Shloka 70

पूर्वदिशि सीतामार्गण-नियोगः

Deployment to the Eastern Quarter for the Search of Sita

Devanagari script

महेन्द्रकान्तां वनषण्डमण्डितांदिशं चरित्वा निपुणेन वानराः।अवाप्य सीतां रघुवंशजप्रियांततो निवृत्तास्सुखिनो भविष्यथ।।4.40.70।।

Transliteration

mahendrakāntāṃ vanaṣaṇḍamaṇḍitāṃ diśaṃ caritvā nipuṇena vānarāḥ |

avāpya sītāṃ raghuvaṃśaja-priyāṃ tato nivṛttāḥ sukhino bhaviṣyatha || 4.40.70 ||

Translation

Oh monos, recorred con destreza la región oriental, amada de Mahendra, adornada de arboledas y bosques. Cuando halléis a Sītā, amada del vástago de la estirpe de Raghu (Rāma), regresad; entonces viviréis seguros y felices.

Word by Word

• महेन्द्रकान्ताम्: beloved of Mahendra (Indra)
• महेन्द्रकान्ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: महेन्द्र + कान्ता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Case 2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (महेन्द्रस्य कान्ता)

• वनषण्डमण्डिताम्: adorned with groves/forests
• वनषण्डमण्डिताम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वनषण्ड + मण्डित (कृदन्त; √मण्ड्/√मण्डि)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषप्रायः (वनषण्डैः मण्डिता / वनषण्डस्य मण्डिता)

• दिशम्: direction/quarter
• दिशम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Case 2), एकवचन

• चरित्वा: having traversed
• चरित्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √चर् (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having traversed)

• निपुणेन: skillfully/carefully
• निपुणेन: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: निपुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Case 3), एकवचन; क्रियाविशेषणार्थे (carefully/skillfully)

• वानराः: monkeys
• वानराः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (Case 1), बहुवचन

• अवाप्य: having found
• अवाप्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव+√आप् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: ल्यबन्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया (having obtained/found)

• सीताम्: Sita
• सीताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सीता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Case 2), एकवचन

• रघुवंशजप्रियाम्: beloved of the scion of Raghu’s line (Rama)
• रघुवंशजप्रियाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: रघु + वंशज + प्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (रघुवंशजस्य प्रिया)

• ततः: then
• ततः: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रम/अपादानसूचक (then/thereafter)

• निवृत्ताः: returned
• निवृत्ताः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: नि+√वृत् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकाले क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्तरि (having returned)

• सुखिनः: happy
• सुखिनः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सुखिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विधेय-विशेषण (predicative)

• भविष्यथ: you will be
• भविष्यथ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपद

Context

'Dreadful monkeys who resemble demons have arrived along with thousands of fierce fighters.

Characters & Entities

• Sītā
• Rāma (Raghuvaṃśaja)
• Mahendra (Indra)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as faithful service to a righteous cause: careful effort in a just mission leads to welfare (sukha) for the community.

What is the narrative situation?

Sugriva motivates and directs the vanaras to search the eastern quarter thoroughly and return upon finding Sītā.

Which character virtue is emphasized?

Competent, careful action (nipuṇatā) joined with loyalty to Rāma’s cause.