Previous Verse
Next Verse

Shloka 5

हनूमदुपदेशः रावणस्य च कोपः

Hanuman’s Counsel to Ravana and Ravana’s Wrath

ज्येष्ठस्तस्य महाबाहुः पुत्रः प्रियकरः प्रभुः।पितुर्निदेशान्निष्क्रान्तः प्रविष्टो दण्डकावनम्।।।।लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा सीतया चापि भार्यया।रामो नाम महातेजा धर्म्यं पन्थानमास्थितः।।।।

jyeṣṭhas tasya mahābāhuḥ putraḥ priyakaraḥ prabhuḥ |

pitur nideśān niṣkrāntaḥ praviṣṭo daṇḍakāvanam ||

lakṣmaṇena saha bhrātrā sītayā cāpi bhāryayā |

rāmo nāma mahātejā dharmyaṃ panthānam āsthitaḥ ||

Su hijo mayor, de grandes brazos, amado y noble—Rāma, resplandeciente en esplendor—obedeció el mandato de su padre. Junto con su hermano Lakṣmaṇa y su esposa Sītā, tomando el sendero de la rectitud, partió al destierro y entró en el bosque de Daṇḍaka.

jyeṣṭhaḥeldest
jyeṣṭhaḥ:
कर्तृ-विशेषणम् (qualifier of agent)
TypeAdjective
Rootjyeṣṭha (प्रातिपदिक)
Formविशेषणम्; पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nominative singular)
tasyaof him / his
tasya:
सम्बन्धः/षष्ठी (possessive relation)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (genitive singular)
mahābāhuḥmighty-armed
mahābāhuḥ:
कर्तृ-विशेषणम् (qualifier of agent)
TypeAdjective
Rootmahā + bāhu (प्रातिपदिक; महा + बाहु)
Formसमासः (कर्मधारयः); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nominative singular)
putraḥson
putraḥ:
कर्ता (agent)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nominative singular)
priyakaraḥdear / pleasing
priyakaraḥ:
कर्तृ-विशेषणम् (qualifier of agent)
TypeAdjective
Rootpriya + kara (प्रातिपदिक; प्रिय + कर)
Formसमासः (तत्पुरुषः—उपपद/कर्मधारय-प्रायः); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nominative singular)
prabhuḥlord / master
prabhuḥ:
कर्ता (agent; apposition)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nominative singular)
pituḥof (his) father
pituḥ:
सम्बन्धः/षष्ठी (possessive relation)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (genitive singular of pitṛ)
nideśātfrom the command / by the order
nideśāt:
अपादानम् (source/cause: 'from/by order')
TypeNoun
Rootnideśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः एकवचनम् (ablative singular)
niṣkrāntaḥhaving gone out / having departed (into exile)
niṣkrāntaḥ:
कर्ता (agent; predicate participle)
TypeVerb
Rootniṣ-√kram (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृत् (past participle); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nom. sg.)
praviṣṭaḥhaving entered
praviṣṭaḥ:
कर्ता (agent; predicate participle)
TypeVerb
Rootpra-√viś (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (past participle); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nom. sg.)
daṇḍakāvanamthe Dandaka forest
daṇḍakāvanam:
कर्म (object/destination of entering)
TypeNoun
Rootdaṇḍaka + vana (प्रातिपदिक; दण्डक + वन)
Formसमासः (तत्पुरुषः—षष्ठी/सप्तमी-सम्बन्धः: दण्डकस्य वनम्); नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (neut. accusative singular)
lakṣmaṇenawith Lakshmana
lakṣmaṇena:
सहकारक/सहयोगः (accompaniment; with)
TypeNoun
Rootlakṣmaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instrumental singular)
sahatogether with
saha:
सह-सम्बन्धसूचक (marker of accompaniment)
TypeIndeclinable
Rootsaha (अव्यय)
Formअव्ययम्; उपसर्गसदृशं सहार्थकं (indeclinable preposition/adverb meaning 'together with')
bhrātrāwith (his) brother
bhrātrā:
सहकारक/सहयोगः (accompaniment)
TypeNoun
Rootbhrātṛ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instrumental singular)
sītayāwith Sita
sītayā:
सहकारक/सहयोगः (accompaniment)
TypeNoun
Rootsītā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instrumental singular)
caand
ca:
समुच्चय (coordination)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्ययम्; समुच्चयबोधक-निपातः (conjunction)
apialso
api:
सम्बन्ध-बलवर्धक (additive emphasis)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्ययम्; निपातः (particle: 'also/even')
bhāryayāwith (his) wife
bhāryayā:
सहकारक/सहयोगः (accompaniment)
TypeNoun
Rootbhāryā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (instrumental singular)
rāmaḥRama
rāmaḥ:
कर्ता (agent)
TypeNoun
Rootrāma (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nominative singular)
nāmaby name
nāma:
विशेषणार्थ-निपातः (naming/apposition marker)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formअव्ययम्; नाम-शब्दः (quotative/particle: 'by name')
mahātejāḥgreatly radiant / mighty in splendor
mahātejāḥ:
कर्तृ-विशेषणम् (qualifier of agent)
TypeAdjective
Rootmahā + tejas (प्रातिपदिक; महा + तेजस्)
Formसमासः (कर्मधारयः); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nominative singular; tejas-stem: tejāḥ)
dharmyamrighteous
dharmyam:
कर्म-विशेषणम् (qualifier of object)
TypeAdjective
Rootdharmya (प्रातिपदिक)
Formविशेषणम्; नपुंसकलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (neut. accusative singular)
panthānampath
panthānam:
कर्म (object: path)
TypeNoun
Rootpanthan (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (masc. accusative singular)
āsthitaḥhaving taken / having set out upon
āsthitaḥ:
कर्ता (agent; predicate participle)
TypeVerb
Rootā-√sthā (धातु) + kta (क्त)
Formकृदन्तः—क्त-प्रत्ययान्त (past participle); पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masc. nom. sg.)

"His eldest son, a highly effulgent one, named Rama who was dear to the king, accepting his father's orders went into exile with brother Lakshmana and wife Sita also accepting a righteous path and entered Dandaka forest.

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
S
Sītā
D
Daṇḍaka forest

FAQs

Dharma as filial obedience and integrity: Rāma accepts hardship to keep his father’s word and to uphold righteous conduct.

Hanumān summarizes Rāma’s background for Rāvaṇa: Rāma’s exile to Daṇḍaka with Lakṣmaṇa and Sītā.

Rāma’s steadfastness in dharma—self-control, obedience, and willingness to sacrifice personal comfort for truth and duty.