शुक्रोत्पत्तिः तथा महेश्वरदर्शनम् (Śukra’s Emergence and the Vision of Maheśvara)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । ॐ नमस्ते देवेशाय सुरासुरनम स्कृताय भूतभव्यमहादेवाय हरितपिगललोचनाय बलाय बुद्धिरूपिणे वैयाघ्रवसनच्छदायारणेयाय त्रैलोक्यप्रभवे ईश्वराय हराय हरितनेत्राय युगान्तकरणायानलायगणेशायलोकपालाय महाभुजायमहाहस्ताय शूलिने महादंष्ट्रिणे कालाय महेश्वरायअव्ययाय कालरूपिणे नीलग्रीवाय महोदराय गणाध्यक्षाय सर्वात्मने सर्वभावनाय सर्वगाय मृत्युहंत्रे पारियात्रसुव्रताय ब्रह्मचारिणे वेदान्त गाय तपोंतगाय पशुपतये व्यंगाय शूलपाणये वृषकेतवे हरये जटिने शिखंडिने लकुटिने महायशसे भूतेश्वराय गुहावासिने वीणा पणवतालंबते अमराय दर्शनीयाय बालसूर्यनिभाय श्मशानवासिने भगवते उमापतये अरिन्दमाय भगस्याक्षिपातिने पूष्णोर्दशननाशनाय कूरकर्तकाय पाशहस्ताय प्रलयकालाय उल्कामुखायाग्निकेतवे मुनये दीप्ताय विशांपतये उन्नयते जनकाय चतुर्थकाय लोक सत्तमाय वामदेवाय वाग्दाक्षिण्याय वामतो भिक्षवे भिक्षुरूपिणे जटिने स्वयंजटिलाय शक्रहस्तप्रतिस्तंभकाय वसूनां स्तंभाय क्रतवे क्रतुकराय कालाय मेधाविने मधुकराय चलाय वानस्पत्याय वाजसनेति समाश्रमपूजिताय जगद्धात्रे जगत्कर्त्रे पुरुषाय शाश्वताय ध्रुवाय धर्माध्यक्षाय त्रिवर्त्मने भूतभावनाय त्रिनेत्राय बहुरूपाय सूर्यायुतसमप्रभाय देवाय सर्वतूर्यनिनादिने सर्वबाधाविमोचनाय बंधनाय सर्वधारिणे धर्म्मोत्तमाय पुष्पदंतायापि भागाय मुखाय सर्वहराय हिरण्यश्रवसे द्वारिणे भीमाय भीमपराक्रमाय ओंनमो नमः । सनत्कुमार उवाच । इमं मन्त्रवरं जप्त्वा शुक्रो जठरपंजरात् । निष्क्रान्तो लिंगमार्गेण शंभोश्शुक्रमिवोत्कटम्

Sanatkumāra dijo: "Oṁ, saludos a Ti, Señor de los dioses, venerado por devas y asuras por igual, Mahādeva, fundamento del pasado y del futuro... Habiendo repetido este excelente mantra, Śukra salió de la prisión del vientre, emergiendo por el camino del Liṅga, poderoso, como la semilla misma de Śambhu".

Verse 2

गौर्या गृहीतः पुत्रार्थं विश्वेशेन ततः कृतः । अजरश्चामरः श्रीमान्द्वितीय इव शंकरः

Con el fin de obtener un hijo, fue aceptado por Gaurī; luego fue transformado por Viśveśa (el Señor Śiva). Se volvió eterno e inmortal, radiante con un esplendor auspicioso, como si fuera un segundo Śaṅkara.

Verse 3

त्रिभिर्वर्षसहस्रैस्तु समतीतैर्महीतले । महेश्वरात्पुनर्जातः शुक्रो वेदनिधिर्मुनिः

Después de que pasaron tres mil años sobre la tierra, el sabio Śukra, un océano de conocimiento védico, nació de nuevo a través de la gracia y el poder de Maheśvara (el Señor Śiva).

Verse 4

ददर्श शूले संशुष्कं ध्यायंतं परमेश्वरम् । अंधकं धैर्यसद्वन्यदानवेशं तपस्विनम्

Contempló a Andhaka—señor de los Dānavas—marchito por la austeridad, firme en el valor, sentado sobre el tridente, absorto en la meditación de Parameśvara (el Señor Śiva), viviendo como un asceta del bosque y resplandeciendo con el poder del tapas.

Verse 5

महादेवं विरूपाक्षं चन्द्रार्द्धकृतशेखरम् । अमृतं शाश्वतं स्थाणुं नीलकंठं पिनाकिनम्

Me inclino ante Mahādeva—Virūpākṣa, cuya cimera está ornada con la media luna; el Inmortal y Eterno; Sthāṇu, el Señor inmutable; Nīlakaṇṭha, el de garganta azul; y Pinākin, portador del arco Pināka.

Verse 6

वृषभाक्षं महाज्ञेयं पुरुषं सर्वकामदम् । कामारिं कामदहनं कामरूपं कपर्दिनम्

Me refugio en el Señor de estandarte del Toro, el Supremo que debe ser conocido en verdad: Puruṣa, dador de todos los fines justos. Él es enemigo de Kāma, el que quema el deseo; y, sin embargo, asume la forma que se le anhela, y es Kapardin, el de las trenzas enmarañadas.

Verse 7

विरूपं गिरिशं भीमं स्रग्विणं रक्तवाससम् । योगिनं कालदहनं त्रिपुरघ्नं कपालिनम्

Contemplaron al Señor de las montañas, de forma portentosa y sobrecogedora, ceñido de guirnaldas y vestido de rojo; el gran Yogui que consume incluso a Kāla (la Muerte/tiempo), el Matador de Tripura, el asceta portador de cráneo (Kapālin): Śiva mismo.

Verse 8

गूढव्रतं गुप्तमंत्रं गंभीरं भावगोचरम् । अणिमादिगुणाधारत्रिलोक्यैश्वर्य्यदायकम्

Es un voto oculto y un mantra secreto—profundo, accesible por la devoción interior. Es el sostén de los poderes que comienzan con aṇimā, y otorga soberanía y prosperidad en los tres mundos.

Verse 9

वीरं वीरहणं घोरं विरूपं मांसलं पटुम् । महामांसादमुन्मत्तं भैरवं वै महेश्वरम्

Él es el héroe y el matador de héroes—terrible, sobrecogedor, más allá de toda apariencia ordinaria; de cuerpo vigoroso y de suprema destreza. Es el Gran Devorador de toda carne (de toda existencia encarnada), embriagado por su propio poder sin límites—Bhairava en verdad, Maheśvara, el Gran Señor.

Verse 10

त्रैलोक्यद्रावणं लुब्धं लुब्धकं यज्ञसूदनम् । कृत्तिकानां सुतैर्युक्तमुन्मत्तकृत्तिवाससम्

Era el espanto capaz de sacudir los tres mundos: codicioso, cazador por naturaleza y destructor de los sacrificios (yajña). Iba acompañado por los hijos de las Kṛttikās y se le veía en frenesí, vestido con una prenda de piel.

Verse 11

गजकृत्तिपरीधानं क्षुब्धं भुजगभूषणम् । दद्यालंबं च वेतालं घोरं शाकिनिपूजितम्

Vestía una piel de elefante como manto, y en su cuerpo agitado las serpientes eran ornamentos. Le acompañaba un Vetāla aterrador, colgando muy cerca—venerado por las Śākinīs—manifestando el aspecto sobrecogedor y feroz de Śiva.

Verse 12

अघोरं घोरदैत्यघ्नं घोरघोषं वनस्पतिम् । भस्मांगं जटिलं शुद्धं भेरुंडशतसेवितम्

Me inclino ante Śiva—Aghora, la Realidad no temible—y, sin embargo, destructor de las temibles huestes de demonios; cuyo rugido atronador infunde pavor; firme como el árbol soberano del bosque; con miembros santificados por la ceniza sagrada (bhasma); de cabellera enmarañada (jaṭā) y pureza perfecta; servido por centenares de poderosos seres de índole bhairava.

Verse 13

भूतेश्वरं भूतनाथं पञ्चभूताश्रितं खगम् । क्रोधितं निष्ठुरं चण्डं चण्डीशं चण्डिकाप्रियम्

Él vio al Señor de los seres, el Maestro de todos los espíritus y criaturas —Aquel que impregna los cinco grandes elementos— moviéndose velozmente como un pájaro; enfurecido, implacable, ferozmente terrible: Candesa, el amado de la Diosa Candika.

Verse 14

चण्डं तुंगं गरुत्मंतं नित्यमासवभोजनम् । लेलिहानं महारौद्रं मृत्युं मृत्योरगोचरम्

Él es feroz y exaltado, alado con una rapidez irresistible, siempre el consumidor de la esencia embriagadora; con la lengua extendida en una ira ardiente, Él es la Muerte misma, pero está más allá del alcance de la muerte.

Verse 15

मृत्योर्मृत्युं महासेनं श्मशानारण्यवासिनम् । रागं विरागं रागांधं वीतरागशताचितम्

Él es la Muerte de la misma muerte, el caudillo de las huestes poderosas, el que mora en los crematorios y en las soledades del bosque. Se le ve como pasión y como desapego; como quien está cegado por la pasión y como quien está ornado con cientos de mentes totalmente libres de pasión.

Verse 16

सत्त्वं रजस्तमोधर्ममधर्मं वासवानुजम् । सत्यं त्वसत्यं सद्रूपमसद्रूपमहेतुकम्

Él es el principio mismo de sattva, rajas y tamas; se le llama dharma y adharma, e incluso el hermano menor de Indra. Él es la Verdad y, sin embargo, está más allá del alcance de la falsedad; es la forma real y también aquello que parece irreal: el Sin-causa, anterior a toda causa.

Verse 17

अर्द्धनारीश्वरं भानुं भानुकोटिशतप्रभम् । यज्ञं यज्ञपतिं रुद्रमीशानं वरदं शिवम्

El devoto contempla a Śiva como Ardhanārīśvara; como el Sol cuya luz supera la de cientos de millones de soles; como el Sacrificio mismo y el Señor del sacrificio; como Rudra, el supremo Īśāna, el dador de dones: Śiva, el Señor auspicioso.

Verse 18

अष्टोत्तरशतं ह्येतन्मूर्तीनां परमात्मनः । शिवस्य दानवो ध्यायन्मुक्तस्तस्मान्महाभयात्

En verdad, éstas son las ciento ocho manifestaciones del Ser Supremo, el Señor Śiva. Al meditarlas, incluso el asura quedó liberado de aquel gran terror.

Verse 19

दिव्येनामृतवर्षेण सोऽभिषिक्तः कपर्दिना । तुष्टेन मोचितं तस्माच्छूलाग्रादवरोपितः

Entonces Kapardin (el Señor Śiva), derramando una lluvia divina de amṛta, lo consagró. Satisfecho, Śiva lo liberó y lo bajó de la punta del tridente.

Verse 20

उक्तश्चाथ महादैत्यो महेशानेन सोंऽधकः । असुरस्सांत्वपूर्वं यत्कृतं सर्वं महात्मना

Entonces el gran Daitya Andhaka fue interpelado por Maheśāna (el Señor Śiva). El Asura oyó por completo cuanto el Señor magnánimo había hecho y dicho antes, procurando primero apaciguarlo con consejo suave.

Verse 21

ईश्वर उवाच । भो भो दैत्येन्द्रतुष्टोऽस्मि दमेन नियमेन च । शौर्येण तव धैर्येण वरं वरय सुव्रत

Īśvara (el Señor Śiva) dijo: «¡Oh poderoso señor de los Daityas! Me complaces por tu dominio de ti mismo y tus observancias disciplinadas, y también por tu valor y tu firme coraje. Oh hombre de nobles votos: elige un don; pide un don.»

Verse 22

आराधितस्त्वया नित्यं सर्वनिर्धूतकल्मषः । वरदोऽहं वरार्हस्त्वं महादैत्येन्द्रसत्तम

Me has adorado constantemente, y así todas tus impurezas han sido por completo lavadas. Yo soy el dador de dones; tú eres digno de un don, oh el mejor entre los grandes señores de los Daityas.

Verse 23

प्राणसंधारणादस्ति यच्च पुण्यफलं तव । त्रिभिर्वर्षसहस्रैस्तु तेनास्तु तव निर्वृतिः

Cualquier fruto meritorio que hayas obtenido mediante la disciplina de sostener el aliento vital, que por ese mérito queden asegurados tu contento y tu paz durante tres mil años.

Verse 24

सनत्कुमार उवाच । एतच्छ्रुत्वांधकः प्राह वेपमानः कृतांजलिः । भूमौ जानुद्वयं कृत्वा भगवंतमुमापतिम्

Sanatkumāra dijo: Al oír esto, Andhaka—tembloroso y con las palmas unidas en reverencia—habló, tras posar ambas rodillas en la tierra ante el Bienaventurado Umāpati (Śiva), Consorte de Umā.

Verse 25

अंधक उवाच । भगवन्यन्मयोक्तोऽसि दीनोदीनः परात्परः । हर्षगद्गदया वाचा मया पूर्वं रणाजिरे

Andhaka dijo: «Oh Señor, Tú eres el Supremo más allá de todo supremo, y sin embargo eres compasión misma hacia el humilde y el afligido. Antes, en el campo de batalla, sobrecogido de gozo, te hablé con la voz entrecortada por la emoción».

Verse 26

यद्यत्कृतं विमूढत्वात्कर्म लोकेषु गर्हितम् । अजानता त्वां तत्सर्वं प्रभो मनसि मा कृथाः

Cualesquiera actos censurables que haya cometido en este mundo por mi necedad—hechos sin conocerte de verdad—oh Señor, no guardes todo eso en Tu mente en mi contra.

Verse 27

पार्वत्यामपि दुष्टं यत्कामदोषात्कृतं मया । क्षम्यतां मे महादेव कृपणो दुःखितो भृशम्

Incluso contra Pārvatī, cualquier maldad que haya cometido por la falta del deseo—oh Mahādeva, perdóname. Soy miserable y estoy hondamente afligido por el dolor.

Verse 28

दुःखितस्य दया कार्या कृपणस्य विशेषतः । दीनस्य भक्तियुक्तस्य भवता नित्यमेव हि

Debes mostrar siempre compasión al afligido por el dolor—en especial al desvalido y al pobre; en verdad, has de otorgar misericordia constante al devoto humilde, colmado de bhakti.

Verse 29

सोहं दीनो भक्तियुक्त आगतश्शरणं तव । रक्षा मयि विधातव्या रचितोऽयं मयांजलिः

Yo, aunque miserable, pero dotado de devoción, he venido a refugiarme en ti. Debe concedérseme protección—mira: he ofrecido este reverente saludo con las manos juntas (añjali).

Verse 30

इयं देवी जगन्माता परितुष्टा ममोपरि । क्रोधं विहाय सकलं प्रसन्ना मां निरीक्षताम्

«Que esta Diosa—Madre del universo—complacida conmigo, deje por completo la ira y, volviéndose benigna, me mire con gracia.»

Verse 31

क्वास्याः क्रोधः क्व कृपणो दैत्योऽहं चन्द्रशेखर । तत्सोढा नाहमर्द्धेन्दुचूड शंभो महेश्वर

«¿Dónde está Su ira, y dónde estoy yo—un mísero Daitya—, oh Candraśekhara? No soy capaz de soportarla. ¡Oh Śambhu, oh Maheśvara, Señor coronado con la media luna!»

Verse 32

क्व भवान्परमोदारः क्व चाहं विवशीकृतः । कामक्रोधादिभिर्दोषैर्जरसा मृत्युना तथा

¿Dónde estás Tú, supremamente noble y generoso, y dónde estoy yo, reducido a la impotencia? Estoy dominado por faltas como el deseo y la ira, y también por la vejez y la muerte.

Verse 33

अयं ते वीरकः पुत्रो युद्धशौंडो महाबलः । कृपणं मां समालक्ष्य मा मन्युवशमन्वगाः

Éste es tu hijo heroico, curtido en la batalla y de fuerza inmensa. Al verme en este estado lastimoso, no te dejes dominar por la ira.

Verse 34

तुषारहारशीतांशुशंखकुन्देन्दुवर्ण भाक् । पश्येयं पार्वतीं नित्यं मातरं गुरुगौरवात्

Por reverencia al Gurú y al peso de su sagrada autoridad, pueda yo contemplar siempre a la Madre Pārvatī—de color semejante a una guirnalda de nieve, al rayo fresco de la luna, a la concha sagrada, al jazmín y al orbe lunar.

Verse 35

नित्यं भवद्भ्यां भक्तस्तु निर्वैरो दैवतैः सह । निवसेयं गणैस्सार्द्धं शांता त्मा योगचिंतकः

«Siempre devoto de vosotros dos, y sin enemistad aun con los demás dioses, pueda yo morar junto a los gaṇas—con el corazón en paz y firme en la contemplación del Yoga».

Verse 36

मा स्मरेयं पुनर्जातं विरुद्धं दानवोद्भवम् । त्वत्कृपातो महेशान देह्येतद्वरमुत्तमम्

Oh Maheśāna, por Tu gracia, que nunca más recuerde—ni sea arrastrado de nuevo—al renacer que brota de la oposición demoníaca. Concédeme este don supremo.

Verse 37

सनत्कुमार उवाच । एतावदुक्त्वा वचनं दैत्येन्द्रो मौनमास्थितः । ध्यायंस्त्रिलोचनं देवं पार्वतीं प्रेक्ष्य मातरम्

Dijo Sanatkumāra: Tras pronunciar estas palabras, el señor de los Daityas guardó silencio. Meditó en el Dios de los tres ojos (Śiva) y, contemplando a Pārvatī como la Madre, fijó en ella su conciencia.

Verse 38

ततो दृष्टस्तु रुद्रेण प्रसन्नेनैव चक्षुषा । स्मृतवान्पूर्ववृत्तांतमात्मनो जन्म चाद्भुतम्

Entonces, cuando Rudra lo miró con ojos serenos y benévolos, al instante recordó el curso anterior de los sucesos—y también el modo maravilloso de su propio nacimiento.

Verse 39

तस्मिन्स्मृते च वृत्तांते ततः पूर्णमनोरथः । प्रणम्य मातापितरौ कृतकृत्योऽभवत्ततः

Al ser recordado así aquel relato, su anhelo quedó colmado. Postrándose ante su madre y su padre, sintió después que su deber había sido cumplido.

Verse 40

पार्वत्या मूर्ध्न्युपाघ्रातश्शंकरेण च धीमता । तथाऽभिलषितं लेभे तुष्टाद्बालेन्दुशेखरात्

Cuando el sabio Señor Śaṅkara, el de la cresta adornada con la luna creciente, tocó y aspiró con amor la cabeza de Pārvatī para bendecirla, quedó complacido; y de ese dichoso Bālenduśekhara ella obtuvo exactamente lo que había deseado.

Verse 41

एतद्वस्सर्वमाख्यातमन्धकस्य पुरातनम् । गाणपत्यं महादेवप्रसादात्परसौख्यदम्

Así os he narrado por completo este antiguo relato de Andhaka: cómo, por la gracia de Mahādeva, obtuvo la condición de Gaṇa (gaṇapatya), que otorga la dicha suprema.

Verse 42

मृत्युंजयश्च कथितो मंत्रो मृत्युविनाशनः । पठितव्यः प्रयत्नेन सर्वकामफलप्रदः

Así ha sido proclamado el mantra Mṛtyuñjaya, destructor de la muerte. Debe recitarse con esmero, pues concede los frutos de todos los deseos justos.

Verse 49

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखण्डे अंधकगण जीवितप्राप्तिवर्णनं नामैकोनपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

Así, en el Śrī Śiva Mahāpurāṇa, en la segunda sección—Rudrasaṃhitā—dentro de la quinta división, el Yuddhakhaṇḍa, concluye el capítulo cuadragésimo noveno, titulado: «Descripción de cómo la hueste de Gaṇas de Andhaka recobró la vida».