शिवदूतस्य शङ्खचूडकुलप्रवेशः — The Śiva-Envoy’s Entry into Śaṅkhacūḍa’s City

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । अथेशानो महारुद्रो दुष्टकालस्सतांगतिः । शंखचूडवधं चित्ते निश्चिकाय सुरेच्छया

Dijo Sanatkumāra: Entonces Īśāna—Mahārudra, castigador de los malvados y refugio de los justos—resolvió en su corazón dar muerte a Śaṅkhacūḍa, conforme al deseo de los dioses.

Verse 2

दूतं कृत्वा चित्ररथं गंधर्वेश्वरमीप्सितम् । शीघ्रं प्रस्थापयामास शंखचूडांतिके मुदा

Tomando por emisario a Citraratha —el deseado señor de los Gandharvas—, lo despachó de inmediato, con júbilo, a la presencia de Śaṅkhacūḍa.

Verse 3

सर्वेश्वराज्ञया दूतो ययौ तन्नगरं च सः । महेन्द्रनगरोत्कृष्टं कुबेरभवनाधिकम्

Por mandato del Señor Supremo, el mensajero partió y llegó a aquella ciudad, más espléndida que la capital de Indra y aun superior a la morada celeste de Kubera.

Verse 4

गत्वा ददर्श तन्मध्ये शंखचूडालयं वरम् । राजितं द्वादशैर्द्वारैर्द्वारपालसमन्वितम्

Al llegar allí, contempló en medio el espléndido palacio de Śaṅkhacūḍa, engalanado con doce puertas y provisto de guardianes en los umbrales.

Verse 5

स दृष्ट्वा पुष्पदन्तस्तु वरं द्वारं ददर्श सः । कथयामास वृत्तांतं द्वारपालाय निर्भयः

Al verlo, Puṣpadanta contempló aquella excelente puerta. Sin temor, relató al guardián toda la historia de lo acontecido.

Verse 6

अतिक्रम्य च तद्द्वारं जगामाभ्यंतरे मुदा । अतीव सुन्दरं रम्यं विस्तीर्णं समलंकृतम्

Tras franquear aquella puerta, entró gozoso en el interior y contempló un recinto sumamente bello, encantador, amplio y plenamente engalanado.

Verse 7

स गत्वा शंखचूडं तं ददर्श दनुजाधिपम् । वीरमंडल मध्यस्थं रत्नसिंहासनस्थितम्

Al llegar allí, vio a Śaṅkhacūḍa, señor de las huestes dānava, sentado en un trono enjoyado, en medio del círculo de guerreros.

Verse 8

दानवेन्द्रैः परिवृतं सेवितं च त्रिकोटिभिः । शतः कोटिभिरन्यैश्च भ्रमद्भिश्शस्त्रपाणिभिः

Estaba rodeado por los señores de los Dānavas y servido por tres crores de guerreros; y por otros cien crores también, que vagaban en derredor con las armas en las manos.

Verse 9

एवंभूतं च तं दृष्ट्वा पुष्पदंतस्सविस्मयः । उवाच रणवृत्तांतं यदुक्तं शंकरेण च

Al verlo en tan extraordinaria condición, Puṣpadanta, colmado de asombro, relató todo el curso de la batalla, tal como también lo había declarado Śaṅkara (el Señor Śiva).

Verse 10

पुष्पदंत उवाच । राजेन्द्र शिवदूतोऽहं पुष्पदंताभिधः प्रभो । यदुक्तं शंकरेणैव तच्छृणु त्वं ब्रवीमि ते

Puṣpadanta dijo: «Oh rey de reyes, oh señor, yo soy el mensajero de Śiva, conocido con el nombre de Puṣpadanta. Escucha ahora lo que el propio Śaṅkara ha dicho: yo te lo declararé».

Verse 11

शिव उवाच । राज्यं देहि च देवानामधिकारं हि सांप्रतम् । नोचेत्कुरु रणं सार्द्धं परेण च मया सताम्

Śiva dijo: «Devuelve el reino a los Devas, pues su autoridad legítima debe restablecerse ahora. De lo contrario, entra en batalla—junto con tu aliado supremo—y enfréntate a Mí, que estoy con los justos».

Verse 12

देवा मां शरणापन्ना देवेशं शंकरं सताम् । अहं क्रुद्धो महारुद्रस्त्वां वधिष्याम्यसंशयम्

«Los dioses han acudido a Mí en busca de refugio— a Mí, Śaṅkara, Señor de los dioses, el Auspicioso venerado por los virtuosos. Ahora Yo, Mahārudra, estoy airado; sin duda te daré muerte».

Verse 13

हरोऽस्मि सर्वदेवेभ्यो ह्यभयं दत्तवानहम् । खलदंडधरोऽहं वै शरणागतवत्सलः

«Yo soy Hara (Śiva). En verdad, he concedido la ausencia de temor a todos los dioses. Yo soy el castigador que porta la vara contra los malvados, y soy siempre compasivo con quienes se refugian en Mí».

Verse 14

राज्यं दास्यसि किं वा त्वं करिष्यसि रणं च किम् । तत्त्वं ब्रूहि द्वयोरेकं दानवेन्द्र विचार्य वै

«¿Entregarás el reino, o librarás la guerra? Di la verdad: elige una de las dos, oh señor de los Dānavas, tras meditarlo debidamente»។

Verse 15

पुष्पदंत उवाच । इत्युक्तं यन्महेशेन तुभ्यं तन्मे निवेदितम् । वितथं शंभुवाक्यं न कदापि दनुजाधिप

Dijo Puṣpadanta: «Lo que Maheśa (el Señor Śiva) te ha dicho, eso mismo te lo he comunicado. Oh señor de los Dānavas, la palabra de Śambhu jamás es falsa.»

Verse 16

अहं स्वस्वामिनं गंतुमिच्छामि त्वरितं हरम् । गत्वा वक्ष्यामि किं शंभोस्तथा त्वं वद मामिह

Deseo ir sin demora ante mi propio Señor, Hara. Una vez allí, diré a Śambhu lo que deba decirse; por eso, dime aquí con exactitud qué mensaje quieres que lleve.

Verse 17

सनत्कुमार उवाच । इत्थं च पुष्पदंतस्य शिवदूतस्य सत्पतेः । आकर्ण्य वचनं राजा हसित्वा तमुवाच सः

Sanatkumāra dijo: Habiendo oído así las palabras de Puṣpadanta, el noble mensajero de Śiva, el rey se echó a reír y luego le habló.

Verse 18

शंखचूड उवाच । राज्यं दास्ये न देवेभ्यो वीरभोग्या वसुंधरा । रणं दास्यामि ते रुद्र देवानां पक्षपातिने

Śaṃkhacūḍa dijo: «No entregaré el reino a los Devas; esta tierra es para el gozo de los héroes. Pero a ti, oh Rudra, que favoreces a los Devas, te concederé la batalla.»

Verse 19

यस्योपरि प्रयायी स्यात्स वीरो भुवेनऽधमः । अतः पूर्वमहं रुद्र त्वां गमिष्याम्यसंशयम्

Aquel que avanza por delante de otro y se llama a sí mismo héroe es, en este mundo, el más bajo de los hombres. Por lo tanto, oh Rudra, iré delante de ti; de esto no hay duda.

Verse 20

प्रभात आगमिष्यामि वीरयात्रा विचारतः । त्वं गच्छाचक्ष्व रुद्राय हीदृशं वचनं मम

«Al despuntar el alba vendré, tras considerar debidamente la marcha de los guerreros. Ve ahora y comunica a Rudra estas mismas palabras mías.»

Verse 21

इति श्रुत्वा शंखचूडवचनं सुप्रहस्य सः । उवाच दानवेन्द्रं स शंभुदूतस्तु गर्वितम्

Al oír así las palabras de Śaṅkhacūḍa, sonrió suavemente; y entonces el emisario de Śambhu se dirigió al orgulloso señor de los Dānavas.

Verse 22

अन्येषामपि राजेन्द्र गणानां शंकरस्य च । न स्थातुं संमुखे योग्यः किं पुनस्तस्य संमुखम्

Oh, el mejor de los reyes: ni siquiera es digno de estar cara a cara ante los otros gaṇas de Śaṅkara; ¡cuánto menos, entonces, ante el propio Śaṅkara!

Verse 23

स त्वं देहि च देवानामधिकाराणि सर्वशः । त्वमरे गच्छ पातालं यदि जीवितुमिच्छसि

Por tanto, debes devolver por completo las legítimas potestades y cargos de los dioses. Oh enemigo, desciende a Pātāla si deseas conservar la vida.

Verse 24

सामान्यममरं तं नो विद्धि दानवसत्तम । शंकरः परमात्मा हि सर्वेषामीश्वरेश्वरः

Oh, el mejor de los Dānavas, sabe que aquel no es un “inmortal” cualquiera. Pues Śaṅkara es en verdad el Ser Supremo, el Señor de señores sobre todos.

Verse 25

इन्द्राद्यास्सकला देवा यस्याज्ञावर्तिनस्सदा । सप्रजापतयस्सिद्धा मुनयश्चाप्यहीश्वराः

Indra y todos los demás dioses se mueven siempre obedeciendo el mandato de Aquel Señor Supremo; junto con los Prajāpati, los Siddha consumados y los sabios muni—hasta los señores de las serpientes (Nāga) permanecen bajo Su soberanía.

Verse 26

हरेर्विधेश्च स स्वामी निर्गुणस्सगुणस्स हि । यस्य भ्रूभंगमात्रेण सर्वेषां प्रलयो भवेत्

Él es, en verdad, el Señor incluso de Hari (Viṣṇu) y de Vidhi (Brahmā). Es a la vez nirguṇa (más allá de los atributos) y saguṇa (manifestado con atributos). Con sólo fruncir Sus cejas, puede sobrevenir la disolución de todos los seres.

Verse 27

शिवस्य पूर्णरूपश्च लोकसंहारकारकः । सतां गतिर्दुष्टहंता निर्विकारः परात्परः

Él es la manifestación plena y perfecta de Śiva, el mismo agente de la disolución del mundo. Es el refugio y meta última de los justos; el destructor de los malvados; inmutable y más alto que lo más alto.

Verse 28

ब्रह्मणोधिपतिस्सोऽपि हरेरपि महेश्वरः । अवमान्या न वै तस्य शासना दानवर्षभ

Él es el Señor de Brahmā, y el Gran Señor incluso de Hari (Viṣṇu). Por ello, oh toro entre los Dānavas, jamás debe ser menospreciado ni ultrajado Su mandato.

Verse 29

किं बहूक्तेन राजेन्द्र मनसा संविचार्य च । रुद्रं विद्धि महेशानं परं ब्रह्म चिदात्मकम्

¿Para qué decir más, oh rey? Medita bien en tu mente y reconoce a Rudra como Maheśāna: el Brahman Supremo, cuya esencia es la Conciencia pura.

Verse 30

देहि राज्यं हि देवानामधिकारांश्च सर्वशः । एवं ते कुशलं तात भविष्यत्यन्यथा भयम्

Entrega la soberanía a los Devas, junto con todos sus poderes y derechos legítimos en todo sentido. Así, hijo querido, tu bienestar quedará asegurado; de otro modo, te aguardará el temor y el peligro.

Verse 31

सन्त्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा दानवेंद्रः शंखचूडः प्रतापवान् । उवाच शिवदूतं तं भवितव्यविमोहितः

Dijo Sanatkumāra: Al oír esto, el poderoso señor de los Dānavas—Śaṅkhacūḍa, ilustre por su bravura—se dirigió a aquel mensajero de Śiva, con el entendimiento nublado por lo que el destino había dispuesto.

Verse 32

शंखचूड उवाच । स्वतो राज्यं न दास्यामि नाधिकारान् विनिश्चयात् । विना युद्धं महेशेन सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

Śaṅkhacūḍa dijo: «No entregaré mi reino por propia voluntad, ni cederé mis derechos y prerrogativas: ésta es mi firme determinación. Sin batalla con Maheśa (el Señor Śiva) no se resolverá; esto digo en verdad.»

Verse 33

कालाधीनं जगत्सर्वं विज्ञेयं सचराचरम् । कालाद्भवति सर्वं हि विनश्यति च कालतः

Sabe que todo este universo—lo móvil y lo inmóvil—está bajo el gobierno del Tiempo (Kāla). Del Tiempo nacen todas las cosas, y por el Tiempo también perecen.

Verse 34

त्वं गच्छ शंकरं रुद्रं मयोक्तं वद तत्त्वत । स च युक्तं करोत्वेवं बहुवार्तां कुरुष्व नो

Ve ante Śaṅkara, Rudra, y comunícale con veracidad lo que yo he dicho. Que Él obre conforme a lo debido; y tráenos de vuelta un informe completo de todo el asunto.

Verse 35

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा शिवदूतोऽसौ जगाम स्वामिनं निजम् । यथार्थं कथयामास पुष्पदंतश्च सन्मुने

Sanatkumāra dijo: Habiendo hablado así, aquel mensajero de Śiva regresó ante su propio señor. Y Puṣpadanta, oh virtuoso sabio, relató entonces el asunto exactamente como había ocurrido.