Adhyaya 11

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । अतः परं किमभवद्ब्रवीतु द्विजसत्तम । त्वद्वचनामृतं पीत्वा तृप्तिर्नास्ति मम प्रभो

Yudhiṣṭhira dijo: «¿Qué ocurrió después? Dímelo, oh el más excelso de los dos veces nacidos. Habiendo bebido el néctar de tus palabras, oh Señor, aún no hallo saciedad».

Verse 2

व्यास उवाच । अथ किंचिद्गते काले युगांतसमये सति । त्रेतादौ लोलजिह्वाक्ष अभवद्राक्षसेश्वरः

Vyāsa dijo: «Luego, pasado algún tiempo y acercándose el fin de la era, al comienzo del Tretā-yuga surgió Lolajihvākṣa, señor entre los rākṣasas».

Verse 3

तेन विद्रावितं सर्वं त्रैलोक्यं सचराचरम् । जित्वा स सकलांल्लोकान्धर्मारण्ये समागतः

Por él, los tres mundos enteros—móviles e inmóviles—fueron puestos en fuga. Tras conquistar todos los reinos, llegó a Dharmāraṇya.

Verse 4

तद्दृष्ट्वा सकलं पुण्यं रम्यं द्विजनिषे वितम् । ब्रह्मद्वेषाच्च तेनैव दाहितं च पुरं शुभम्

Al ver aquel lugar, enteramente sagrado, hermoso y frecuentado por brāhmaṇas, él, por odio a Brahman y al orden sacro, incendió la ciudad auspiciosa.

Verse 5

दह्यमानं पुरं दृष्ट्वा प्रणष्टा द्विजसत्तमाः । यथागतं प्रजग्मुस्ते धर्मारण्यनिवासिनः

Al ver la ciudad ardiendo, los más eminentes brāhmaṇas huyeron; los moradores de Dharmāraṇya partieron, regresando por el camino por el que habían venido.

Verse 6

श्रीमाताद्यास्तदा देव्यः कोपिता राक्षसेन वै । घातयंत्येव शब्देन तर्जयित्वा च राक्षसम्

Entonces las diosas—Śrīmātā y las demás—se encendieron en ira por aquel rākṣasa. Con clamores atronadores lo increparon, como si fueran a abatirlo allí mismo.

Verse 7

समुच्छ्रितास्तदा देव्यः शतशोऽथ सह स्रशः । त्रिशूलवरधारिण्यः शंखचक्रगदाधराः

Entonces las diosas se alzaron—por cientos, sí, por miles—unas empuñando el tridente y otorgando dones, otras llevando caracola, disco y maza.

Verse 8

कमंडलुधराः काश्चित्कशाखङ्गधराः पराः । पाशांकुशधरा काचित्खड्गखेटकधारिणी

Unas llevaban el kamandalu; otras portaban látigos y espadas. Una sostenía el lazo y el aguijón; otra blandía espada y escudo.

Verse 9

काचित्परशुहस्ता च दिव्यायुधधरा परा । नानाभरणभूषाढ्या नानारत्नाभिशोभिता

Una llevaba un hacha; otra portaba armas celestiales. Ricamente ornadas con múltiples joyas, resplandecían con gemas de muchas clases.

Verse 10

राक्षसानां विनाशाय ब्राह्मणानां हिताय च । आजग्मुस्तत्र यत्रास्ते लोलजिह्वो हि राक्षसः

Para la destrucción de los rākṣasas y por el bien de los brāhmaṇas, fueron al lugar mismo donde moraba Lolajihva, el rākṣasa de lengua inquieta.

Verse 11

महादंष्ट्रो महाकायो विद्युज्जिह्वो भयंकरः । दृष्ट्वा ता राक्षसो घोरं सिंहनादमथाकरोत्

Aquel rākṣasa terrible—de enormes colmillos, de vasto cuerpo y lengua como relámpago—al verla lanzó un espantoso rugido de león.

Verse 12

तेन नादेन महता त्रासितं भुवनत्रयम् । आपूरिता दिशः सर्वाः क्षुभितानेकसागराः

Con aquel poderoso rugido, los tres mundos temblaron de miedo; todas las direcciones quedaron colmadas de su estruendo, y muchos océanos se agitaron en tumulto.

Verse 13

कोलाहलो महानासीद्धर्मारण्ये तदा नृप । तच्छ्रुत्वा वासवेनाथ प्रेषितो नलकूबरः

Oh Rey, entonces surgió un gran alboroto en Dharmāraṇya. Al oírlo, Vāsava (Indra) envió a Nalakūbara.

Verse 14

किमिदं पश्य गत्वा त्वं दृष्ट्वा मह्यं निवेदय । तत्तस्य वचनं श्रुत्वा गतो वै नलकूबरः

«Ve y mira qué es esto; y, después de verlo, infórmamelo». Al oír esas palabras, Nalakūbara partió en efecto.

Verse 15

दृष्ट्वा तत्र महायुद्धं श्रीमातालोलजिह्वयोः । यथादृष्टं यथाजातं शक्राग्रे स न्यवेदयत्

Al ver allí la gran batalla entre Śrīmātā y Lolajihva, informó ante Śakra (Indra) exactamente lo que había visto y lo que había acontecido.

Verse 16

उद्वेजयति लोकांस्त्रीन्धर्मारण्यमितो गतः । तच्छ्रुत्वा वासवो विष्णुं निवेद्य क्षितिमागमत्

«Se ha ido de aquí a Dharmāraṇya y está aterrando a los tres mundos». Al oírlo, Vāsava informó a Viṣṇu y descendió a la tierra.

Verse 17

दाहितं तत्पुरं रम्यं देवानामपि दुर्लभम् । न दृष्टा वाडवास्तत्र गताः सर्वे दिशो दश

Aquella hermosa ciudad, difícil de alcanzar incluso para los dioses, fue incendiada. Allí no se vieron las vāḍavā; todas se habían ido hacia las diez direcciones.

Verse 18

श्रीमाता योगिनी तत्र कुरुते युद्धमुत्तमम् । हाहाभूता प्रजा सर्वा इतश्चेतश्च धावति

Allí, Śrīmātā, la Yoginī, libró una batalla excelsa. Todo el pueblo, clamando «¡Ay, ay!», corría de un lado a otro presa del pánico.

Verse 19

तच्छ्रुत्वा वासुदेवो हि गृहीत्वा च सुदर्शनम् । सत्यलोकात्तदा राजन्समागच्छन्महीतले

Al oír esto, Vāsudeva tomó el Sudarśana y, oh Rey, descendió entonces desde Satyaloka a la tierra.

Verse 20

धर्मारण्यं ततो गत्वा तच्चक्रं प्रमुमोच ह । लोलजिह्वस्तदा रक्षो मूर्च्छितो निपपात ह

Entonces fue a Dharmāraṇya y soltó aquel disco. En ese instante, Lolajihva, el rākṣasa, cayó al suelo desvanecido.

Verse 21

त्रिशूलेन ततो भिन्नः शक्तिभिः क्रोधमूर्च्छितः । हन्यमानस्तदा रक्षः प्राणांस्त्यक्त्वा दिवं गतः

Entonces aquel rākṣasa, atravesado por el tridente y herido por lanzas, enloquecido de ira mientras era abatido, dejó su aliento vital y ascendió al cielo.

Verse 22

ततो देवाः सगंधर्वा हर्षनिर्भरमानसाः । तुष्टुवुस्तं जगन्नाथं सत्यलोकात्समागताः

Entonces los dioses, junto con los Gandharvas, con el corazón rebosante de júbilo, vinieron desde Satyaloka y alabaron a aquel Señor del universo.

Verse 23

उद्वसं तत्समालोक्य विष्णुर्वचनमब्रवीत् । क्व च ते ब्राह्मणाः सर्वे ऋषीणामाश्रमे पुनः

Al ver que el lugar había quedado desierto, Viṣṇu habló: «¿Y dónde están ahora todos esos brāhmaṇas—de nuevo en los āśramas de los ṛṣis?»

Verse 24

ततो देवाः सगं धर्वा इतस्ततः पलायितान् । संशोध्य तरसा राजन्ब्राह्मणानिदमब्रुवन्

Entonces los dioses, junto con los Gandharvas, buscaron con presteza, oh Rey, a los brāhmaṇas que habían huido de un lado a otro, y les dijeron esto.

Verse 25

श्रूयतां नो वचो विप्रा निहतो राक्षसाधमः । वासुदेवेन देवेन चक्रेण निरकृंतत

«Escuchad nuestras palabras, oh vipras: el más vil de los rākṣasas ha sido abatido; el divino Vāsudeva, el Deva, lo cercenó con su disco (cakra).»

Verse 26

तच्छ्रुत्वा वाडवाः सर्वे प्रहर्षोत्फुल्ललोचनाः । समाजग्मुस्तदा राजन्स्वस्वस्थाने समाविशन्

Al oírlo, todos aquellos vāḍavā, con los ojos florecidos de júbilo, se congregaron; y, oh Rey, regresaron a sus respectivos lugares y allí se asentaron de nuevo.

Verse 27

श्रीकांताय तदा राजन्वाक्यमुक्तं मनोरमम् । यस्मात्त्वं सत्यलोकाच्च आगतोऽसि जगत्प्रभुः । स्थापितं च पुरं चेदं हिताय च द्विजात्मनाम्

Entonces, oh Rey, se dirigió a Śrīkānta una encantadora declaración: «Puesto que tú, Señor del mundo, has venido desde Satyaloka, esta ciudad ha sido establecida para el bienestar de los dvija (los dos veces nacidos)».

Verse 28

सत्यमंदिरमिति ख्यातं तदा लोके भविष्यति । कृते युगे धर्मारण्यं त्रेतायां सत्यमंदिरम्

Entonces llegará a ser célebre en el mundo como «Satyamandira». En el Kṛta Yuga se llama Dharmāraṇya; en el Tretā Yuga, Satyamandira.

Verse 29

तच्छ्रुत्वा वासुदेवेन तथेति प्रतिपद्य च । ततस्ते वाडवाः सर्वे पुत्रपौत्रसमन्विताः

Al oír esto, Vāsudeva asintió diciendo: «Así sea». Entonces todos aquellos vāḍavā, junto con sus hijos y nietos,

Verse 30

सपत्नीकाः सानुचरा यथापूर्वं न्यवात्सिषुः । तपोयज्ञक्रियाद्येषु वर्तंतेऽध्ययनादिषु

Con sus esposas y servidores, habitaron de nuevo como antes, ocupados en tapas (austeridades), yajña (sacrificios) y otras observancias sagradas, y perseverando en el estudio y disciplinas afines.

Verse 31

एवं ते सर्वमाख्यातं धर्म वै सत्यमंदिरे

Así, oh Dharma, todo te ha sido plenamente narrado acerca de Satyamaṃdira, la santa morada de la Verdad.