Harīśvara-liṅga Mahimā and the Origin-Context of Viṣṇu’s Sudarśana (हरिश्वरलिङ्गमहिमा तथा सुदर्शनप्राप्तिकथा)

Verse 1

व्यास उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य सूतस्य च मुनीश्वराः । समूचुस्तं सुप्रशस्य लोकानां हितकाम्यया

Vyāsa dijo: Habiendo oído así las palabras de aquel Sūta, los venerables sabios, alabándolo grandemente, se dirigieron a él de nuevo, deseando el bienestar de todos los mundos.

Verse 2

ऋषय ऊचुः । सूत सर्वं विजानासि ततः पृच्छामहे वयम् । हरीश्वरस्य लिंगस्य महिमानं वद प्रभो

Los sabios dijeron: «Oh Sūta, tú lo sabes todo; por eso te preguntamos. Oh venerable señor, describe la gloria del Liṅga de Harīśvara».

Verse 3

चक्रं सुदर्शनं प्राप्तं विष्णुनेति श्रुतं पुरा । तदाराधनतस्तात तत्कथा च विशेषतः

Desde tiempos antiguos, querido, se ha oído que Viṣṇu obtuvo el disco Sudarśana mediante la adoración. Por ello, hijo, relata en particular ese episodio: cómo se realizó aquella veneración y cómo se alcanzó la gracia.

Verse 4

सूत उवाच । श्रूयतां च ऋषिश्रेष्ठा हरीश्वरकथा शुभा । यतस्सुदर्शनं लब्धं विष्णुना शंकरात्पुरा

Sūta dijo: «Escuchad, oh los mejores de los sabios, este auspicioso relato de Hari e Īśvara: cómo, en tiempos antiguos, Viṣṇu obtuvo de Śaṅkara el Sudarśana (disco).»

Verse 5

कस्मिंश्चित्समये दैत्याः संजाता बलवत्तराः । लोकांस्ते पीडयामासुर्धर्मलोपं च चक्रिरे

En cierto tiempo, los Daityas se volvieron extraordinariamente poderosos. Comenzaron a afligir los mundos y provocaron el decaimiento del dharma.

Verse 6

ते देवाः पीडिता दैत्यैर्महाबलपराक्रमैः । स्वं दुखं कथयामासुर्विष्णुं निर्जररक्षकम्

Aquellos dioses, oprimidos por los daityas de inmensa fuerza y valor, fueron y expusieron su propio sufrimiento a Viṣṇu, protector de los inmortales (los devas).

Verse 7

देवा ऊचुः । कृपां कुरु प्रभो त्वं च दैत्यैस्संपीडिता भृशम् । कुत्र यामश्च किं कुर्मश्शरण्यं त्वां समाश्रिताः

Los Devas dijeron: «Oh Señor, ten compasión. Estamos gravemente oprimidos por los Daityas. ¿Adónde iremos y qué haremos? Oh Refugio de todos, sólo en Ti hemos tomado amparo.»

Verse 8

सूत उवाच । इत्येवं वचनं श्रुत्वा देवानां दुःखितात्मनाम् । स्मृत्वा शिवपदांभोजं विष्णुर्वचनमब्रवीत

Dijo Sūta: Al oír así las palabras de los dioses, afligidos en su corazón por el dolor, Viṣṇu—recordando los pies de loto del Señor Śiva—pronunció estas palabras.

Verse 9

विष्णुरुवाच । करिष्यामि च वः कार्य्यमाराध्य गिरिशं सुराः । बलिष्ठाश्शत्रवो ह्येते विजेतव्याः प्रयत्नतः

Viṣṇu dijo: «Oh dioses, cumpliré vuestro propósito adorando a Girīśa (el Señor Śiva). Estos enemigos son sumamente poderosos; por ello deben ser vencidos con esfuerzo firme».

Verse 10

सूत उवाच । इत्युक्तास्ते सुरास्सर्वे विष्णुना प्रभविष्णुना । मत्वा दैत्यान्हतान्दुष्टान्ययुर्धाम स्वकंस्वकम्

Sūta dijo: Así instruidos por el poderoso Viṣṇu, todos los devas, creyendo que los malvados daityas habían sido abatidos, partieron, cada cual hacia su propia morada celestial.

Verse 11

विष्णुरप्यमराणां तु जयार्थमभजच्छिवम् । सर्वामराणामधिपं सर्वसाक्षिणमव्ययम्

Incluso Viṣṇu, por la victoria de los dioses, adoró a Śiva: el Señor de todos los devas, el Testigo de todo, el Imperecedero.

Verse 12

गत्वा कैलासनिकटे तपस्तेपे हरिस्स्वयम् । कृत्वा कुंडं च संस्थाप्य जातवेदसमग्रतः

Habiendo ido cerca del monte Kailāsa, Hari (Viṣṇu) mismo emprendió austeridades. Tras hacer el kuṇḍa, el foso del fuego sagrado, y establecerlo conforme al rito, se puso ante Jātavedas, el fuego consagrado, y prosiguió con la adoración.

Verse 13

पार्थिवेन विधानेन मंत्रैर्नानाविधैरपि । स्तोत्रैश्चैवाप्यनेकैश्च गिरिशं चाभजन्मुदा

Con el rito prescrito de la adoración Pārthiva, la ofrenda hecha de tierra, y con mantras de muchas clases y numerosos himnos, adoró con júbilo a Girīśa: Śiva, el Señor de la Montaña.

Verse 14

कमलैस्सरसो जातैर्मानसाख्यान्मुनीश्वराः । बद्ध्वा चैवासनं तत्र न चचाल हरिस्स्वयम्

Oh señores de los sabios, con lotos nacidos del lago llamado Mānas dispuso allí un asiento; y Hari (Viṣṇu) mismo no se movió de ese lugar, permaneciendo firmemente establecido.

Verse 15

प्रसादावधि चैवात्र स्थेयं वै सर्वथा मया । इत्येवं निश्चयं कृत्वा समानर्च शिवं हरिः

«Hasta alcanzar la gracia (prasāda) de Śiva, debo permanecer aquí de todas las maneras». Habiendo tomado así una resolución firme, Hari (Viṣṇu) continuó adorando al Señor Śiva con devoción ecuánime.

Verse 16

यदा नैव हरस्तुष्टो बभूव हरये द्विजाः । तदा स भगवान्विष्णुर्विचारे तत्परोऽभवत्

Cuando Hara (el Señor Śiva) no se complació en absoluto con Hari (el Señor Viṣṇu), oh nacidos dos veces, entonces el bienaventurado Señor Viṣṇu se entregó por completo a una profunda reflexión sobre lo que debía hacerse.

Verse 17

विचार्यैवं स्वमनसि सेवनं बहुधा कृतम् । तथापि न हरस्तुष्टो बभूवोतिकरः प्रभुः

Así, tras meditar en su propio corazón, realizó muchas formas de servicio y adoración; y aun así el Señor Hara no quedó complacido, y el Soberano Señor se tornó sumamente severo.

Verse 18

सहस्रैर्नामभिः प्रीत्या तुष्टाव परमेश्वरम्

Con amorosa devoción, alabó al Señor Supremo (Śiva) mediante mil nombres sagrados.

Verse 19

प्रत्येकं कमलं तस्मै नाममंत्रमुदीर्य च । पूजयामास वै शंभुं शरणागतवत्सलम्

Con cada loto ofrecido, pronunciaba para Él el mantra del Nombre, y así adoró verdaderamente a Śambhu—Śiva, el Señor compasivo con quienes se acogen a Su amparo.

Verse 20

परीक्षार्थं विष्णुभक्तेस्तदा वै शंकरेण ह । कमलानां सहस्रात्तु हृतमेकं च नीरजम्

Para poner a prueba la devoción de Viṣṇu, Śaṅkara, en aquel momento, retiró un loto de los mil lotos preparados para la adoración.

Verse 21

न ज्ञातं विष्णुना तच्च मायाकारणमद्भुतम् । न्यूनं तच्चापि सञ्ज्ञाय तदन्वेषणतत्परः

Viṣṇu no comprendió aquella causa maravillosa de la māyā. Pero, al advertir la falta, se entregó por completo a buscarla.

Verse 22

बभ्राम सकलां पृथ्वीं तत्प्रीत्यै सुदृढव्रतः । तदप्राप्य विशुद्धात्मा नेत्रमेकमुदाहरत्

Con voto inquebrantable, recorrió toda la tierra para complacerle (a Śiva). Mas, al no alcanzarle, aquel de alma purificada ofreció uno de sus ojos.

Verse 23

तं दृष्ट्वा स प्रसन्नोऽभूच्छंकरस्सर्वदुःखहा । आविर्बभूव तत्रैव जगाद वचनं हरिम्

Al verlo, Śaṅkara—el que disipa todo dolor—se complació. Allí mismo se manifestó y dirigió palabras a Hari (Viṣṇu).

Verse 24

शिव उवाच । प्रसन्नोऽस्मि हरे तुभ्यं वरं ब्रूहि यथेप्सितम् । मनोऽभिलषितं दद्मि नादेयं विद्यते तव

Śiva dijo: «Oh Hari, estoy complacido contigo. Dime el don que deseas, tal como lo anhelas. Te concederé lo que tu corazón anhela; para ti, nada hay que Yo retenga.»

Verse 25

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा शंभुवचनं केशवः प्रीतमानसः । महाहर्षसमापन्नो ह्यब्रवीत्सांजलिश्शिवम्

Sūta dijo: Al oír las palabras de Śambhu (Śiva), Keśava (Viṣṇu), con el corazón complacido, colmado de gran júbilo, habló a Śiva con las manos juntas en reverencia.

Verse 26

विष्णुरुवाच । वाच्यं किं मे त्वदग्रे वै ह्यन्तर्यामी त्वमास्थितः । तथापि कथ्यते नाथ तव शासनगौरवात्

Vishnu dijo: "¿Qué puedo decir ante Ti, cuando Tú mismo moras como el Gobernante Interno en todo? Sin embargo, oh Señor, hablo por reverencia a la majestad de Tu mandato".

Verse 27

दैत्यैश्च पीडितं विश्वं सुखं नो नस्सदा शिव । दैत्यान्हंतुं मम स्वामिन्स्वायुधं न प्रवर्त्तते

«Oh Shiva, el mundo entero está oprimido por los demonios; para nosotros no hay paz duradera. Oh mi Señor, cuando deseo destruir a los demonios, mi propia arma no procede a actuar».

Verse 28

किं करोमि क्व गच्छामि नान्यो मे रक्षकः परः । अतोऽहं परमेशान शरणं त्वां समागतः

«¿Qué he de hacer y adónde he de ir? No tengo otro protector supremo. Por eso, oh Parameśāna, he venido a Ti solo en busca de refugio.»

Verse 29

सूत उवाच । इत्युक्त्वा च नमस्कृत्य शिवाय परमात्मने । स्थितश्चैवाग्रतश्शंभोः स्वयं च पुरुपीडितः

Sūta dijo: Habiendo hablado así, se postró con reverencia ante Śiva, el Supremo Sí mismo; y, muy afligido, permaneció de pie ante Śambhu (el Señor Śiva).

Verse 30

सूत उवाच । इति श्रुत्वा वचो विष्णोर्देवदेवो महेश्वरः । ददौ तस्मै स्वकं चक्रं तेजोराशिं सुदर्शनम्

Sūta dijo: Al oír las palabras de Viṣṇu, Mahādeva—Señor de los dioses, Mahēśvara—le otorgó su propio disco, Sudarśana, una masa concentrada de fulgor divino.

Verse 31

तत्प्राप्य भगवान्विष्णुर्दैत्यांस्तान्बलवत्तरान् । जघान तेन चक्रेण द्रुतं सर्वान्विना श्रमम्

Al llegar a aquel lugar, el bienaventurado Señor Viṣṇu abatió con presteza a todos aquellos poderosos Dānavas con su disco, destruyéndolos sin el menor esfuerzo.

Verse 32

जगत्स्वास्थ्यं परं लेभे बभूवुस्सुखिनस्सुराः । सुप्रीतः स्वायुधं प्राप्य हरिरासीन्महासुखी

El mundo alcanzó un bienestar excelente y los dioses se colmaron de dicha. Hari (Viṣṇu), muy complacido al recobrar su propia arma, permaneció en gozo supremo.

Verse 33

ऋषय ऊचुः । किं तन्नामसहस्रं वै कथय त्वं हि शांकरम् । येन तुष्टो ददौ चक्रं हरये स महेश्वरः

Los sabios dijeron: «¿Cuál es, en verdad, ese Nombre de mil formas de Śaṅkara? Dínoslo. Satisfecho por él, Mahādeva, el gran Maheśvara, otorgó el disco (cakra) a Hari (Viṣṇu)».

Verse 34

इति श्रीशिव महापुराणे चतुर्थ्यां कोटिरुद्रसंहितायां विष्णुसुदर्शनचक्रलाभवर्णनं नाम चतुस्त्रिंशोऽध्यायः

Así, en el Śrī Śiva Mahāpurāṇa, en el Cuarto libro de la Koṭirudrasaṃhitā, concluye el capítulo trigésimo cuarto, titulado: «Relato de la obtención por Viṣṇu del disco Sudarśana».

Verse 35

व्यास उवाच । इति तेषां वचश्श्रुत्वा मुनीनां भावितात्मनाम् । स्मृत्वा शिवपदांभोजं सूतो वचनमब्रवीत्

Dijo Vyāsa: Habiendo oído así las palabras de aquellos munis, cuyas almas estaban ennoblecidas por la contemplación, Sūta, recordando los pies de loto de Śiva, habló en respuesta.