Previous Verse
Next Verse

Shloka 19

लङ्काप्रवेशः

Hanuman’s Stealth Entry and Survey of Lanka

दीक्षितान् जटिलान् मुण्डान् गोजिनाम्बरवाससः।दर्भमुष्टिप्रहरणानग्निकुण्डायुघांस्तथा।।5.4.15।।कूटमुद्गरपाणींश्च दण्डायुधधरानपि।एकाक्षानेककर्णांश्च लम्बोदरपयोधरान्।।5.4.16।।करालान् भुग्नवक्त्रांश्च विकटान् वामनांस्तथा।धन्विनः खङ्गिनश्चैव शतघ्नीमुसलायुधान्।।5.4.17।।परिघोत्तमहस्तांश्च विचित्रकवचोज्ज्वलान्।नातिस्थूलान्नातिकृशान्नातिदीर्घातिह्रस्वकान्।।5.4.18।।नातिगौरान्नातिकृष्णान्नातिकुब्जान्न वामनान्।विरूपान् बहुरूपांश्च सुरूपांश्च सुवर्चसः।5.4.19।।ध्वजीन् पताकिनश्चैव ददर्श विविधायुधान्।

dīkṣitān jaṭilān muṇḍān gojināmbaravāsasaḥ |

darbhamuṣṭipraharaṇān agnikuṇḍāyudhāṃs tathā ||5.4.15||

kūṭamudgarapāṇīṃś ca daṇḍāyudhadharān api |

ekākṣān ekakarṇāṃś ca lambodarapayodharān ||5.4.16||

karālān bhugnavaktrāṃś ca vikaṭān vāmanāṃs tathā |

dhanvinaḥ khaṅginaś caiva śataghnīmusalāyudhān ||5.4.17||

parighottamahastāṃś ca vicitrakavacojjvalān |

nātisthūlān nātikṛśān nātidīrghātihrasvakān ||5.4.18||

nātigaurān nātikṛṣṇān nātikubjān na vāmanān |

virūpān bahurūpāṃś ca surūpāṃś ca suvarcasaḥ ||5.4.19||

dhvajīn patākinaś caiva dadarśa vividhāyudhān |

Vio Rākṣasas de muchas clases: unos consagrados a ritos, otros de cabellera enmarañada, otros rapados, otros vestidos con piel de vaca; unos empuñando puñados de hierba darbha, otros llevando como armas los utensilios del sacrificio al fuego. Vio a algunos con mazas de hierro en la mano, a otros armados con bastones; a unos de un solo ojo o de una sola oreja, a otros de vientre y pechos colgantes; a unos terribles, a otros de rostro torcido, a otros deformes y a otros enanos. Vio arqueros y espadachines, y a otros con pesados garrotes y armas arrojadizas; a algunos con manos como barras de hierro, resplandecientes en variadas armaduras. Vio a quienes no eran ni demasiado corpulentos ni demasiado delgados, ni demasiado altos ni demasiado bajos, ni demasiado claros ni demasiado oscuros, ni jorobados ni achaparrados: unos feos, otros de múltiples formas, y otros hermosos y radiantes, portando estandartes y banderas, provistos de diversas armas.

न-अति-गौरान्not very fair
न-अति-गौरान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय) + गौर (प्रातिपदिक)
Formबहुवचन, द्वितीया (कर्म), पुल्लिङ्ग; नञ्-निषेध: ‘नाति’ = ‘न अत्यन्तम्’
न-अति-कृष्णान्not very dark
न-अति-कृष्णान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय) + कृष्ण (प्रातिपदिक)
Formबहुवचन, द्वितीया (कर्म), पुल्लिङ्ग; नञ्-निषेध: ‘नाति’ = ‘न अत्यन्तम्’
न-अति-कुब्जान्not very hunchbacked
न-अति-कुब्जान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय) + कुब्ज (प्रातिपदिक)
Formबहुवचन, द्वितीया (कर्म), पुल्लिङ्ग; नञ्-निषेध: ‘नाति’ = ‘न अत्यन्तम्’
not
:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
वामनान्dwarfish / very short
वामनान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootवामन (प्रातिपदिक)
Formबहुवचन, द्वितीया (कर्म), पुल्लिङ्ग
विरूपान्ugly / deformed
विरूपान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootविरूप (प्रातिपदिक)
Formबहुवचन, द्वितीया (कर्म), पुल्लिङ्ग
बहुरूपान्of many forms
बहुरूपान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootबहुरूप (प्रातिपदिक)
Formबहुवचन, द्वितीया (कर्म), पुल्लिङ्ग; कर्मधारय: बहूनि रूपाणि येषाम्/बहुरूपः
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
सुरूपान्handsome / well-formed
सुरूपान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसुरूप (प्रातिपदिक)
Formबहुवचन, द्वितीया (कर्म), पुल्लिङ्ग; कर्मधारय: सु (उपसर्ग/उपपद) + रूप
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
सुवर्चसःradiant / of good lustre
सुवर्चसः:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसुवर्चस् (प्रातिपदिक)
Formबहुवचन, द्वितीया (कर्म), पुल्लिङ्ग; ‘सुवर्चस्’ (प्रातिपदिक) = ‘सु- वर्चस्’ तेजस्वी; (पुं. अकारान्त-प्रयोगवत्)

He observed large contingents of demons lining the highway and spies of Ravana stationed in the middle of the city.

H
Hanumān
R
Rākṣasas
D
darbha grass
A
agnikuṇḍa (fire-altar/sacrificial apparatus)
B
banners (dhvaja)
F
flags (patākā)

FAQs

The verse implicitly contrasts outer marks (rites, ascetic signs, sacred implements) with inner conduct: dharma is not costume or ritual display, but righteous orientation—here, sacred objects are even turned into weapons.

While scouting Laṅkā, Hanumān catalogs the city’s defenders—an intimidating, varied array of armed Rākṣasas—assessing the threat landscape for the rescue mission.

Alertness and analytical perception: Hanumān carefully notes details of opponents (weapons, formations, physiques), showing disciplined intelligence in service of a dharmic aim.