अध्याय ३८ — काली-शंखचूड-युद्धे अस्त्रप्रयोगः (Kālī and Śaṅkhacūḍa: Mantra-Weapons and Surrender in Battle)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । सा च गत्वा हि संग्रामं सिंहनादं चकार ह । देव्याश्च तेन नादेन मूर्च्छामापुश्च दानवाः

Dijo Sanatkumāra: Ella fue al campo de batalla y lanzó un rugido como de león. Por aquel clamor de la Devī, los Dānavas quedaron sobrecogidos y cayeron desvanecidos.

Verse 2

अट्टाट्टहासमशिवं चकार च पुनः पुनः । तदा पपौ च माध्वीकं ननर्त रणमूर्द्धनि

Una y otra vez soltó una carcajada feroz y aterradora. Luego bebió el vino de miel y danzó sobre la misma cresta del campo de batalla, manifestando en medio del combate el poder de Rudra, sobrecogedor y capaz de estremecer los mundos.

Verse 3

उग्रदंष्ट्रा चोग्रदंडा कोटवी च पपौ मधु । अन्याश्च देव्यस्तत्राजौ ननृतुर्मधु संपपुः

Ugradaṃṣṭrā, Ugradaṇḍā y Koṭavī bebieron el embriagador madhu; y otras diosas allí, en aquel campo de batalla, danzaron y bebieron el madhu una y otra vez.

Verse 4

महान् कोलाहलो जातो गणदेवदले तदा । जहृषुर्बहुगर्जंतस्सर्वे सुरगणादयः

Entonces se alzó un gran tumulto en el ejército de los Gaṇas y de los dioses; y todas las huestes de los devas, rugiendo una y otra vez, se colmaron de júbilo.

Verse 5

दृष्ट्वा कालीं शंखचूडश्शीघ्रमाजौ समाययौ । दानवाश्च भयं प्राप्ता राजा तेभ्योऽभयं ददौ

Al ver a Kālī, Śaṅkhacūḍa se lanzó con presteza al campo de batalla. Los dānavas fueron presa del temor, pero su rey les otorgó consuelo y valentía sin miedo.

Verse 6

काली चिक्षेप वह्निं च प्रलयाग्निशिखोपमम् । राजा जघान तं शीघ्रं वैष्णवांकितलीलया

Kālī arrojó un fuego, fulgurante como las llamas del pralaya, la disolución cósmica. Mas el rey lo abatió al instante, mediante una hazaña maravillosa marcada por el poder vaiṣṇava.

Verse 7

नारायणास्त्रं सा देवी चिक्षेप तदुपर्यरम् । वृद्धिं जगाम तच्छस्त्रं दृष्ट्वा वामं च दानवम्

Entonces la Diosa arrojó contra él el Nārāyaṇāstra. Al ver ante sí al demonio perverso, aquel proyectil divino creció y aumentó su poder.

Verse 8

तं दृष्ट्वा शंखचूडश्च प्रलयाग्निशिखोपमम् । पपात दंडवद्भूमौ प्रणनाम पुनःपुनः

Al verlo, fulgurante como la llama del fuego del pralaya, Śaṅkhacūḍa cayó en tierra como un báculo y, una y otra vez, se postró con reverente salutación.

Verse 9

निवृत्तिं प्राप तच्छ्स्त्रं दृष्ट्वा नम्रं च दानवम् । ब्रह्मास्त्रमथ सा देवी चिक्षेप मंत्रपूर्वकम्

Al ver al demonio ya humillado, aquella arma fue retirada. Entonces la Diosa, tras consagrar el acto con mantras, arrojó el Brahmāstra, el arma sagrada de Brahmā que somete la fuerza hostil por autoridad divina.

Verse 10

तं दृष्ट्वा प्रज्ज्वलंतं च प्रणम्य भुवि संस्थितः । ब्रह्मास्त्रेण दानवेन्द्रो विनिवारं चकार ह

Al verlo resplandeciente, el señor de los Dānavas permaneció en tierra y se inclinó; luego, mediante el Brahmāstra, intentó contenerlo y rechazarlo.

Verse 11

अथ क्रुद्धो दानवेन्द्रो धनुराकृष्य रंहसा । चिक्षेप दिव्यान्यस्त्राणि देव्यै वै मंत्रपूर्वकम्

Entonces, airado, el señor de los Dānavas tensó con presteza su arco y, tras potenciarlas con mantras, arrojó contra la Diosa diversas armas celestiales.

Verse 12

आहारं समरे चक्रे प्रसार्य मुखमायतम् । जगर्ज साट्टहासं च दानवा भयमाययुः

En medio del combate, se dispuso a devorarlos, abriendo de par en par su boca alargada. Luego rugió con una carcajada atronadora y terrible, y los Dānavas quedaron presa del miedo.

Verse 13

काल्यै चिक्षेप शक्तिं स शतयोजनमायताम् । देवी दिव्यास्त्रजालेन शतखंडं चकार सा

Arrojó contra Kālī una lanza-arma que se extendía cien yojanas. Mas la Diosa, con una red de armas divinas, la hizo añicos en cien fragmentos.

Verse 14

स च वैष्णवमस्त्रं च चिक्षेप चंडिकोपरि । माहेश्वरेण काली च विनिवारं चकार सा

Arrojó el misil vaiṣṇava contra Caṇḍikā; pero Kālī, mediante el poder māheśvara, lo contuvo y lo neutralizó.

Verse 15

एवं चिरतरं युद्धमन्योन्यं संबभूव ह । प्रेक्षका अभवन्सर्वे देवाश्च दानवा अपि

Así, durante largo tiempo, la batalla prosiguió entre ambos, enfrentados uno al otro; y todos—tanto los Devas como los Dānavas—quedaron como meros espectadores.

Verse 16

अथ कुद्धा महादेवी काली कालसमा रणे । जग्राह मन्त्रपूतं च शरं पाशुपतं रुषा

Entonces la Gran Diosa Kālī—airada, y en la batalla semejante al propio Tiempo—tomó con furia la flecha Pāśupata, purificada y potenciada por mantras.

Verse 17

क्षेपात्पूर्वं तन्निषेद्धुं वाग्बभूवाशरीरिणी । न क्षिपास्त्रमिदं देवि शंखचूडाय वै रुषा

Antes de que el arma fuese arrojada, surgió una voz divina incorpórea para detenerla: «Oh Diosa, no lances este misil contra Śaṅkhacūḍa movida por la ira».

Verse 18

मृत्युः पाशुपतान्नास्त्यमोघादपि च चंडिके । शंखचूडस्य वीरस्योपायमन्यं विचारय

Oh Caṇḍikā, el héroe Śaṅkhacūḍa no hallará la muerte por el arma Pāśupata, ni siquiera por el infalible proyectil Amogha. Por ello, considera algún otro medio para vencerlo.

Verse 19

इत्याकर्ण्य भद्रकाली न चिक्षेप तदस्त्रकम् । शतलक्षं दानवानां जघास लीलया क्षुधा

Al oír esto, Bhadrakālī ni siquiera arrojó aquella arma. Antes bien, movida por el hambre, devoró juguetonamente a cien mil dānavas.

Verse 20

अत्तुं जगाम वेगेन शंखचूडं भयंकरी । दिव्यास्त्रेण च रौद्रेण वारयामास दानवः

La temible Śakti se lanzó veloz para devorar a Śaṅkhacūḍa; pero el dānava la detuvo con un arma divina, feroz como Rudra.

Verse 21

अथ क्रुद्धो दानवेन्द्रः खड्गं चिक्षेप सत्वरम् । ग्रीष्मसूर्योपमं तीक्ष्णधारमत्यंतभीकरम्

Entonces el airado señor de los Dānavas arrojó con presteza su espada: fulgor como el sol del estío, filo sumamente agudo y aspecto del todo aterrador.

Verse 22

सा काली तं समालोक्यायांतं प्रज्वलितं रुषा । प्रसार्य मुखमाहारं चक्रे तस्य च पश्यतः

Aquella Kāḷī, al verlo acercarse ardiendo de ira, abrió desmesuradamente la boca y, ante sus propios ojos, lo hizo su alimento (lo devoró).

Verse 23

दिव्यान्यस्त्राणि चान्यानि चिच्छेद दानवेश्वरः । प्राप्तानि पूर्वतश्चक्रे शतखंडानि तानि च

El señor de los Dānavas cercenó aquellas armas divinas y otros proyectiles. Y cuando se abalanzaron hacia él, allí mismo los redujo a cien fragmentos.

Verse 24

पुनरत्तुं महादेवी वेगतस्तं जगाम ह । सर्वसिद्धेश्वरः श्रीमानंतर्धानं चकार सः

Entonces Mahādevī se lanzó tras él con gran rapidez para apresarlo de nuevo; pero aquel Señor glorioso, Dueño de todos los Siddhas, se desvaneció de la vista.

Verse 25

वेगेन मुष्टिना काली तमदृष्ट्वा च दानवम् । बभंज च रथं तस्य जघान किल सारथिम्

Entonces Kālī, sin siquiera mirar a aquel asura, asestó un puñetazo veloz; hizo añicos su carro de guerra y, en verdad, abatió al auriga.

Verse 26

अथागत्य द्रुतं मायी चक्रं चिक्षेप वेगतः । भद्रकाल्यै शंखचूडः प्रलयाग्निशिखो पमम्

Luego el hechicero Śaṅkhacūḍa avanzó velozmente y, con gran ímpetu, arrojó un disco a Bhadrakālī, ardiente como la llama del fuego de la disolución.

Verse 27

सा देवी तं तदा चक्रं वामहस्तेन लीलया । जग्राह स्वमुखेनैवाहारं चक्रे रुषा द्रुतम्

Entonces la Diosa, juguetonamente con la mano izquierda, tomó aquel disco; y en un súbito arrebato de ira lo llevó a su propia boca, como si fuera a devorarlo.

Verse 28

मुष्ट्या जघान तं देवी महाकोपेन वेगतः । बभ्राम दानवेन्द्रोपि क्षणं मूर्च्छामवाप सः

Entonces la Devī, impulsada por una ira inmensa, lo golpeó con el puño a gran velocidad. Aun aquel señor de los Dānavas se tambaleó y, por un instante, cayó desvanecido.

Verse 29

क्षणेन चेतनां प्राप्य स चोत्तस्थौ प्रतापवान् । न चक्रे बाहु युद्धं च मातृबुद्ध्या तया सह

En un instante recobró el sentido y el poderoso se puso en pie. Pero, al mirarla con sentimiento de madre, no entabló con ella combate cuerpo a cuerpo.

Verse 30

गृहीत्वा दानवं देवी भ्रामयित्वा पुनःपुनः । ऊर्द्ध्वं च प्रापयामास महाकोपेन वेगतः

La Diosa apresó al dānava y lo hizo girar una y otra vez; luego, impulsada por su gran ira, lo arrojó hacia lo alto con fuerza tremenda.

Verse 31

उत्पपात च वेगेन शंखचूडः प्रतापवान् । निपत्य च समुत्तस्था प्रणम्य भद्रकालिकाम्

Entonces el poderoso y valeroso Śaṅkhacūḍa saltó con gran ímpetu. Cayó (en reverencia) y se incorporó de nuevo, y se postró ante Bhadrakālī.

Verse 32

रत्नेन्द्रसारनिर्माणविमानं सुमनो हरम् । आरुरोह स हृष्टात्मा न भ्रान्तोपि महारणे

Con el corazón jubiloso, montó el vimāna—carro celeste forjado de la esencia del Señor de las joyas, de belleza encantadora—; y aun en medio de la gran batalla no cayó en desconcierto.

Verse 33

दानवानां हि क्षतजं सा पपौ कालिका क्षुधा । एतस्मिन्नंतरे तत्र वाग्वभूवाशरीरिणी

Por hambre, Kālikā bebió la sangre que manaba de las heridas de los Dānavas. Justo entonces, en aquel mismo lugar, surgió una voz incorpórea.

Verse 34

लक्षं च दानवेन्द्राणामवशिष्टं रणेऽधुना । उद्धतं गुञ्जतां सार्द्धं ततस्त्वं भुंक्ष्व चेश्वरि

«Aún ahora, en esta batalla, quedan cien mil señores de los Dānavas—altivos y bramando. Por ello, oh Diosa Soberana, devóralos (destrúyelos) junto con sus huestes clamorosas»

Verse 35

संग्रामे दानवेन्द्रं च हंतुं न कुरु मानसम् । अवध्योयं शंखचूडस्तव देवीति निश्चयम्

«En la batalla, no pongas tu mente en matar al señor de los Dānavas. Este Śaṅkhacūḍa es, sin duda, invulnerable para ti, oh Diosa; de ello no hay duda.»

Verse 36

तच्छुत्वा वचनं देवी निःसृतं व्योममंडलात् । दानवानां बहूनां च मांसं च रुधिरं तथा

Al oír aquella voz que había brotado de la esfera del cielo, la Diosa (Devī) contempló también la carne y la sangre de muchos Dānavas esparcidas por doquier.

Verse 37

भुक्त्वा पीत्वा भद्रकाली शंकरांतिकमाययौ । उवाच रणवृत्तांतं पौर्वापर्येण सक्रमम्

Tras comer y beber, Bhadrakālī se acercó al Señor Śaṅkara; y le narró el relato completo de la batalla, en orden debido, desde el comienzo hasta el fin.

Verse 38

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वि० रुद्रसं०पं०युद्धखंडे शंखचूडवधे कालीयुद्धवर्णनं नामाष्टत्रिंशोऽध्यायः

Así, en el Śrī Śiva Mahāpurāṇa—en el Segundo Libro, en la Rudra-saṃhitā, en el Yuddha-khaṇḍa, en el relato de la muerte de Śaṅkhacūḍa—concluye el capítulo trigésimo octavo, titulado «Descripción de la batalla de Kālī».