देवदैत्यसामान्ययुद्धवर्णनम् — Description of the General Battle Between Devas and Daityas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इति ते वर्णितस्तात देवदानव सेनयोः । संग्रामस्तुमुलोऽतीव तत्प्रभ्वो शृणु नारद

Brahma dijo: "Hijo mío, te he descrito la batalla feroz entre los ejércitos de los Devas y los Danavas. Ahora, oh Narada, escucha el relato de su desenlace."

Verse 2

एवं युद्धेऽतितुमुले देवदानवसंक्षये । तारकेणैव देवेन्द्रश्शक्त्या रमया सह

Así, en aquella batalla sumamente tumultuosa, donde dioses y demonios perecían, Indra, señor de los devas, combatió contra Tāraka junto con su Śakti llamada Ramā.

Verse 3

सद्यः पपात नागाश्च धरण्यां मूर्च्छितोऽभवत् । परं कश्मलमापेदे वज्रधारी सुरेश्वरः

Al instante, la serpiente cayó a tierra y quedó inconsciente. Incluso Indra, soberano de los dioses y portador del rayo (vajra), fue presa de una extrema confusión y aflicción.

Verse 4

तथैव लोकपास्सर्वेऽसुरैश्च बलवत्तरैः । पराजिता रणे तात महारणविशारदैः

Del mismo modo, oh querido, todos los Lokapālas fueron vencidos en la batalla por los Asuras, más poderosos en fuerza y muy diestros en las artes de la gran guerra.

Verse 5

अन्येऽपि निर्जरा दैत्यैर्युद्ध्यमानाः पराजिताः । असहंतो हि तत्तेजः पलायनपरायणाः

Aun los demás Devas, los inmortales, al combatir contra los Daityas, fueron derrotados. Incapaces de soportar aquel resplandor y poder avasalladores, se entregaron por completo a la huida.

Verse 6

जगर्जुरसुरास्तत्र जयिनस्सुकृतोद्यमाः । सिंहनादं प्रकुर्वन्तः कोलाहलपरायणाः

Allí los Asuras rugieron con fuerza, seguros de la victoria y esforzándose con vigor. Lanzando gritos de batalla como rugidos de león, se entregaron por completo al tumulto y al estruendo.

Verse 7

एतस्मिन्नंतरे तत्र वीरभद्रो रुषान्वितः । आससाद गणैर्वीरैस्तारकं वीरमानिनम्

En ese mismo instante, allí, Vīrabhadra—colmado de justa ira—avanzó, acompañado por sus valientes Gaṇas, y se enfrentó a Tāraka, orgulloso de su heroísmo.

Verse 8

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे देव दैत्यसामान्ययुद्धवर्णनं नामाष्टमोऽध्यायः

Así concluye el capítulo octavo, titulado «Descripción de la batalla general entre los Devas y los Daityas», en la cuarta sección (Kumāra-khaṇḍa) de la segunda compilación (Rudra-saṃhitā) del glorioso Śrī Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 9

तदा ते प्रमथास्सर्वे दैत्याश्च परमोत्सवाः । युयुधुस्संयुगेऽन्योन्यं प्रसक्ताश्च महारणे

Entonces, todos aquellos Pramathas y los Daityas, exultantes en el frenesí de la guerra, lucharon entre sí cuerpo a cuerpo, trabados en aquella gran batalla.

Verse 10

त्रिशूलैरृष्टिभिः पाशैः खड्गैः परशुपट्टिशैः । निजघ्नुस्समरेऽन्योन्यं रणे रणविशारदाः

Con tridentes, lanzas, lazos, espadas, hachas y hachas de guerra, aquellos guerreros, diestros en el arte del combate, se asestaban golpes una y otra vez en plena refriega.

Verse 11

तारको वीरभद्रेण स त्रिशूलाहतो भृशम् । पपात सहसा भूमौ क्षणं मूर्छापरिप्लुतः

Herido con furia por Vīrabhadra con el tridente, Tāraka cayó de pronto a tierra, anegado por un instante en desmayo y confusión.

Verse 12

उत्थाय स द्रुतं वीरस्तारको दैत्यसत्तमः । लब्धसंज्ञो बलाच्छक्त्या वीरभद्रं जघान ह

Levantándose con presteza, el valiente Tāraka—el mejor entre los Dānavas—al recobrar el sentido, hirió a Vīrabhadra con gran fuerza usando su lanza-arma (śakti).

Verse 13

वीरभद्रस्तथा वीरो महातेजा हि तारकम् । जघान त्रिशिखेनाशु घोरेण निशितेन तम्

Entonces el heroico Vīrabhadra, resplandeciente de gran fulgor, hirió con presteza a Tāraka con un arma de tres puntas, terrible y afilada como navaja.

Verse 14

सोपि शक्त्या वीरभद्रं जघान समरे ततः । तारको दितिजाधीशः प्रबलो वीरसंमतः

Luego, en aquella batalla, él también golpeó a Vīrabhadra con su lanza (śakti). Tāraka—señor de los Daityas—era sumamente poderoso y célebre entre los héroes.

Verse 15

एवं संयुद्ध्यमानौ तौ जघ्नतुश्चेतरेतरम् । नानास्त्रशस्त्रैस्समरे रणविद्याविशारदौ

Así, mientras ambos proseguían el combate, se herían mutuamente por turnos en la batalla, arrojando toda clase de proyectiles y blandiendo diversas armas—pues los dos eran consumados en la ciencia de la guerra.

Verse 16

तयोर्महात्मनोस्तत्र द्वन्द्वयुद्धमभूत्तदा । सर्वेषां पश्यतामेव तुमुलं रोमहर्षणम्

Entonces, en aquel lugar, surgió un feroz combate singular entre aquellos dos magnánimos: una batalla tumultuosa que, aun ante la mirada de todos, erizaba los cabellos.

Verse 17

ततो भेरीमृदंगाश्च पटहानकगोमुखाः । विनेदुर्विहता वीरैश्शृण्वतां सुभयानकाः

Entonces resonaron los bherīs y los mṛdaṅgas, los tambores de guerra, los pequeños tambores y las trompas gomukha; golpeados por héroes, sonaban a la vez auspiciosos y terribles para quienes los oían.

Verse 18

युयुधातेतिसन्नद्धौ प्रहारैर्जर्जरीकृतौ । अन्योन्यमतिसंरब्धौ तौ बुधांगारकाविव

Armados para la batalla y clamando: «¡Luchad, luchad!», se asestaron golpes mutuos hasta quedar maltrechos y desgarrados. Enardecidos por la ira recíproca, rugían el uno contra el otro como Budha y Aṅgāraka (Marte).

Verse 19

एवं दृष्ट्वा तदा युद्धं वीरभद्रस्य तेन च । तत्र गत्वा वीरभद्रमवोचस्त्वं शिवप्रियः

Así, al contemplar aquella batalla de Vīrabhadra con él, tú—amado del Señor Śiva—fuiste allí y hablaste a Vīrabhadra.

Verse 20

नारद उवाच । वीरभद्र महावीर गणानामग्रणीर्भवान् । निवर्तस्व रणादस्माद्रोचते न वधस्त्वया

Dijo Nārada: «Oh Vīrabhadra, gran héroe, tú eres el principal caudillo de los Gaṇas de Śiva. Retírate de esta batalla; no es propio que tú cometas la matanza».

Verse 21

एवं निशम्य त्वद्वाक्यं वीरभद्रो गणाग्रणीः । अवदत्स रुषाविष्टस्त्वां तदा तु कृतांजलिः

Habiendo escuchado así tus palabras, Vīrabhadra —el principal caudillo de los gaṇas de Śiva— te habló entonces. Aunque presa de ira, habló con las palmas juntas en reverencia.

Verse 22

वीरभद्र उवाच । मुनिवर्य महाप्राज्ञ शृणु मे परमं वचः । तारकं च वधिष्यामि पश्य मेऽद्य पराक्रमम्

Vīrabhadra dijo: «Oh, el mejor de los sabios, oh, el de gran sabiduría: escucha mi palabra suprema. Hoy mismo daré muerte a Tāraka; contempla mi valor y mi poder»។

Verse 23

आनयंति च ये वीरास्स्वामिनं रणसंसदि । ते पापिनो महाक्लीबा विनश्यन्ति रणं गताः

Aquellos guerreros que, en la asamblea del combate, llevan y entregan a su propio señor al enemigo—esos hombres pecadores, viles y cobardes, van al campo de batalla sólo para perecer.

Verse 24

असद्गतिं प्राप्नुवन्ति तेषां च निरयो धुवम् । वीरभद्रो हि विज्ञेयो न वाच्यस्ते कदाचन

Caen en un rumbo funesto, y para ellos el infierno es ciertamente seguro. Sabe que la fuerza que obra aquí es Vīrabhadra; por ello, jamás debe hablarse de él con ligereza en ningún momento.

Verse 25

शस्त्रास्त्रैर्भिन्नगात्रा ये रणं कुर्वंति निर्भयाः । इहामुत्र प्रशंस्यास्ते लभ्यन्ते सुखमद्भुतम्

Quienes, con los miembros desgarrados por armas y proyectiles, aun así combaten sin temor—tales guerreros son alabados en este mundo y en el venidero, y alcanzan una dicha maravillosa.

Verse 26

शृण्वन्तु मम वाक्यानि देवा हरिपुरोगमाः । अतारकां महीमद्य करिष्ये स्वामिवर्जिताम्

¡Que los dioses—guiados por Hari—escuchen mis palabras! Hoy haré que esta Tierra, Atārakā, quede despojada de su señor y protector.

Verse 27

इत्युक्त्वा प्रमर्थैस्सार्द्धं वीरभद्रो हि शूलधृक् । विचिंत्य मनसा शंभुं युयुधे तारकेण हि

Dicho esto, Vīrabhadra—portador del tridente—junto con los Pramathas, contempló en su mente a Śambhu (el Señor Śiva) y luego trabó combate con Tāraka.

Verse 28

वृषारूढैरनेकैश्च त्रिशूलवरधारिभिः । महावीरस्त्रिनेत्रैश्च स रेजे रणसंगतः

Rodeado de muchos héroes montados en toros, portadores de tridentes y de dones, y revestido de la majestad del de los tres ojos, resplandeció en el campo de batalla, entregado al fragor de la guerra.

Verse 29

कोलाहलं प्रकुर्वंतो निर्भयाश्शतशो गणाः । वीरभद्रं पुरस्कृत्य युयुधुर्दानवैस्सह

Alzando un gran estruendo, cientos de intrépidos gaṇas de Śiva, poniendo a Vīrabhadra al frente, combatieron unidos contra los Dānavas.

Verse 30

असुरास्तेऽपि युयुधुस्तारकासुरजीविनः । बलोत्कटा महावीरा मर्दयन्तो गणान् रुषा

También aquellos asuras—sostenidos por el poder de Tārakāsura—siguieron luchando. Formidables en fuerza y grandes en valor, con ira aplastaban y hostigaban a los gaṇas de Śiva.

Verse 31

पुनः पुनश्चैव बभूव संगरो महोत्कटो दैत्यवरैर्गणानाम् । प्रहर्षमाणाः परमास्त्रकोविदास्तदा गणास्ते जयिनो बभूवुः

Una y otra vez se alzó una batalla sumamente terrible entre los Gaṇas de Śiva y los más eminentes entre los Daityas. Regocijados y supremamente diestros en las armas divinas, aquellos Gaṇas resultaron entonces victoriosos.

Verse 32

गणैर्जितास्ते प्रबलैरसुरा विमुखा रणे । पलायनपरा जाता व्यथिता व्यग्रमानसाः

Vencidos por los poderosos gaṇas de Śiva, aquellos asuras se apartaron del combate. Entregados sólo a la huida, quedaron afligidos y temblorosos, con la mente sumida en confusión.

Verse 33

एवं भ्रष्टं स्वसैन्यं तद्दृष्ट्वा तत्पालकोऽसुरः । तारको हि रुषाविष्टो हंतुं देवगणान् ययौ

Al ver así destrozado su propio ejército, su guardián—el asura Tāraka—poseído por la ira, partió para dar muerte a las huestes de los Devas.

Verse 34

भुजानामयुतं कृत्वा सिंहमारुह्य वेगतः । पातयामास तान्देवान्गणांश्च रणमूर्द्धनि

Haciendo surgir diez mil brazos y montando un león con gran rapidez, derribó a aquellos Devas y a sus gaṇas en lo más recio del campo de batalla.

Verse 36

स्मृत्वा शिवपदांभोजं जग्राह त्रिशिखं परम् । जज्वलुस्तेजसा तस्य दिशः सर्वा नभस्तथा

Recordando los pies de loto del Señor Śiva, empuñó el supremo arma de tres puntas. Por su fulgor ardiente, todas las direcciones—y también el cielo—parecieron inflamarse.

Verse 37

एतस्मिन्नन्तरे स्वामी वारयामास तं रणम् । वीरबाहुमुखान्सद्यो महाकौतुकदर्शकः

Entretanto, el Señor contuvo de inmediato aquella batalla y se dirigió a Vīrabāhu y a los demás—Él, que revela la gran maravilla de su lila divina.

Verse 38

तदाज्ञया वीरभद्रो निवृत्तोऽभूद्रणात्तदा । कोपं चक्रे महावीरस्तारकोऽसुरनायकः

Por aquel mandato, Vīrabhadra se retiró entonces del campo de batalla. En ese mismo instante, Tāraka—gran héroe y caudillo de los asuras—se encendió en cólera.

Verse 39

चकार बाणवृष्टिं च सुरोपरि तदाऽसुरः । तप्तोऽह्वासीत्सुरान्सद्यो नानास्त्ररणकोविदः

Entonces aquel asura desató una lluvia de flechas sobre los devas. Ardiente de furia, diestro en múltiples armas, desafió al instante a los dioses al combate.

Verse 40

एवं कृत्वा महत्कर्म तारकोऽसुरपालकः । सर्वेषामपि देवानामशक्यो बलिनां वरः

Habiendo realizado así una gran hazaña, Tāraka—protector y caudillo de los asuras—se volvió imposible de vencer para todos los devas, pues era el primero entre los poderosos.

Verse 41

एवं निहन्यमानांस्तान् दृष्ट्वा देवान् भयाकुलान् । कोपं कृत्वा रणायाशु संनद्धोऽभवदच्युतः

Al ver a los devas así abatidos, presa del miedo y la confusión, Acyuta (Viṣṇu) se llenó de ira y, sin demora, se armó y se dispuso para la batalla.

Verse 42

चक्रं सुदर्शनं शार्ङ्गं धनुरादाय सायुधः । अभ्युद्ययौ महादैत्यं रणाय भगवान् हरिः

Tomando el disco Sudarśana y el arco Śārṅga, plenamente armado, el Bienaventurado Hari avanzó al combate contra el poderoso daitya.

Verse 43

ततस्समभवद्युद्धं हरितारकयोर्महत् । लोमहर्षणमत्युग्रं सर्वेषां पश्यतां मुने

Entonces, oh sabio, estalló una gran batalla entre Haritā y Tāraka, sumamente feroz y que erizaba el vello, mientras todos contemplaban.

Verse 44

गदामुद्यम्य स हरिर्जघानासुरमोजसा । द्विधा चकार तां दैत्यस्त्रिशिखेन महाबली

Alzando su maza, Hari hirió al asura con ímpetu poderoso. Pero el daitya de gran fuerza, Triśikha, partió aquella maza en dos, mostrando que la sola fuerza, cuando se aparta de la voluntad suprema del Señor, no asegura la victoria contra las potencias sostenidas por el orden cósmico de Śiva.

Verse 46

सोऽपि दैत्यो महावीरस्तारकः परवीरहा । चिच्छेद सकलान्बाणान्स्वशरैर्निशितैर्द्रुतम्

Ese poderoso Daitya Tāraka, exterminador de los héroes enemigos, cortó velozmente todas las flechas con sus propios dardos afilados.

Verse 47

अथ शक्त्या जघानाशु मुरारिं तारकासुरः । भूमौ पपात स हरिस्तत्प्रहारेण मूर्च्छितः

Entonces Tārakāsura hirió velozmente con su lanza a Murāri (Viṣṇu); y Hari cayó a tierra, desvanecido por aquel golpe.

Verse 48

जग्राह स रुषा चक्रमुत्थितः क्षणतोऽच्युतः । सिंहनादं महत्कृत्वा ज्वलज्ज्वालासमाकुलम्

Entonces Acyuta (Viṣṇu), alzándose en un instante, tomó con ira su disco; y, lanzando un gran rugido de león, quedó rodeado de llamas ardientes y fulgurantes.

Verse 49

तेन तञ्च जघानासौ दैत्यानामधिपं हरिः । तत्प्रहारेण महता व्यथितो न्यपतद्भुवि

Con esa misma arma, Hari (Viṣṇu) abatió al señor de los Daityas. Herido y estremecido por aquel golpe poderoso, cayó sobre la tierra.

Verse 50

पुनश्चोत्थाय दैत्येन्द्रस्तारकोऽसुरनायकः । चिच्छेद त्वरितं चक्रं स्वशक्त्यातिबलान्वितः

Luego, alzándose de nuevo, Tāraka—señor de los Daityas y caudillo de los Asuras—dotado de la fuerza arrolladora de su propio poder, hirió con presteza y cercenó el disco (cakra).

Verse 51

पुनस्तया महाशक्त्या जघानामरवल्लभम् । अच्युतोऽपि महावीरा नन्दकेन जघान तम्

Y de nuevo, con aquella gran Śakti divina, ella abatió al amado de los dioses. Y aun Acyuta (Viṣṇu), el gran héroe, lo hirió con Nandaka (su espada).

Verse 52

एवमन्योन्यमसुरो विष्णुश्च बलवानुभौ । युयुधाते रणे भूरि तत्राक्षतबलौ मुने

Así, el Asura y Viṣṇu—ambos poderosos—lucharon una y otra vez en aquella gran batalla. Oh sabio, allí combatieron con fiereza durante largo tiempo, con su fuerza aún intacta.

Verse 358

स दृष्ट्वा तस्य तत्कर्म वीरभद्रो गणाग्रणीः । चकार सुमहत्कोपं तद्वधाय महाबली

Al ver aquel acto suyo, Vīrabhadra—caudillo supremo de las gaṇas de Śiva, de fuerza inmensa—fue tomado por una cólera descomunal, resuelto a darle muerte.