Shloka 54

युद्धे अङ्गद-मैन्द-द्विविद-राक्षसयुद्धम्; कुम्भस्य प्रादुर्भावः तथा सुग्रीवेण पराभवः

Sarga 76: Angada and the Vanara chiefs battle Kampana, Prajaṅgha, Yūpākṣa, Śoṇitākṣa; Kumbha enters and is checked by Sugrīva

Devanagari script

तमिन्द्रकेतुप्रतिमंवृक्षंमन्दरसन्निभम् ।।।।समुत्सृजन्तंवेगेनपश्यतांसर्वरक्षसाम् ।

Transliteration

tam indraketupratimaṃ vṛkṣaṃ mandarasannibham |

samutsṛjantaṃ vegena paśyatāṃ sarvarakṣasām ||

Translation

Ante los ojos de todos los rākṣasas, lanzó con fuerza aquel árbol, semejante al estandarte de Indra y masivo como el Monte Mandara.

Word by Word

• तम्: that (tree)
• तम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• इन्द्रकेतुप्रतिमम्: resembling Indra's banner
• इन्द्रकेतुप्रतिमम्: कर्म-विशेषणम् (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: इन्द्रकेतु-प्रतिम (प्रातिपदिक; इन्द्रकेतु + प्रतिम)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying वृक्षम्)

• वृक्षम्: tree
• वृक्षम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्

• मन्दरसन्निभम्: like Mount Mandara
• मन्दरसन्निभम्: कर्म-विशेषणम् (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: मन्दर-सन्निभ (प्रातिपदिक; मन्दर + सन्निभ)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying वृक्षम्)

• समुत्सृजन्तम्: hurling/throwing forth
• समुत्सृजन्तम्: कर्म-विशेषणम् (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: सम्+उत्+सृज् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तम्; पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम् (qualifying तम्/वृक्षम्)

• वेगेन: with speed
• वेगेन: करण/प्रकार (Instrument/Manner)
• Type: Noun
• Root: वेग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया, एकवचनम्; क्रियाविशेषण-भावः (instrumental of manner)

• पश्यताम्: while (they) were watching
• पश्यताम्: सम्बन्ध (Genitive: in presence of)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तस्य षष्ठी-बहुवचनम् (Genitive plural of present participle): 'of those seeing'

• सर्वरक्षसाम्: of all the Rakshasas
• सर्वरक्षसाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: सर्व-रक्षस् (प्रातिपदिक; सर्व + रक्षस्)
• Form: पुंलिङ्गः, षष्ठी, बहुवचनम्; पश्यताम् इत्यस्य विशेषणम्

Context

All the Rakshasas seeing the tall tree, which was like Mandara mountain, resembling Indra's banner hurriedly was about to let loose.

Characters & Entities

• Angada (implied as actor)
• Rākṣasas
• Indra (via Indra’s banner)
• Mandara (mountain)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is portrayed as a public stand against adharma: righteous power is not hidden but asserted openly to restrain wrongdoing.

What is the narrative situation?

Angada prepares to throw a huge uprooted tree at speed, and the rākṣasas witness the impending strike.

Which character virtue is emphasized?

Heroic confidence (utsāha): Angada’s readiness to confront a formidable enemy despite injury.