Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

इन्द्रजित्–लक्ष्मणयोर् घोरः शरयुद्धः

Indrajit and Lakshmana’s Fierce Exchange of Arrows

तेगात्रयोर्निपतितारुक्मपुङ्खाःशरायुधि ।।6.89.33।।असृदगिग्धाविनिष्पेतुर्विविशुर्धरणीतलम् ।

te gātrayor nipatitā rukmapuṅkhāḥ śarā yudhi |

asṛdgigdhā viniṣpetur viviśur dharaṇītalam || 6.89.33 ||

En la batalla, aquellas flechas de emplumado dorado cayeron sobre sus miembros; untadas de sangre, volvieron a deslizarse fuera y se clavaron en la faz de la tierra.

तेthose
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
गात्रयोःof the two bodies/limbs
गात्रयोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootगात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी, द्विवचन; अत्र षष्ठी (of the two bodies/limbs)
निपतिताःfallen
निपतिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपत् (धातु) + नि; निपतित (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; शराः इति विशेषणम्
रुक्म-पुङ्खाःgold-fletched
रुक्म-पुङ्खाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootरुक्म (प्रातिपदिक) + पुङ्ख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः: रुक्मा पुङ्खा येषां ते
शराःarrows
शराः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
युधिin battle
युधि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुध्/युधि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी विभक्ति, एकवचन
असृद्-दिग्धाःsmeared with blood
असृद्-दिग्धाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअसृज्/असृक् (प्रातिपदिक) + दिग्ध (दिह् धातु-निष्पन्न कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः: असृजा दिग्धाः (smeared with blood)
विनिष्पेतुःthey sprang/fell out
विनिष्पेतुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु) + वि + निस्
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
विविशुःthey entered/penetrated
विविशुः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootविश् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
धरणी-तलम्the ground
धरणी-तलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधरणी (प्रातिपदिक) + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः: धरण्याः तलम् (ground-surface)

In the battle the gold covered arrows fell on their body, dropped out and penetrated into the earth.

L
Lakshmana
I
Indrajit
A
Arrows (śara)
E
Earth/ground (dharaṇī)

FAQs

The epic’s dharmic lens includes truthful witnessing: the narration does not hide the cost of war, encouraging sober reflection on violence and responsibility.

Arrows strike, draw blood, then fall away and embed in the earth as the duel continues.

Sahiṣṇutā (forbearance): the capacity to bear injury without collapsing in purpose.