वैवाहिकानुष्ठानसमापनं दानप्रशंसा च / Completion of Wedding Rites and Praise of Gifts (Dāna)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । ततश्चाहं मुनिगणैश्शेषकृत्यं शिवाज्ञया । अकार्षं नारद प्रीत्या शिवाशिवविवाहतः

Dijo Brahmā: Después, por mandato de Śiva, yo—junto con las huestes de sabios—realicé los ritos restantes. Oh Nārada, lo hice con gozo, a causa de la auspiciosa boda de Śivā (Pārvatī) y Śiva.

Verse 2

तयोश्शिरोऽभिषेकश्च बभूवादरतस्ततः । ध्रुवस्यदर्शनं विप्राः कारयामासुरादरात

Entonces, con reverente esmero, se realizó el abhiṣeka, la unción y baño consagratorio de sus cabezas. Después de ello, oh brāhmanes, con gran devoción dispusieron el auspicioso darśana de Dhruva.

Verse 3

हृदयालम्भनं कर्म बभूव तदनन्तरम् । स्वस्तिपाठश्च विप्रेन्द्र महोत्सवपुरस्सरः

Inmediatamente después, se realizó un rito que alegró el corazón. Luego, oh excelso entre los brāhmanes, se recitaron los svasti-pāṭha, bendiciones auspiciosas, como preludio del gran festival.

Verse 4

शिवाशिरसि सिन्दूरं ददौ शम्भुर्द्विजाज्ञया । तदानीं गिरिजाभिख्याद्भुतावर्ण्या बभूव ह

Por mandato del brāhmaṇa, Śambhu puso sindūra, el bermellón sagrado, sobre la cabeza de Śivā. En ese mismo instante, Girijā se tornó maravillosamente radiante, con una hermosura más allá de toda descripción.

Verse 5

ततो विप्राज्ञया तौ द्वावेकासनसमास्थितौ । लेभाते परमां शोभां भक्तचित्त मुदावहाम्

Luego, por orden del brāhmaṇa, ambos se sentaron juntos en un solo asiento. Alcanzaron una gloria suprema, que colmó de júbilo el corazón de los devotos.

Verse 6

ततः स्वस्थानमागत्य संस्रवप्राशनं मुदा । चक्रतुस्तौ निदेशान्मेऽद्भुतलीलाकरौ मुने

Luego, al volver a su propio lugar, aquellos dos—artífices de la maravillosa līlā divina—bebieron con gozo el remanente consagrado, conforme a mi mandato, oh sabio.

Verse 7

इत्थं निवृत्ते विधिवद्याज्ञे वैवाहिके शिवः । ब्रह्मणे पूर्णपात्रं मे ददौ लोककृते प्रभुः

Cuando el sacrificio nupcial hubo sido debidamente concluido según el rito, el Señor Śiva—soberano que obra por el bien de los mundos—entregó a Brahmā, en mi nombre, un recipiente colmado por completo como don de ofrenda.

Verse 8

गोदानं विधिवच्छम्भुराचार्याय ददौ ततः । महादानानि च प्रीत्या यानि मङ्गलदानि वै

Después, Śambhu, conforme al rito, otorgó al ācārya el don de una vaca; y con gozosa devoción ofreció también los grandes dones: las dádivas auspiciosas que traen sagrado bienestar.

Verse 9

ततश्शतसुवर्णं च विप्रेभ्यस्स ददौ पृथक् । बहुभ्यो रत्नकोटीश्च नानाद्रव्याण्यनेकशः

Después de ello, distribuyó por separado cientos de piezas de oro a los brāhmaṇas; y a muchos otros les otorgó koṭis de gemas preciosas, junto con dones variados en gran abundancia. En la comprensión śaiva, una dāna tan generosa, ofrecida con devoción y reverencia al dharma, se vuelve un auxilio purificador que prepara la mente para una bhakti firme hacia el Señor Śiva.

Verse 10

तदानीममरास्सर्वे परे जीवाश्चराचराः । मुमुदुश्चेतसातीव जयध्वनिः

En ese mismo instante, todos los devas, y asimismo todos los seres—móviles e inmóviles—se colmaron de gran júbilo en el corazón, y se alzó un resonante clamor de victoria.

Verse 11

मङ्गलध्वनिगानश्च बभूव बहु सर्वतः । वाद्यध्वनिरभूद्रम्यो सर्वानन्दप्रवर्द्धनः

Por doquier surgieron en abundancia cantos auspiciosos y clamores festivos; y la grata resonancia de los instrumentos musicales acrecentó el gozo de todos.

Verse 12

हरिर्मयाथ देवाश्च मुनयश्चापरेऽखिलाः । गिरिमामन्त्र्य सुप्रीत्या स्वस्थानम्प्रययुर्द्रुतम्

Entonces Hari (Viṣṇu), yo y todos los demás dioses y sabios—tras despedirnos con afecto de la Montaña (Himālaya)—partimos pronto hacia nuestras moradas respectivas.

Verse 13

तदानीं शैलनगरे स्त्रियश्च मुदिता वरम् । शिवाशिवौ समानीय ययुः कुह वरालयम्

Entonces, en la ciudad de la montaña, las mujeres, colmadas de dicha, reunieron a Śiva y a Śivā y se dirigieron a la espléndida morada nupcial.

Verse 14

लौकिकाचारमाजह्रुस्ताः स्त्रियस्तत्र चादृताः । महोत्साहो बभूवाथ सर्वतः प्रमुदावहः

Allí, aquellas mujeres adoptaron la debida compostura mundana y fueron honradas como correspondía. Entonces surgió por doquier un gran entusiasmo (utsāha), que trajo alegría por todos los lados.

Verse 15

अथ तास्तौ समानीय दम्पती जनशंकरौ । वासालयम्महादिव्यं भवाचारं व्यधुर्मुदा

Entonces fueron conducidos allí los dos—Śiva y Pārvatī, la bienaventurada pareja divina que otorga auspicio a todos los seres. Con gozo dispusieron una morada supremamente espléndida y establecieron la recta conducta sagrada propia de Bhava (el Señor Śiva).

Verse 16

अथो समीपमागत्य शैलेन्द्रनगरस्त्रियः । निर्वृत्य मङ्गलं कर्म प्रापयन्दम्पती गृहम्

Luego se acercaron las mujeres de la ciudad de Śailendra; tras cumplir debidamente los ritos auspiciosos, escoltaron a la pareja divina y la condujeron hasta su morada.

Verse 17

कृत्वा जयध्वनिं चक्रुर्ग्रन्थिनिर्मोचनादिकम् । सस्मितास्सकटाक्षाश्च पुलकाञ्चितविग्रहाः

Alzando clamores de victoria, realizaron los actos auspiciosos de costumbre, como desatar los nudos ceremoniales y otros. Sonriendo, cruzando miradas de soslayo y con el cuerpo erizado por el éxtasis, se regocijaron: señales de devoción entrañable y de gozo sagrado.

Verse 18

वासगेहं सम्प्रविश्य मुमुहुः कामिनीवराः । प्रसंशन्त्यस्स्वभाग्यानि पश्यन्तः परमेश्वरम्

Al entrar en la morada, aquellas excelentes mujeres quedaron sobrecogidas de arrobamiento; al contemplar a Parameśvara (el Señor Śiva), alabaron su propia buena fortuna.

Verse 19

महासुरूपवेषश्च सर्व लावण्यसंयुतम् । नवीनयौवनस्थञ्च कामिनीचित्तमोहनम्

Apareció con una forma y un atavío de belleza suprema, colmado de todo encanto; se mantenía en la frescura de una juventud nueva, cautivando la mente de las mujeres.

Verse 20

ईषद्धास्यप्रसन्नास्यं सकटाक्षं सुसुन्दरम् । सुसूक्ष्मवासो बिभ्राणं नानारत्न विभूषितम्

Apareció de hermosura incomparable: el rostro sereno con una leve sonrisa, los ojos lanzando gráciles miradas de soslayo; vestía ropas finísimas y estaba adornado con joyas engastadas de múltiples gemas.

Verse 21

तदानीन्दिव्यनार्यश्च षोडशारं समाययुः । तौ दम्पती च संद्रष्टुं महादरपुरस्सरम्

Entonces, en ese mismo instante, las mujeres celestiales se congregaron en el círculo de dieciséis radios y, con gran anhelo, avanzaron para contemplar a la pareja divina—Śiva y Pārvatī—que encabezaba la magna procesión.

Verse 22

सरस्वती च लक्ष्मीश्च सावित्री जाह्नवी तथा । अदितिश्च शची चैव लोपामुद्राप्यरुन्धती

Allí estaban Sarasvatī y Lakṣmī; Sāvitrī y Jāhnavī; Aditi y Śacī también, junto con Lopāmudrā y Arundhatī.

Verse 23

अहल्या तुलसी स्वाहा रोहिणी च वसुन्धरा । शतरूपा च संज्ञा च रतिरेतास्सुरस्त्रियः

«Ahalyā, Tulasī, Svāhā, Rohiṇī y Vasundharā; Śatarūpā, Saṃjñā y Rati: éstas son las mujeres entre los devas que aquí se enumeran.»

Verse 24

देवकन्या नागकन्या मुनिकन्या मनोहराः । तत्र या याः स्थितास्तासां सङ्ख्यां कर्तुं च कः क्षमः

Allí había doncellas encantadoras: hijas de los Devas, hijas de los Nāgas e hijas de los sabios. De todas las que estaban reunidas allí, ¿quién podría ser capaz de contar su número?

Verse 25

ताभी रत्नासने दत्ते तत्रोवास शिवो मुदा । तमूचुः क्रमतो देव्यस्सुहास मधुरं वचः

Cuando lo sentaron en un trono enjoyado, Śiva permaneció allí gozoso. Entonces, en el debido orden, las diosas, sonriendo, le hablaron con dulces palabras.

Verse 26

सरस्वत्युवाच । प्राप्ता सती महादेवाधुना प्राणाधिका मुदा । दृष्ट्वा प्रियास्यञ्चन्द्राभं सन्तापन्त्यज कामुक

Dijo Sarasvatī: «Ahora Satī ha llegado a Mahādeva, más querida para Él que su propia vida, trayendo gran júbilo. Oh apasionado, al ver el rostro lunar de su amada, abandona tu aflicción».

Verse 27

कालं गमय कालेश सतीसंश्लेषपूर्वकम् । विश्लेषस्ते न भविता सर्वकालं ममाश्रिता

Oh Kāleśa, Señor del Tiempo, deja transcurrir el tiempo en unión con Satī. Para Ti no habrá separación jamás; en todo momento yo dependeré de Ti y en Ti me refugiaré.

Verse 28

लक्ष्मीरुवाच । लज्जां विहाय देवेश सतीं कृत्वा स्ववक्षसि । तिष्ठ ताम्प्रति का लज्जा प्राणा यान्ति यया विना

Dijo Lakṣmī: «Oh Señor de los dioses, deja a un lado la timidez; toma a Satī sobre tu propio pecho y permanece con ella. ¿Qué lugar hay para el recato ante ella? Sin ella, hasta el aliento vital se marcha».

Verse 29

सावित्र्युवाच । भोजयित्वा सती शम्भो शीघ्रं त्वं भुंक्ष्व मा खिद । तदाचम्य सकर्पूरन्तांबूलं देहि सादरम्

Dijo Sāvitrī: «Oh Śambhu, después de alimentar a Satī, come pronto tu alimento; no te aflijas. Luego, tras hacer ācamana, acepta con reverencia el tāmbūla preparado con alcanfor».

Verse 30

जाह्नव्युवाच । स्वर्णकांतिकरां धृत्वा केशान्मार्जय योषितः । कामिन्यास्स्वामिसौभाग्यसुखं नातः परं भवेत्

Dijo Jāhnavī: «Sosteniendo una mano de brillo dorado (como un peine de oro), la mujer debe arreglar y limpiar su cabellera. Para la esposa amada, no hay dicha más alta que la buena fortuna del favor y bienestar de su esposo».

Verse 31

अदितिरुवाच । भोजनान्ते शिवः शम्भुं मुखं शुद्ध्यर्थमादरात् । जलं देहि महाप्रीत्या दम्पतिप्रेम दुर्लभम्

Dijo Aditi: «Después de la comida, Śivā (como esposa devota) pide con reverente cuidado a Śambhu agua para purificar su boca. “Concédeme el agua con gran afecto: tal armonía amorosa entre esposo y esposa es en verdad rara.”»

Verse 32

शच्युवाच । कृत्वा विलापं यद्धेतोः शिवां कृत्वा च वक्षसि । यो बभ्रामानिशं मोहात् का लज्जा ते प्रियाम्प्रति

Dijo Śacī: «¿Por quién te lamentabas—habiendo estrechado a Śivā contra tu pecho—y aun así, engañado por el mohā, vagaste toda la noche? ¿Qué pudor o contención te queda todavía ante tu amada?»

Verse 33

लोपामुद्रोवाच । व्यवहारोऽस्ति च स्त्रीणां भुक्त्वा वासगृहे शिव । दत्त्वा शिवायै ताम्बूलं शयनं कर्तुमर्हसि

Lopāmudrā dijo: «Oh Śiva, hay una costumbre propia de las mujeres: después de comer en la morada, debes ofrecer el tāmbūla (betel) a Śivā (Pārvatī), y entonces es apropiado que te retires a descansar».

Verse 34

अरुन्धत्युवाच । मया दत्तां सतीमेनां तुभ्यन्दातुमनीप्सिताम् । विविधं बोधयित्वेमां सुरतिं कर्तुमर्हसि

Arundhatī dijo: «Te he entregado a esta mujer virtuosa, aunque no deseaba ser entregada. Tras instruirla de diversas maneras, debes unirte a ella debidamente en la intimidad conyugal».

Verse 35

अहल्योवाच । वृद्धावस्थाम्परित्यज्य ह्यतीव तरुणो भव । येन मेनानुमन्येत त्वां सुतार्पितमानसा

Ahalyā dijo: «Deja atrás la vejez y vuélvete sumamente joven, para que Menā—con el corazón enteramente entregado a su hija—consienta en ti».

Verse 36

तुलस्युवाच । सती त्वया परित्यक्ता कामो दग्धः पुरा कृतः । कथन्तदा वसिष्ठश्च प्रभो प्रस्थापितोऽधुना

Dijo Tulasi: «Oh Señor, en otro tiempo abandonaste a Satī, y antaño quemaste a Kāma, el dios del deseo. ¿Cómo, entonces, oh Maestro, ha sido enviado ahora Vasiṣṭha?»

Verse 37

स्वाहोवाच । स्थिरो भव महादेव स्त्रीणां वचसि साम्प्रतम् । विवाहे व्यवहारोऽस्ति पुरन्ध्रीणां प्रगल्भता

Svāhā dijo: «Mantente firme, oh Mahādeva, ante las palabras de las mujeres en este momento. En los asuntos del matrimonio hay mucho trato mundano, y las mujeres pueden ser audaces en su hablar y en su proceder.»

Verse 38

रोहिण्युवाच । कामम्पूरय पार्वत्याः कामशास्त्रविशारद । कुरु पारं स्वयं कामी कामिनीकामसागरम्

Rohiṇī dijo: «Oh experto en la ciencia del amor, colma el deseo de Pārvatī. Tú mismo—ardiente de pasión—conduce este océano de anhelo de la doncella hasta la otra orilla».

Verse 39

वसुन्धरोवाच । जानासि भावं भावज्ञ कामार्तानां च योषिताम् । न च स्वं स्वामिनं शम्भो ईश्वरं पाति सन्ततम्

Vasundharā dijo: «Oh conocedor de los estados del alma, comprendes la mente de las mujeres afligidas por el deseo. Y sin embargo, oh Śambhu, la mente—voluble—no guarda ni permanece fiel de continuo a su propio Señor, el supremo Īśvara».

Verse 40

शतरूपोवाच । भोगं दिव्यं विना भुक्त्वा न हि तुष्येत्क्षुधातुरः । येन तुष्टिर्भवेच्छंभो तत्कर्तुमुचितं स्त्रियाः

Śatarūpā dijo: «Quien es atormentado por el hambre no queda satisfecho si come sin un goce divino. Por eso, oh Śambhu, aquello por lo cual Tú quedes complacido: eso es lo que una mujer debe hacer conforme a lo debido».

Verse 41

संज्ञोवाच । तूर्णं प्रस्थापय प्रीत्या पार्वत्या सह शङ्करम् । रत्नप्रदीपन्ताम्बूलं तल्पं निर्माय निर्जने

Dijo Saṃjñā: «Rápidamente y con amorosa devoción, escoltad a Śaṅkara junto con Pārvatī. En un lugar apartado, preparad un lecho, disponed lámparas como joyas y tened listo el betel.»

Verse 42

ब्रह्मोवाच । स्त्रीणान्तद्वचनं श्रुत्वा ता उवाच शिवः स्वयम् । निर्विकारश्च भगवान्योगीन्द्राणां गुरोर्गुरुः

Dijo Brahmā: Al oír las palabras de aquellas mujeres, el propio Śiva les habló—el Bienaventurado Señor, inmutable, el supremo Gurú, Gurú incluso de los gurús de los grandes yoguis.

Verse 43

शंकर उवाच । देव्यो न ब्रूत वचनमेवंभूतं ममान्तिकम् । जगतां मातरः साध्व्यः पुत्रे चपलता कथम्

Śaṅkara dijo: «Oh diosas, no me habléis con palabras semejantes. Vosotras sois las virtuosas madres de los mundos—¿cómo podría haber inconstancia hacia vuestro propio hijo?»

Verse 44

ब्रह्मोवाच । शङ्करस्य वचः श्रुत्वा लज्जितास्सुरयोषितः । बभूवुः सम्भ्रमात्तूष्णीं चित्रपुत्तलिका यथा

Brahmā dijo: Al oír las palabras de Śaṅkara, las esposas de los dioses se avergonzaron; y, por súbita confusión, quedaron en silencio, como muñecas pintadas.

Verse 45

भुक्त्वा मिष्टान्नमाचम्य महेशो हृष्टमानसः । सकर्पूरं च तांबूलं बुभुजे भार्य या सह

Después de comer el dulce alimento y realizar el ācamana, Maheśa, con el corazón gozoso, disfrutó del tāmbūla (betel) mezclado con alcanfor junto con su esposa (Pārvatī).

Verse 50

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीय पार्वतीखण्डे परिहासवर्णनंनाम पञ्चाशत्तमोऽध्यायः

Así concluye el capítulo quincuagésimo, llamado «Descripción de la broma juguetona», en el Pārvatī-khaṇḍa (tercera sección) de la Rudra-saṃhitā (segunda división) del venerable Śiva Mahāpurāṇa.