo, oh Candrasekhara—»

Verse 32

तर्हि त्वां प्रवृणोम्यद्धा वरं मदभिकांक्षितम् । जरापलितदेहोहं कुत्रचिद्गंतुमक्षमः

«Entonces, en verdad, elijo de Ti la gracia que anhelo. Estoy viejo; mi cuerpo, gastado y canoso; no puedo viajar a ningún lugar.»

Verse 33

सर्वतीर्थेषु च स्नातुमाकांक्षा मम विद्यते । तस्मात्सर्वेषु तीर्थेषु स्नानेन मनुजो हि यत् । फलं प्राप्नोति मे ब्रूहि तत्फला वाप्तिसाधनम्

«Sin embargo, tengo un anhelo: bañarme en todos los tīrthas. Por eso, dime qué fruto obtiene el hombre al bañarse en todos los vados sagrados, y qué medio me concederá esa misma realización.»

Verse 34

महादेव उवाच । अहमावाहयिष्यामि तीर्थान्यत्रैव कृत्स्नशः

Dijo Mahādeva: «Invocaré aquí mismo, por completo, a todos los tīrthas.»

Verse 35

रामस्य सेतुना पूते नगेऽस्मिन्गंधमादने । इत्युक्त्वा स महादेवः पर्वते गन्धमादने

Habiendo dicho esto en el monte Gandhamādana—purificado por el Setu de Rāma—Mahādeva se dispuso a obrar en aquella misma cumbre de Gandhamādana.

Verse 36

तीर्थान्यावाहयामास मुनिप्रीत्यर्थमुत्तमः । ततस्सुचरितं प्राह शंकरः करुणानिधिः

El Supremo invocó los tīrthas para el gozo del sabio. Luego Śaṅkara, tesoro de compasión, habló a Sucharita.

Verse 37

मुने सुचरितेदं तु महापातकनाशनम् । सांनिध्यात्सर्वतीर्थानां सर्वतीर्थाभिधं स्मृतम्

Oh sabio Sucharita, este (tīrtha) destruye los mayores pecados. Como todos los tīrthas están aquí presentes en cercanía, se recuerda como ‘Sarva-tīrtha’, el tīrtha que contiene a todos.

Verse 38

मयात्र सर्वतीर्थानां मनसाकर्षणादिदम् । मानसं तीर्थमित्याख्यां लप्स्यते भुक्तिमुक्तिदम्

Aquí, al atraer yo con la fuerza de la mente a todos los tīrthas, este lugar obtendrá el nombre de ‘Mānasa Tīrtha’; concede tanto bhukti (goce) como mukti (liberación).

Verse 39

अतः सुचरितात्र त्वं स्नाहि सद्यो विमुक्तये । महापातकसंघानां दावानलसमद्युतौ

Por ello, oh Sucharita, báñate aquí de inmediato para la liberación instantánea. Este tīrtha resplandece como incendio forestal contra las masas de grandes pecados.

Verse 40

काममोहभयक्रोधलोभरोगादिनाशने । विना वेदांतविज्ञानं सद्योनिर्वाणकारणे

Destruye deseo, engaño, temor, ira, codicia, enfermedades y demás; y aun sin conocimiento formal de Vedānta, se vuelve causa de nirvāṇa inmediato.

Verse 41

जन्ममृत्य्वादिनक्रौघसंसारार्णवतारणे । कुम्भीपाकादिसकलनरकाग्निविनाशने

Hace cruzar el océano del saṃsāra, atestado de los cocodrilos del nacimiento, la muerte y lo demás; destruye los fuegos de todos los infiernos, comenzando por Kumbhīpāka.

Verse 42

इतीरितः सुचरितः शम्भुना मदनारिणा । सस्नौ विप्राः सर्वतीर्थे महादेवस्य संनिधौ

Así instruidos por Śambhu, el enemigo de Madana, Sucarita y los brāhmaṇas se bañaron en el Sarvatīrtha, en la misma presencia de Mahādeva.

Verse 43

स्नात्वोत्थितः सुचरितो ददृशेऽखिलमानवैः । जरापलितनिर्मुक्तस्तरुणोऽतीव सुन्दरः

Tras bañarse y salir, Sucarita fue visto por toda la gente: libre de vejez y canas, joven y de extraordinaria hermosura.

Verse 44

दृष्ट्वा स्वदेहसौंदर्यं ततः सुचरितो मुनिः । श्लाघयामास तत्तीर्थं बहुधाऽन्ये च तापसाः

Al ver la hermosura de su propio cuerpo, el sabio Sucarita alabó de muchas maneras aquel tīrtha; y también lo alabaron otros ascetas.

Verse 45

महादेवः सुचरितं बभाषे तदनंतरम् । अस्य तीर्थस्य तीरे त्वं वसन्सुचरित द्विज

Entonces Mahādeva habló a Sucarita: «Oh brāhmaṇa Sucarita, morando en la ribera de este tīrtha… (permanece aquí)».

Verse 46

स्नानं कुरुष्व सततं स्मरन्मां मुक्तिदायकम् । देशांतरीयतीर्थेषु मा व्रज ब्राह्मणोत्तम

Realiza el baño sagrado constantemente, recordándome a Mí, dador de liberación. No vayas a los tīrthas de otras tierras, oh el mejor de los brāhmaṇas.

Verse 47

अस्य तीर्थस्य माहात्म्यान्मामंते प्राप्स्यसि ध्रुवम् । अन्येऽपि येऽत्र स्नास्यंति तेऽपि मां प्राप्नुयुर्द्विज

Por la grandeza de este tīrtha, ciertamente Me alcanzarás al final. Y también otros que aquí se bañen, oh dvija, llegarán igualmente a Mí.

Verse 48

इत्युक्त्वा भगवानीशस्तत्रैवांतरधीयत । तस्मिन्नंतर्हिते रुद्रे ततः सुचरितो मुनिः

Dicho esto, el Bienaventurado Señor Īśa se desvaneció allí mismo. Cuando Rudra hubo desaparecido, entonces el sabio Sucarita procedió en consecuencia.

Verse 49

अनेककालं निवसन्सर्वतीर्थस्य तीरतः । स्नानं समाचरंस्तीर्थे मानसे नियमान्वितः

Durante largo tiempo, morando en la ribera de Sarvatīrtha, practicó regularmente el baño en aquel lugar sagrado, dotado de disciplinas y restricciones interiores.

Verse 50

देहांते शंकरं प्राप सर्वबन्धविमोचितः । सायुज्यं चापि संप्राप सर्वतीर्थस्य वैभवात्

Al término de su vida, liberado de toda atadura, alcanzó a Śaṅkara; y por la gloria de Sarvatīrtha obtuvo también sāyujya, la unión plena con el Señor.

Verse 51

एवं वः कथितं विप्राः सर्वतीर्थस्य वैभवम् । एतत्पठन्वा शृण्वन्वा मुच्यते सर्व पातकैः

Así, oh brāhmanes, os ha sido declarada la gloria de Sarvatīrtha. Quien lo lee, o incluso quien lo escucha, queda liberado de todos los pecados.