Mantra 75
Rishi: Vedic tradition attributes the underlying Ṛgvedic source to seer-lineages of Indra/Soma hymns (exact ṛṣi to be fixed by RV concordance for this pāda-set)
Devata: Indra/Soma complex (victory and vāja-winning imagery; ‘steed’ metaphor)
Chandas: Tr̥ṣṭubh/Jagatī-type (to be confirmed by RV source identification)
Samhita Patha (Devanagari)
आ रोद॑सी अपृण॒दा स्व॑र्म॒हज्जा॒तं यदे॑नम॒पसो॒ अधा॑रयन् । सो अ॑ध्व॒राय॒ परि॑ णीयते क॒विरत्यो॒ न वाज॑सातये॒ चनो॑हितः
Transliteration
ā ródasī apṛṇadā́ svàr-maháj jā́taṃ yád enam apáso ádhārayann | só adhvarā́ya pári nīyate kavír átyo ná vā́ja-sātaye cánō-hitaḥ
Translation
Has colmado los dos Mundos; has colmado la gran luz celeste, cuando las Aguas sostuvieron al nacido. Él, el Sabio, es conducido en torno para el sacrificio, como un corcel para ganar el premio, puesto aquí para nuestro deleite.
Padapatha (Word Analysis)
आ । रोदसी इति । अपृणदाः । स्वः । महत् । जातम् । यत् । एनम् । अपसः । अधारयन् । सः । अध्वराय । परि । नीयते । कविः । अत्यः । न । वाजसातये । चनः-हितः ।
Word by Word
आtowards; forth
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग)
रोदसीthe two worlds (heaven and earth)
रोदसी:
Karma
TypeNoun
Rootरोदसी (प्रातिपदिक; द्विवचन-नित्य)
अपृणत्filled
अपृणत्:
Kartā
TypeVerb
Root√पॄ (पूरणे)
स्वःheaven; the luminous world
स्वः:
Karma
TypeNoun
Rootस्वर्/स्वः (प्रातिपदिक)
महत्great
महत्:
Karma
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
जातम्born; arisen
जातम्:
Karma
TypeAdjective
Root√जन् (जन्मनि) → जात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
यत्when; that which
यत्:
—
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
एनम्him
एनम्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम)
अपसःthe waters
अपसः:
Kartā
TypeNoun
Rootअपस् (प्रातिपदिक)
अधारयन्held; supported
अधारयन्:
Kartā
TypeVerb
Root√धृ (धारणे)
सःhe
सः:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
अध्वरायfor the sacrifice
अध्वराय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
परिaround; fully
परि:
—
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
नीयतेis led; is conducted
नीयते:
Karma
TypeVerb
Root√नी (नयने)
कविःthe seer; wise one
कविः:
Kartā
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
अत्यःa steed; horse
अत्यः:
Kartā
TypeNoun
Rootअत्य (प्रातिपदिक)
नlike
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
वाजसातयेfor winning the prize/strength
वाजसातये:
Sampradāna
TypeNoun
Rootवाजसाति (प्रातिपदिक)
चनोहितःset for delight/favor; graciously disposed
चनोहितः:
Kartā
TypeAdjective
Rootचनोहित (प्रातिपदिक; चनस्+हित)
Entities Mentioned
I
IndraS
SomaĀ
Āpas (Waters)R
Rodasī (Heaven & Earth)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes