पूर्वगतिवर्णनम् (Pūrvagati-varṇana) — “Description of the Prior Course / Earlier Lineage Account”

Verse 1

नारद उवाच । विधे प्राज्ञ वदेदानीं मेनोत्पत्तिं समादरात् । अपि शापं समाचक्ष्व कुरु संदेहभंजनम्

Nārada dijo: «Oh sabio Vidhātr̥ (Brahmā), cuéntame ahora, con esmerada atención, el relato del origen de Menā. Explica también el asunto de la maldición, y así disipa mi duda»។

Verse 2

ब्रह्मोवाच । शृणु नारद सुप्रीत्या मेनोत्पत्तिं विवेकतः । मुनिभिः सह वक्ष्येहं सुतवर्य्य महाबुध

Dijo Brahmā: Oh Nārada, escucha con gozosa atención; con claro discernimiento te expondré el relato del origen de Menā. Junto con los sabios, lo narraré aquí, oh el mejor de los hijos, oh el de gran sabiduría.

Verse 3

दक्षनामा मम सुतो यः पुरा कथितो मुने । तस्य जाताः सुताः षष्टिप्रमितास्सृष्टिकारणाः

Oh sabio, Dakṣa —de quien antes se dijo que era mi hijo— tuvo sesenta hijos; ellos llegaron a ser causas instrumentales en la obra de la creación.

Verse 4

तासां विवाहमकरोत्स वरैः कश्यपादिभिः । विदितं ते समस्तं तत्प्रस्तुतं शृणु नारद

Dispuso sus matrimonios con los excelsos sabios—Kaśyapa y otros. Todo eso ya te es conocido; ahora, oh Nārada, escucha lo que se narra en este momento.

Verse 5

तासां मध्ये स्वधानाम्नीं पितृभ्यो दत्तवान्सुताम् । तिस्रोभवन्सुतास्तस्यास्सुभगा धर्ममूर्तयः

Entre aquellas hijas, entregó a los Pitṛs a la doncella llamada Svadhā. De ella nacieron tres hijas, auspiciosas por naturaleza y encarnaciones del Dharma.

Verse 6

तासां नामानि शृणु मे पावनानि मुनीश्वर । सदा विघ्नहराण्येव महामंगलदानि च

Oh señor entre los sabios, escucha mientras recito sus nombres: nombres purificadores, siempre destructores de obstáculos y otorgadores de gran auspicio.

Verse 7

मेनानाम्नी सुता ज्येष्ठा मध्या धन्या कलावती । अन्त्या एतास्सुतास्सर्वाः पितॄणाम्मानसोद्भवाः

Entre ellas, la hija mayor se llamaba Menā; la del medio, Dhanyā; y la menor, Kalāvatī. Todas estas hijas eran prole nacida de la mente de los Pitṛs, los Padres ancestrales.

Verse 8

अयोनिजाः स्वधायाश्च लोकतस्तत्सुता मताः । आसाम्प्रोच्य सुनामानि सर्वान्कामाञ्जनो लभेत्

Estas doncellas son tenidas por ayoni-jā, no nacidas de vientre, y en los mundos se las considera hijas de Svadhā. Quien pronuncia con reverencia sus nombres auspiciosos alcanza todas las metas deseadas.

Verse 9

जगद्वंद्याः सदा लोकमातरः परमोददाः । योगिन्यः परमा ज्ञाननिधानास्तास्त्रिलोकगाः

Veneradas siempre por el universo entero, son las Madres de los mundos, supremamente dadivosas. Esas Yoginīs son las más excelsas, tesoros del conocimiento espiritual, y recorren los tres mundos.

Verse 10

एकस्मिन्समये तिस्रो भगिन्यस्ता मुनीश्वर । श्वेतद्वीपं विष्णुलोकं जग्मुर्दर्शनहेतवे

Oh señor entre los sabios, en cierta ocasión aquellas tres hermanas fueron a Śvetadvīpa, el reino de Viṣṇu, con el propósito de obtener darśana, la visión divina.

Verse 11

कृत्वा प्रणामं विष्णोश्च संस्तुतिं भक्तिसंयुताः । तस्थुस्तदाज्ञया तत्र सुसमाजो महानभूत्

Tras postrarse en salutación ante el Señor Viṣṇu y alabarlo con devoción, permanecieron allí conforme a su mandato; y en aquel lugar surgió una gran asamblea, armoniosa y bien ordenada.

Verse 12

तदैव सनकाद्यास्तु सिद्धा ब्रह्मसुता मुने । गतास्तत्र हरिं नत्वा स्तुत्वा तस्थुस्तदाज्ञया

Entonces, oh sabio, los perfectos nacidos de Brahmā—Sanaka y los demás—fueron allí de inmediato. Inclinándose ante Hari y alabándolo, permanecieron de pie, obedeciendo su mandato.

Verse 13

सनकाद्यान्मुनीन्दृष्ट्वोत्तस्थुस्ते सकला द्रुतम् । तत्रस्थान्संस्थितान्नत्वा देवाद्यांल्लोकवन्दितान्

Al ver a los sabios encabezados por Sanaka, todos se levantaron de inmediato. Inclinándose ante los dioses y los venerables presentes allí—honrados por los mundos—permanecieron con la debida humildad.

Verse 14

तिस्रो भगिन्यस्तांस्तत्र नोत्तस्थुर्मोहिता मुने । मायया दैवविवशाश्शङ्करस्य परात्मनः

Oh sabio, aquellas tres hermanas, allí confundidas, no se levantaron. Dominadas por el destino mediante la māyā de Śaṅkara, el Ser Supremo, quedaron impotentes.

Verse 15

मोहिनी सर्व लोकानां शिवमाया गरीयसी । तदधीनं जगत्सर्वं शिवेच्छा सा प्रकीर्त्यते

La Māyā de Śiva es supremamente poderosa y hechiza a todos los mundos. El universo entero depende de ella; por eso se proclama como la misma Voluntad de Śiva (Śivecchā).

Verse 16

प्रारब्धं प्रोच्यते सैव तन्नामानि ह्यनेकशः । शिवेच्छया भवत्येव नात्र कार्या विचारणा

Sólo eso se llama prārabdha (el destino ya puesto en marcha), y se lo menciona con muchos nombres. Llega a ser únicamente por la voluntad de Śiva; no hay necesidad de más disputa al respecto.

Verse 17

भूत्वा तद्वशगास्ता वै न चक्रुरपि तन्नतिम् । विस्मितास्सम्प्रदृश्यैव संस्थितास्तत्र केवलम्

Al quedar bajo el influjo irresistible de Ella, ni siquiera pudieron inclinarse para rendirle reverencia. Asombrados por lo que contemplaban, se quedaron allí de pie, inmóviles.

Verse 18

तादृशीं तद्गतिं दृष्ट्वा सनकाद्या मुनीश्वराः । ज्ञानिनोऽपि परं चक्रुः क्रोधं दुर्विषहं च ते

Al ver aquel curso y desenlace extraordinarios, los venerables sabios, comenzando por Sanaka—aunque conocedores de la verdad suprema—se encendieron en una ira intensísima, y su cólera era insoportable.

Verse 19

शिवेच्छामोहितस्तत्र सक्रोधस्ता उवाच ह । सनत्कुमारो योगीशश्शापन्दण्डकरं ददन्

Allí, confundido por la propia voluntad de Śiva y agitado por la ira, habló. Entonces Sanatkumāra—señor de los yoguis—alzando la vara del anatema, procedió a pronunciar la maldición.

Verse 20

सनत्कुमार उवाच । यूयं तिस्रो भगिन्यश्च मूढाः सद्वयुनोज्झिताः । अज्ञातश्रुतितत्त्वा हि पितृकन्या अपि ध्रुवम्

Dijo Sanatkumāra: «Vosotras, tres hermanas, estáis engañadas, apartadas del recto discernimiento. En verdad no habéis comprendido el sentido auténtico de los Vedas; aunque seáis hijas de vuestro padre, así es ciertamente».

Verse 21

अभ्युत्थानं कृतं नो यन्नमस्कारोपि गर्वतः । मोहिता नरभावत्वात्स्वर्गाद्दूरा भवन्तु हि

«Puesto que no os levantasteis para honrarnos, ni siquiera ofrecisteis reverencia, hinchadas de orgullo, que vosotras—engañadas por los límites de la condición humana—permanezcáis en verdad lejos del cielo».

Verse 22

नरस्त्रियः सम्भवन्तु तिस्रोऽपि ज्ञानमोहिताः । स्वकर्मणः प्रभणावे लभध्वं फलमीदृशम्

«Que hombres y mujeres—en verdad, las tres condiciones de la vida encarnada—queden confundidos por el conocimiento. Con todo, en el despliegue y consecuencia de las propias acciones, que obtengáis un fruto como éste.»

Verse 23

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य च साध्वस्तास्तिस्रोऽपि चकिता भृशम् । पतित्वा पादयोस्तस्य समूचूर्नतमस्तकाः

Brahmā dijo: Al oír aquellas palabras, las tres virtuosas se turbaron en gran manera. Postrándose a sus pies, con la cabeza inclinada en reverencia, hablaron al unísono.

Verse 24

पितृतनया ऊचुः । मुनिवर्य्य दयासिन्धो प्रसन्नो भव चाधुना । त्वत्प्रणामं वयं मूढाः कुर्महे स्म न भावतः

Las hijas de los Pitṛs dijeron: «Oh, el mejor de los sabios, océano de compasión, sénos propicio ahora. Nosotras, engañadas por la ignorancia, te hemos ofrecido salutaciones, pero no con verdadero sentir interior ni comprensión.»

Verse 25

प्राप्तं च तत्फलं विप्र न ते दोषो महामुने । अनुग्रहं कुरुष्वात्र लभेम स्वर्गतिम्पुनः

«Oh brāhmaṇa, ese fruto en verdad ya se ha obtenido; oh gran sabio, no hay falta en ti. Concédenos aquí tu gracia, para que podamos alcanzar de nuevo el sendero del cielo.»

Verse 26

ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा तद्वचनं तात प्रोवाच स मुनिस्तदा । शापोद्धारं प्रसन्नात्मा प्रेरितः शिवमायया

Brahmā dijo: Oh querido, al oír aquellas palabras, el sabio habló entonces, con el corazón sereno, exponiendo el modo de levantar la maldición, impulsado por la divina Māyā de Śiva.

Verse 27

सनत्कुमार उवाच । पितॄणां तनयास्तिस्रः शृणुत प्रीतमानसाः । वचनं मम शोकघ्नं सुखदं सर्वदैव वः

Dijo Sanatkumāra: «Oh amados, escuchad con mente gozosa mis palabras. Los Pitṛs tienen tres hijas; mi enseñanza destruirá la pena y os otorgará dicha en todo tiempo».

Verse 28

विष्णोरंशस्य शैलस्य हिमाधारस्य कामिनी । ज्येष्ठा भवतु तत्कन्या भविष्यत्येव पार्वती

La amada consorte de Himādhāra (el Himālaya)—la montaña que es una porción de Viṣṇu—tendrá una hija mayor; y esa misma niña nacerá como Pārvatī.

Verse 29

धन्या प्रिया द्वितीया तु योगिनी जनकस्य च । तस्याः कन्या महालक्ष्मीर्नाम्ना सीता भविष्यति

La segunda reina amada de Janaka fue Dhanyā, una yoginī. De ella nacerá una hija—la propia Mahālakṣmī—que será conocida con el nombre de Sītā.

Verse 30

वृषभानस्य वैश्यस्य कनिष्ठा च कलावती । भविष्यति प्रिया राधा तत्सुता द्वापरान्ततः

Kalāvatī, la hija menor de Vṛṣabhānu, el vaiśya, al final de la era Dvāpara llegará a ser la amada Rādhā, su propia hija.

Verse 31

मेनका योगिनी पत्या पार्वत्याश्च वरेण च । तेन देहेन कैलासं गमिष्यति परम्पदम्

Por el mérito yóguico de su esposo, y por la gracia concedida mediante Pārvatī, Menakā—hecha una yoginī consumada—partirá con ese mismo cuerpo hacia Kailāsa, la morada suprema.

Verse 32

धन्या च सीतया सीरध्वजो जनकवंशजः । जीवन्मुक्तो महायोगी वैकुण्ठं च गमिष्यति

Dichosa en verdad es Sītā; y dichoso también es Sīradhvaja Janaka, nacido en el linaje de Janaka. Gran yogui, liberado aun viviendo (jīvanmukta), él también alcanzará Vaikuṇṭha.

Verse 33

कलावती वृषभानस्य कौतुकात्कन्यया सह । जीवन्मुक्ता च गोलोकं गमिष्यति न संशयः

Por afectuosa curiosidad, Kalāvatī de Vṛṣabhānu irá junto con la doncella. Se liberará aun viviendo (jīvanmuktā) y, sin duda, alcanzará Goloka; de ello no hay duda.

Verse 34

विना विपत्तिं महिमा केषां कुत्र भविष्यति । सुकर्मिणां गते दुःखे प्रभवेद्दुर्लभं सुखम्

Sin adversidad, ¿dónde—y para quién—podría nacer la grandeza? Cuando el dolor de los virtuosos, firmes en la recta acción, ha pasado, surge una dicha rara y arduamente ganada.

Verse 35

यूयं पितॄणां तनयास्सर्वास्स्वर्गविलासिकाः । कर्मक्षयश्च युष्माकमभवद्विष्णुदर्शनात्

Vosotras sois todas hijas de los Pitṛs, doncellas celestiales que se deleitan en Svarga. Por la sola visión de Viṣṇu, se ha consumado el agotamiento y la disolución del karma acumulado en vosotras.

Verse 36

इत्युक्त्वा पुनरप्याह गतक्रोधो मुनीश्वरः । शिवं संस्मृत्य मनसा ज्ञानदं भुक्तिमुक्तिदम्

Dicho esto, el señor de los sabios—ya apaciguada su ira—habló de nuevo, recordando en su mente a Śiva, dador del conocimiento verdadero, que otorga tanto el goce mundano como la liberación final.

Verse 37

अपरं शृणुत प्रीत्या मद्वचस्सुखदं सदा । धन्या यूयं शिवप्रीता मान्याः पूज्या ह्यभीक्ष्णशः

Escuchad aún más, con afecto, mis palabras que siempre otorgan bienestar. Dichosos sois vosotros, amados de Śiva; dignos de honor y, en verdad, merecedores de ser venerados una y otra vez.

Verse 38

मेनायास्तनया देवी पार्वती जगदम्बिका । भविष्यति प्रिया शम्भोस्तपः कृत्वा सुदुस्सहम्

La hija de Menā—la Diosa Pārvatī, Madre del universo—llegará a ser la amada de Śambhu tras realizar austeridades sumamente arduas.

Verse 39

धन्या सुता स्मृता सीता रामपत्नी भविष्यति । लौकिकाचारमाश्रित्य रामेण विहरिष्यति

Esa hija bendita será conocida como Sītā y llegará a ser la esposa de Rāma. Acogiéndose a la conducta aceptada del mundo (dharma en la vida terrenal), morará y se deleitará en compañía de Rāma.

Verse 40

कलावतीसुता राधा साक्षाद्गोलोकवासिनी । गुप्तस्नेहनिबद्धा सा कृष्णपत्नी भविष्यति

Rādhā, hija de Kalāvatī, es en verdad moradora de Goloka. Atada por un lazo oculto de amor, llegará a ser la esposa de Kṛṣṇa.

Verse 41

ब्रह्मोवाच इत्थमाभाष्य स मुनिर्भ्रातृभिस्सह संस्तुतः । सनत्कुमारो भगवांस्तत्रैवान्तर्हितोऽभवत्

Dijo Brahmā: Habiendo hablado así, aquel sabio, Sanatkumāra, fue alabado junto con sus hermanos; y entonces el venerable Sanatkumāra desapareció en ese mismo lugar.

Verse 42

तिस्रो भगिन्यस्तास्तात पितॄणां मानसीः सुताः । गतपापास्सुखं प्राप्य स्वधाम प्रययुर्द्रुतम्

Oh amado, aquellas tres hermanas—hijas nacidas de la mente de los Pitṛs—libres ya de pecado y habiendo alcanzado la dicha, partieron con presteza hacia su propia morada divina.