Shloka 14

सीताहनूमद्भाषणम्

Sita Tests the Messenger; Hanuman Offers Reassurance

Devanagari script

मायां प्रविष्टो मायावी यदि त्वं रावणस्स्वयम्।।।।उत्पादयसि मे भूयस्सन्तापं तन्न शोभनम्।

Transliteration

māyāṃ praviṣṭo māyāvī yadi tvaṃ rāvaṇaḥ svayam |

utpādayasi me bhūyaḥ santāpaṃ tan na śobhanam |

Translation

Si tú eres el mismo Rāvaṇa, ese embaucador que entra por ilusión y disfraz, vuelves a avivar mi tormento; eso no es digno.

Word by Word

• मायाम्: illusion; disguise
• मायाम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: माया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Feminine, Accusative, Singular)

• प्रविष्टः: entered
• प्रविष्टः: कर्तृ-विशेषण (Karta-qualifier)
• Type: Verb
• Root: प्र-विश् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि प्रयोग (Past participle, Masculine, Nom. sg.: 'having entered')

• मायावी: sorcerer; trickster
• मायावी: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: मायाविन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)

• यदि: if
• यदि: सम्बन्ध/अव्यय (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तार्थक-अव्यय (conditional particle: 'if')

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुषार्थे मध्यमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा, एकवचन (Pronoun, Nom. sg.)

• रावणः: Ravana
• रावणः: सम्बोधन/विशेष्य (Predicate nominative)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Nominative, Singular)

• स्वयम्: yourself
• स्वयम्: विशेषणार्थ-अव्यय (Emphatic modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: आत्मनः-प्रत्ययार्थक-अव्यय (indeclinable: 'oneself/indeed')

• उत्पादयसि: you produce; you cause
• उत्पादयसि: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: उत्-√पद्/पादय् (धातु: उत्पादयति)
• Form: लट्-लकार, परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन (Present indicative, 2nd person sg.)

• मे: to me
• मे: सम्प्रदान (Sampradana/Recipient)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-एकवचन रूप (enclitic 'me': Gen./Dat. sg.); अत्र चतुर्थी-अर्थे (to me)

• भूयः: again; further
• भूयः: क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस् (अव्यय)
• Form: पुनरर्थक-अव्यय (adverb: 'again/more')

• सन्तापम्: grief; torment
• सन्तापम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: सन्ताप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (Masculine, Accusative, Singular)

• तत्: that
• तत्: विशेष्य (Subject/predicate referent)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र वाक्यांश-निर्देशक (Neuter sg. 'that/this act')

• न: not
• न: निषेध (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation particle)

• शोभनम्: proper; good
• शोभनम्: विधेय-विशेषण (Predicate adjective)
• Type: Adjective
• Root: शोभन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन (Neuter, Nom./Acc. sg.); अत्र विधेय-विशेषण (predicative adjective)

Context

"If you are that trickster Ravana who appears incognito before me, it is not good for you. You are causing grief again.

Characters & Entities

• Rāvaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma rejects deceit and needless cruelty; Sītā condemns causing suffering through trickery as ‘not fitting’ conduct.

What is the narrative situation?

Sītā warns the visitor: if he is Rāvaṇa using disguise, then tormenting her again is improper.

Which character virtue is emphasized?

Sītā’s moral clarity and courage to speak against adharma even while vulnerable.