Sarga 17
सप्तदशः सर्गः — Hanuman Beholds Sita in the Ashoka Grove
सुन्दरकाण्ड
En el Sarga 17, el relato pasa con intención de la calma cósmica al horror moral y, por fin, al reconocimiento. Se alza la luna con una luz pura y refrescante, descrita con símiles encadenados —como un cisne en aguas azules—; su resplandor parece “servir” a Hanumān, señal de que la naturaleza se alinea con el propósito justo. Buscando a Vaidehī, Hanumān observa primero el cerco de seguridad: un denso catálogo de rākṣasīs de fisonomía grotesca, rostros de animales y formas híbridas, armadas con hierro —śūla, mudgara—, sentadas alrededor del enorme tronco de un árbol. La intimidación aparece así como un sistema, no como un solo enemigo. Bajo ese árbol reconoce por fin a Sītā: sin brillo, manchada de polvo y consumida por la pena, pero interiormente radiante por su castidad y su amor firme a Rāma. Varios símiles expresan su estado —meteoro caído a la tierra, luna creciente velada por nubes otoñales, vīṇā no tocada— y afirman que su dharma permanece intacto pese a la privación. Hanumān responde con alegría contenida: lágrimas de alivio, salutaciones interiores a Rāma y Lakṣmaṇa, y luego se oculta entre el follaje para proseguir la misión sin comprometer la seguridad de Sītā.
Shlokas
Verse 1
ततः कमुदषण्डाभो निर्मलं निर्मलोदयः।प्रजगाम नभश्चन्द्रो हंसो नीलमिवोदकम्।।।।
Después, la inmaculada luna, elevándose en esplendor sin mancha, se movió a través del cielo despejado, como un cisne deslizándose sobre aguas azules.
Verse 2
साचिव्यमिव कुर्वन् स प्रभया निर्मलप्रभः।चन्द्रमा रश्मिभिश्शीतैस्सिषेवे पवनात्मजम्।।।।
La luna, de fulgor inmaculado, parecía prestar ayuda: con sus rayos frescos reconfortó a Hanumān, hijo del Viento, mientras proseguía la búsqueda de la verdad en la noche.
Verse 3
स ददर्श ततः सीतां पूर्णचन्द्रनिभाननाम्।शोकभारैरिव न्यस्तां भारैर्नावमिवाम्भसि।।।।
Entonces vio a Sītā, con el rostro semejante a la luna llena; pero abatida como si la oprimieran cargas de pena, cual barca en el agua lastrada con pesado fardo.
Verse 4
दिदृक्षमाणो वैदेहीं हनुमान्मारुतात्मजः।स ददर्शाविदूरस्था राक्षसीर्घोरदर्शनाः।।।।एकाक्षीमेककर्णां च कर्णप्रावरणां तथा।अकर्णां शङ्कुकर्णां च मस्तकोच्छ्वासनासिकाम्।।।।अतिकायोत्तमाङ्गीं च तनुदीर्घशिरोधराम्।ध्वस्तकेशीं तथाऽकेशीं केशकम्बलधारिणीम्।।।।लम्बकर्णललाटां च लम्बोदरपयोधराम्।लम्बोष्ठीं चुबुकोष्ठीं च लम्बास्यां लम्बजानुकाम्।।।।ह्रस्वां दीर्घां तथा कुब्जां विकटां वामनां तथा।करालां भुग्नवक्त्रां च पिङ्गाक्षीं विकृताननाम्।।।।
Deseoso de contemplar a Vaidehī, Hanumān, hijo del Viento, vio cerca a las rākṣasīs guardianas, de aspecto espantoso.
Verse 5
दिदृक्षमाणो वैदेहीं हनुमान्मारुतात्मजः।स ददर्शाविदूरस्था राक्षसीर्घोरदर्शनाः।।5.17.4।।एकाक्षीमेककर्णां च कर्णप्रावरणां तथा।अकर्णां शङ्कुकर्णां च मस्तकोच्छ्वासनासिकाम्।।5.17.5।।अतिकायोत्तमाङ्गीं च तनुदीर्घशिरोधराम्।ध्वस्तकेशीं तथाऽकेशीं केशकम्बलधारिणीम्।।5.17.6।।लम्बकर्णललाटां च लम्बोदरपयोधराम्।लम्बोष्ठीं चुबुकोष्ठीं च लम्बास्यां लम्बजानुकाम्।।5.17.7।।ह्रस्वां दीर्घां तथा कुब्जां विकटां वामनां तथा।करालां भुग्नवक्त्रां च पिङ्गाक्षीं विकृताननाम्।।5.17.8।।
Vio a una de un solo ojo, a otra de una sola oreja, y a otra cuyas orejas parecían cubrirle el cuerpo; a una sin orejas, a otra con orejas como púas, y a otra que respiraba por una fosa nasal puesta en la coronilla.
Verse 6
दिदृक्षमाणो वैदेहीं हनुमान्मारुतात्मजः।स ददर्शाविदूरस्था राक्षसीर्घोरदर्शनाः।।5.17.4।।एकाक्षीमेककर्णां च कर्णप्रावरणां तथा।अकर्णां शङ्कुकर्णां च मस्तकोच्छ्वासनासिकाम्।।5.17.5।।अतिकायोत्तमाङ्गीं च तनुदीर्घशिरोधराम्।ध्वस्तकेशीं तथाऽकेशीं केशकम्बलधारिणीम्।।5.17.6।।लम्बकर्णललाटां च लम्बोदरपयोधराम्।लम्बोष्ठीं चुबुकोष्ठीं च लम्बास्यां लम्बजानुकाम्।।5.17.7।।ह्रस्वां दीर्घां तथा कुब्जां विकटां वामनां तथा।करालां भुग्नवक्त्रां च पिङ्गाक्षीं विकृताननाम्।।5.17.8।।
Vio a una de cuerpo y cabeza enormes, a otra de cuello delgado y largo; a una de cabellera desgreñada, a otra calva, y a otra cuyo pelo colgaba como una manta.
Verse 7
दिदृक्षमाणो वैदेहीं हनुमान्मारुतात्मजः।स ददर्शाविदूरस्था राक्षसीर्घोरदर्शनाः।।5.17.4।।एकाक्षीमेककर्णां च कर्णप्रावरणां तथा।अकर्णां शङ्कुकर्णां च मस्तकोच्छ्वासनासिकाम्।।5.17.5।।अतिकायोत्तमाङ्गीं च तनुदीर्घशिरोधराम्।ध्वस्तकेशीं तथाऽकेशीं केशकम्बलधारिणीम्।।5.17.6।।लम्बकर्णललाटां च लम्बोदरपयोधराम्।लम्बोष्ठीं चुबुकोष्ठीं च लम्बास्यां लम्बजानुकाम्।।5.17.7।।ह्रस्वां दीर्घां तथा कुब्जां विकटां वामनां तथा।करालां भुग्नवक्त्रां च पिङ्गाक्षीं विकृताननाम्।।5.17.8।।
Vio a una cuyas orejas colgaban sobre su frente, una con vientre y pechos colgantes; una con labios caídos, una cuyos labios llegaban hasta su barbilla; una de cara larga y otra con rodillas largas y prominentes.
Verse 8
दिदृक्षमाणो वैदेहीं हनुमान्मारुतात्मजः।स ददर्शाविदूरस्था राक्षसीर्घोरदर्शनाः।।5.17.4।।एकाक्षीमेककर्णां च कर्णप्रावरणां तथा।अकर्णां शङ्कुकर्णां च मस्तकोच्छ्वासनासिकाम्।।5.17.5।।अतिकायोत्तमाङ्गीं च तनुदीर्घशिरोधराम्।ध्वस्तकेशीं तथाऽकेशीं केशकम्बलधारिणीम्।।5.17.6।।लम्बकर्णललाटां च लम्बोदरपयोधराम्।लम्बोष्ठीं चुबुकोष्ठीं च लम्बास्यां लम्बजानुकाम्।।5.17.7।।ह्रस्वां दीर्घां तथा कुब्जां विकटां वामनां तथा।करालां भुग्नवक्त्रां च पिङ्गाक्षीं विकृताननाम्।।5.17.8।।
Vio a una baja, una alta, una jorobada, una horrible y una enana; una con la boca abierta, una con la cara torcida, una con ojos leonados y una con el rostro deforme.
Verse 9
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः।कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः।।।।वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः।गजोष्ट्रहयपादीश्च निखातशिरसोऽपराः।।।।एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः।गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः।।।।अनासा अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा विनासिकाः।गजसन्निभनासाश्च ललाटोच्छवासनासिकाः।।।।हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः।अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः।।।।अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा।अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीस्सूकरीमुखीः।।।।हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः।शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः।।।।कराला धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः।पिबन्ती: सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः।।।।मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः।ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः।।।।स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्।
Hanumān contempló a las mujeres rākṣasī —deformes, cobrizas u oscuras, iracundas y pendencieras— portando grandes lanzas de hierro, martillos y mazos. Algunas tenían rostros de jabalíes, ciervos, tigres, búfalos, cabras o chacales. De aspecto aterrador, armadas con tridentes y garrotes, siempre enfadadas y amantes de la discordia, bebían constantemente, deleitándose con carne y licor, con sus cuerpos manchados de carne y sangre. El más destacado de los monos las vio sentadas alrededor de un gran tronco de árbol.
Verse 10
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः।कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः।।5.17.9।।वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः।गजोष्ट्रहयपादीश्च निखातशिरसोऽपराः।।5.17.10।।एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः।गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः।।5.17.11।।अनासा अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा विनासिकाः।गजसन्निभनासाश्च ललाटोच्छवासनासिकाः।।5.17.12।।हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः।अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः।।5.17.13।।अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा।अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीस्सूकरीमुखीः।।5.17.14।।हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः।शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः।।5.17.15।।कराला धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः।पिबन्ती: सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः।।5.17.16।।मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः।ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः।।5.17.17।।स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्।
Hanumān vio a las guardias rākṣasī, de apariencia horrorosa, sentadas alrededor de un gran tronco: desfiguradas, portando tridentes, algunas con rostros de jabalí o tigre, bebiendo sangre y devorando carne.
Verse 11
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः।कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः।।5.17.9।।वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः।गजोष्ट्रहयपादीश्च निखातशिरसोऽपराः।।5.17.10।।एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः।गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः।।5.17.11।।अनासा अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा विनासिकाः।गजसन्निभनासाश्च ललाटोच्छवासनासिकाः।।5.17.12।।हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः।अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः।।5.17.13।।अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा।अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीस्सूकरीमुखीः।।5.17.14।।हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः।शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः।।5.17.15।।कराला धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः।पिबन्ती: सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः।।5.17.16।।मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः।ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः।।5.17.17।।स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्।
Algunas tenían solo una mano y un pie; otras tenían orejas como las de un asno o un caballo. Otras tenían orejas de vaca, algunas de elefante y otras de mono.
Verse 12
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः।कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः।।5.17.9।।वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः।गजोष्ट्रहयपादीश्च निखातशिरसोऽपराः।।5.17.10।।एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः।गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः।।5.17.11।।अनासा अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा विनासिकाः।गजसन्निभनासाश्च ललाटोच्छवासनासिकाः।।5.17.12।।हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः।अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः।।5.17.13।।अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा।अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीस्सूकरीमुखीः।।5.17.14।।हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः।शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः।।5.17.15।।कराला धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः।पिबन्ती: सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः।।5.17.16।।मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः।ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः।।5.17.17।।स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्।
Algunas de esas rākṣasīs no tenían nariz; otras tenían narices excesivamente grandes; algunas tenían la nariz torcida. Algunas tenían narices como trompas de elefante, y otras respiraban por la frente.
Verse 13
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः।कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः।।5.17.9।।वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः।गजोष्ट्रहयपादीश्च निखातशिरसोऽपराः।।5.17.10।।एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः।गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः।।5.17.11।।अनासा अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा विनासिकाः।गजसन्निभनासाश्च ललाटोच्छवासनासिकाः।।5.17.12।।हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः।अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः।।5.17.13।।अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा।अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीस्सूकरीमुखीः।।5.17.14।।हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः।शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः।।5.17.15।।कराला धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः।पिबन्ती: सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः।।5.17.16।।मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः।ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः।।5.17.17।।स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्।
Unas tenían pies como de elefante; otras, pies desmesurados; otras, pezuñas como de vaca; y otras, vello que brotaba en los pies. Unas mostraban cabezas y cuellos desproporcionadamente grandes, y otras, pechos y vientres excesivos.
Verse 14
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः।कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः।।5.17.9।।वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः।गजोष्ट्रहयपादीश्च निखातशिरसोऽपराः।।5.17.10।।एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः।गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः।।5.17.11।।अनासा अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा विनासिकाः।गजसन्निभनासाश्च ललाटोच्छवासनासिकाः।।5.17.12।।हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः।अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः।।5.17.13।।अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा।अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीस्सूकरीमुखीः।।5.17.14।।हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः।शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः।।5.17.15।।कराला धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः।पिबन्ती: सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः।।5.17.16।।मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः।ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः।।5.17.17।।स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्।
Tenían bocas y ojos desmesurados, y asimismo lenguas y uñas largas; unas mostraban rostro de cabra, otras de elefante, otras de vaca y otras de cerdo.
Verse 15
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः।कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः।।5.17.9।।वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः।गजोष्ट्रहयपादीश्च निखातशिरसोऽपराः।।5.17.10।।एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः।गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः।।5.17.11।।अनासा अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा विनासिकाः।गजसन्निभनासाश्च ललाटोच्छवासनासिकाः।।5.17.12।।हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः।अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः।।5.17.13।।अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा।अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीस्सूकरीमुखीः।।5.17.14।।हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः।शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः।।5.17.15।।कराला धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः।पिबन्ती: सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः।।5.17.16।।मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः।ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः।।5.17.17।।स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्।
Hanumān vio a las rākṣasīs, de visión espantosa: algunas con rostros de caballo, camello y asno. Empuñaban tridentes y mazas; eran prontas a la ira y amigas de la riña.
Verse 16
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः।कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः।।5.17.9।।वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः।गजोष्ट्रहयपादीश्च निखातशिरसोऽपराः।।5.17.10।।एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः।गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः।।5.17.11।।अनासा अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा विनासिकाः।गजसन्निभनासाश्च ललाटोच्छवासनासिकाः।।5.17.12।।हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः।अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः।।5.17.13।।अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा।अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीस्सूकरीमुखीः।।5.17.14।।हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः।शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः।।5.17.15।।कराला धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः।पिबन्ती: सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः।।5.17.16।।मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः।ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः।।5.17.17।।स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्।
Vio rākṣasīs de bocas abiertas de par en par, cabellos del color del humo y rostros deformes. Bebían sin cesar, siempre aficionadas a la carne y al licor.
Verse 17
विकृताः पिङ्गलाः कालीः क्रोधनाः कलहप्रियाः।कालायसमहाशूलकूटमुद्गरधारिणीः।।5.17.9।।वराहमृगशार्दूलमहिषाजशिवामुखीः।गजोष्ट्रहयपादीश्च निखातशिरसोऽपराः।।5.17.10।।एकहस्तैकपादाश्च खरकर्ण्यश्वकर्णिकाः।गोकर्णीर्हस्तिकर्णीश्च हरिकर्णीस्तथापराः।।5.17.11।।अनासा अतिनासाश्च तिर्यङ्नासा विनासिकाः।गजसन्निभनासाश्च ललाटोच्छवासनासिकाः।।5.17.12।।हस्तिपादा महापादा गोपादाः पादचूलिकाः।अतिमात्रशिरोग्रीवा अतिमात्रकुचोदरीः।।5.17.13।।अतिमात्रास्यनेत्राश्च दीर्घजिह्वानखास्तथा।अजामुखीर्हस्तिमुखीर्गोमुखीस्सूकरीमुखीः।।5.17.14।।हयोष्ट्रखरवक्त्राश्च राक्षसीर्घोरदर्शनाः।शूलमुद्गरहस्ताश्च क्रोधनाः कलहप्रियाः।।5.17.15।।कराला धूम्रकेशीश्च राक्षसीर्विकृताननाः।पिबन्ती: सततं पानं सदा मांससुराप्रियाः।।5.17.16।।मांसशोणितदिग्धाङ्गीर्मांसशोणितभोजनाः।ता ददर्श कपिश्रेष्ठो रोमहर्षणदर्शनाः।।5.17.17।।स्कन्धवन्तमुपासीनाः परिवार्य वनस्पतिम्।
El mejor de los monos las vio: rākṣasīs untadas de carne y sangre, que comían carne y sangre, horrendas a la vista. Estaban sentadas junto a un gran tronco de árbol, rodeándolo como un sombrío círculo de guardia.
Verse 18
तस्याधस्ताच्च तां देवीं राजपुत्रीमनिन्दिताम्।।।।लक्षयामास लक्ष्मीवान् हनुमान् जनकात्मजाम्।
Bajo aquel árbol, el ilustre Hanumān por fin distinguió a la princesa sin tacha: Sītā, hija de Janaka.
Verse 19
निष्प्रभां शोकसन्तप्तां मलसङ्कुलमूर्धजाम्।।।।क्षीणपुण्यां च्युतां भूमौ तारां निपतितामिव।
Sin brillo, abrasada por el dolor, con el cabello enmarañado y polvoriento, parecía una estrella caída a la tierra, como si sus méritos se hubiesen agotado.
Verse 20
चारित्रव्यपदेशाढ्यां भर्तृदर्शनदुर्गताम्।।।।भूषणैरुत्तमैर्हीनां भर्तृवात्सल्यभूषणाम्।
Aunque célebre por su conducta intachable, sufría por el anhelo de ver a su esposo. Privada de finas joyas, estaba sin embargo verdaderamente adornada por su amor y fidelidad a su señor.
Verse 21
राक्षसाधिपसंरुद्धां बन्धुभिश्च विना कृताम्।।।।वियूथां सिंहसंरुद्धां बद्धां गजवधूमिव।
Cercada por el señor de los rākṣasas y apartada de los suyos, parecía una elefanta atada, separada de su manada y acosada por leones.
Verse 22
चन्द्ररेखां पयोदान्ते शारदाभ्रैरिवावृताम्।।।।क्लिष्टरूपामसंस्पर्शादयुक्तामिव वल्लकीम्।
Era como la delgada hoz de la luna, velada por nubes otoñales al término de las lluvias. Consumida y desvaída por no sentir la cercanía de su esposo, parecía una vīṇā abandonada, cuya armonía se ha apagado.
Verse 23
सीतां भर्तृवशे युक्तामयुक्तां राक्षसीवशे।।।।अशोकवनिकामथ्ये शोकसागरमाप्लुताम्।ताभिः परिवृतां तत्र सग्रहामिव रोहिणीम्।।।।ददर्श हनुमान् देवीं लतामकुसुमामिव।
Hanumān vio a la noble Sītā—digna de estar bajo la protección de su esposo, y sin embargo sometida al poder de las rākṣasīs—en medio del bosque de Aśoka, anegada en un océano de pena. Rodeada por aquellas mujeres, era como Rohiṇī cercada por planetas funestos, y como una enredadera sin flores.
Verse 24
सीतां भर्तृवशे युक्तामयुक्तां राक्षसीवशे।।5.17.23।।अशोकवनिकामथ्ये शोकसागरमाप्लुताम्।ताभिः परिवृतां तत्र सग्रहामिव रोहिणीम्।।5.17.24।।ददर्श हनुमान् देवीं लतामकुसुमामिव।
En medio del bosque de Aśoka, Hanumān vio a la noble Sītā, anegada en un océano de aflicción y rodeada allí por aquellas mujeres: como Rohiṇī cercada por planetas funestos, como una enredadera sin flores.
Verse 25
सा मलेन च दिग्धाङ्गी वपुषा चाप्यलङ्कृता।।।।मृणाली पङ्कदिग्धेव विभाति न विभाति च।
Sus miembros estaban manchados de suciedad y su cuerpo carecía de ornamentos; y aun así brillaba y no brillaba, como la fibra del loto teñida de barro.
Verse 26
मलिनेन तु वस्त्रेण परिक्लिष्टेन भामिनीम्।।।।संवृतां मृगशाबाक्षीं ददर्श हनुमान् कपिः।तां देवीं दीनवदनामदीनां भर्तृतेजसा।।।।रक्षितां स्वेन शीलेन सीतामसितलोचनाम्।
Hanumān, el vānara, vio a la hermosa dama de ojos de cervatillo, cubierta con un vestido manchado y gastado.
Verse 27
मलिनेन तु वस्त्रेण परिक्लिष्टेन भामिनीम्।।5.17.26।।संवृतां मृगशाबाक्षीं ददर्श हनुमान् कपिः।तां देवीं दीनवदनामदीनां भर्तृतेजसा।।5.17.27।।रक्षितां स्वेन शीलेन सीतामसितलोचनाम्।
A aquella noble Sītā—con el rostro abatido por la pena, mas no quebrantada por dentro gracias al esplendor de su señor—la guardaba su propia rectitud; la dama de ojos oscuros permanecía protegida por su virtud.
Verse 28
तां दृष्ट्वा हनुमान् सीतां मृगशाबनिभेक्षणाम्।मृगकन्यामिव त्रस्तां वीक्षमाणां समन्ततः।।।।दहन्तीमिव निःश्वासैर्वृक्षान् पल्लवधारिणः।संघातमिव शोकानां दुःखस्योर्मिमिवोत्थिताम्।।।।
Al ver a Sītā, de mirada semejante a la de un cervatillo, Hanumān la contempló temblorosa como una joven cierva, mirando en todas direcciones; con sus suspiros parecía abrasar los árboles de tiernos brotes—como una masa compacta de penas, como una ola de sufrimiento alzada en lo alto.
Verse 29
तां दृष्ट्वा हनुमान् सीतां मृगशाबनिभेक्षणाम्।मृगकन्यामिव त्रस्तां वीक्षमाणां समन्ततः।।5.17.28।।दहन्तीमिव निःश्वासैर्वृक्षान् पल्लवधारिणः।संघातमिव शोकानां दुःखस्योर्मिमिवोत्थिताम्।।5.17.29।।
Al ver a Sītā, de mirada semejante a la de un cervatillo, Hanumān la contempló temblorosa como una joven cierva, mirando en todas direcciones; con sus suspiros parecía abrasar los árboles de tiernos brotes—como una masa compacta de penas, como una ola de sufrimiento alzada en lo alto.
Verse 30
तां क्षमां सुविभक्ताङ्गी विनाभरणशोभिनीम्।।।।प्रहर्षमतुलं लेभे मारुतिः प्रेक्ष्य मैथिलीम्।
Al contemplar a Maithilī—paciente, de miembros bien proporcionados y radiante aun sin ornamentos—Māruti alcanzó un gozo inconmensurable.
Verse 31
हर्षजानि च सोऽश्रूणि तां दृष्ट्वा मदिरेक्षणाम्।मुमुचे हनुमांस्तत्र नमश्चक्रे च राघवम्।।।।
Al verla, de ojos encantadores, Hanumān derramó lágrimas nacidas del júbilo; y allí mismo ofreció reverente salutación a Rāghava (Rāma).
Verse 32
नमस्कृत्वा च रामाय लक्ष्मणाय च वीर्यवान्।सीतादर्शनसंहृष्टो हनुमान् संवृतोऽभवत्।।।।
Habiendo rendido homenaje a Rāma y a Lakṣmaṇa, el heroico Hanumān—henchido de júbilo al ver a Sītā—se mantuvo oculto y aguardó.
Frequently Asked Questions
Hanumān must balance urgency with non-exposure: after locating Sītā, he restrains immediate contact, offers inward salutations, and conceals himself—prioritizing her safety and mission integrity over emotional impulse.
True strength is ethical steadiness: Sītā’s dharma remains luminous despite physical degradation, and Hanumān’s devotion is validated through disciplined, non-disruptive action guided by purpose rather than reaction.
Aśokavanikā (Ashoka Grove) as the captivity landscape; the guarding rākṣasī-circle around a large tree trunk as a security motif; and the vallakī (lute) and Rohiṇī simile as cultural-astral references used to encode Sītā’s condition and isolation.
Read Valmiki Ramayana in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.