Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

वानरसेनामोचनम् / Mobilization of the Vanara Hosts

महेन्द्रहिमवद्विन्ध्यकैलासशिखरेषु च।मन्दरे पाण्डुशिखरे पञ्चशैलेषु ये स्थिताः।।।।तरुणादित्यवर्णेषु भ्राजमानेषु सर्वतः।पर्वतेषु समुद्रान्ते पश्चिमायां च ये दिशि।।।।आदित्यभवने चैव गिरौ सन्ध्याभ्रसन्निभे।पद्मातालवनं भीमं संश्रिता हरिपुङ्गवाः।।।।अञ्जनाम्बुदसङ्काशाः कुञ्जरप्रतिमौजसः।अञ्जने पर्वते चैव ये वसन्ति प्लवङ्गमाः।।।।मनश्शिला गुहावासा वानराः कनकप्रभाः।मेरुपार्श्वगताश्चैव ये धूम्रगिरिं संश्रिताः।।।।तरुणादित्यवर्णाश्च पर्वते ये महारुणे।पिबन्तो मधुमैरेयं भीमवेगाः प्लवङ्गमाः।।।।वनेषु च सुरम्येषु सुगन्धिषु महत्सु च।तापसानां च रम्येषु वनान्तेषु समन्ततः।।।।तांस्तां स्त्वमानय क्षिप्रं पृथिव्यां सर्ववानरान्।सामदानादिभि: स्सर्वैराशु प्रेषय वानरान्।।।।

mahendrahimavadvindhyakailāsaśikhareṣu ca |

mandare pāṇḍuśikhare pañcaśaileṣu ye sthitāḥ ||

taruṇādityavarṇeṣu bhrājamāneṣu sarvataḥ |

parvateṣu samudrānte paścimāyāṃ ca ye diśi ||

ādityabhavane caiva girau sandhyābhrasannibhe |

padmātālavanaṃ bhīmaṃ saṃśritā haripuṅgavāḥ ||

añjanāmbudasaṅkāśāḥ kuñjarapratimaujasaḥ |

añjane parvate caiva ye vasanti plavaṅgamāḥ ||

manaśśilāguhāvāsā vānarāḥ kanakaprabhāḥ |

merupārśvagatāś caiva ye dhūmragiriṃ saṃśritāḥ ||

taruṇādityavarṇāś ca parvate ye mahāruṇe |

pibanto madhumaireyaṃ bhīmavegāḥ plavaṅgamāḥ ||

vaneṣu ca suramyeṣu sugandhiṣu mahatsu ca |

tāpasānāṃ ca ramyeṣu vanānteṣu samantataḥ ||

tāṃs tāṃs tvam ānaya kṣipraṃ pṛthivyāṃ sarvavānarān |

sāmadānādibhiḥ sarvair āśu preṣaya vānarān ||

Convoca sin demora a todos los vánaras por toda la tierra: a los que habitan en las cumbres de Mahendra, Himavat, Vindhya y Kailāsa; en Mandara y en la blanca cima entre las cinco montañas; a los que están en los montes resplandecientes junto al mar y en la región occidental; a los que moran en el monte llamado Ādityabhavana, semejante a nubes del crepúsculo; a los primordiales vánaras refugiados en el temible bosque de Padmātāla; a los que viven en el monte Añjana, oscuros como el colirio-nube y fuertes como elefantes; a los de brillo dorado que habitan las cuevas de Manaḥśilā; a los cercanos a Meru y a los asentados en Dhūmragiri; a los del gran Mahāruṇa, rojos como el sol naciente, bebedores de maireya y de ímpetu terrible; y a los que están en vastos bosques fragantes y alrededor de los hermosos eremitorios de los ascetas. Haz que cada grupo venga pronto, usando todos los medios—conciliación, dones y demás—y despacha a los vánaras sin tardanza.

प्रेषिताः(who were) sent
प्रेषिताः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्रेषित (√प्रेष् धातु)
Formकृदन्त (Past Passive Participle/क्त), √प्रेष्; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; कर्मणि-प्रयोगे कर्तृवाच्य-सम्बन्धः ("having been sent")
प्रथमम्first, earlier
प्रथमम्:
Kriyavisheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रथम (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb/क्रियाविशेषण)
येwho
ये:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक conjunction)
मयाby me
मया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; उत्तमपुरुष-प्रयोग; तृतीया (3rd case/Instrumental), एकवचन
दूताःmessengers
दूताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन
महाजवाःvery swift
महाजवाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहाजव (प्रातिपदिक: महा + जव)
Formकर्मधारय-समास; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st case), बहुवचन; विशेषण (qualifying दूताः)
त्वरणार्थम्for the sake of haste
त्वरणार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootत्वरणार्थ (प्रातिपदिक: त्वरण + अर्थ)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/उद्देश्यभाव: "त्वरणस्य अर्थः"); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd case/Accusative), एकवचन; प्रयोजनार्थक (purpose)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle/emphasis/contrast)
भूयःagain, further
भूयः:
Kriyavisheshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय/प्रातिपदिक)
Formअव्यय (adverb/पुनरर्थक)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; मध्यमपुरुष; प्रथमा (1st case), एकवचन
हरीन्monkeys (Vanaras)
हरीन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd case/Accusative), बहुवचन
सम्प्रेषयsend forth, dispatch
सम्प्रेषय:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + √प्रेष् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद; धातु: सम्+√प्रेष् (to dispatch/send)
अपरान्other, additional
अपरान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootअपर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd case), बहुवचन; विशेषण (qualifying हरीन्)

'Send for the monkeys residing at the five mountains of Mahendra, Himavan, Vindhya, Kailasa and the white-peaked mount Mandara; those monkeys residing on the western mountains, on the sea shore and on mount Udaya shining like the rising Sun; monkeys like dark clouds shining in the twilight Sun; those at the fierce Padmatala garden and those at the Anjana mountain who resemble dark clouds like collyriumand are as strong as elephants; those monkeys of golden complexion residing at the red arsenic mountain caves beside mount Meru; those on mount Meru and Dhumra who are of bright red colour like the rising Sun drinking liquor Maireya; the monkeys of terrific speed at mount Maharuna; those staying at the delightful hermitages in the forests, and those living on the ground all must be cajoled and persuaded to report at once.

S
Sugrīva
V
Vānara
M
Mahendra
H
Himavat
V
Vindhya
K
Kailāsa
M
Mandara
A
Añjana (mountain)
M
Manaḥśilā
M
Meru
T
tāpasas (ascetics)

FAQs

Rajadharma guided by prudence: a leader may use graduated, non-violent means—conciliation and incentives (sāma, dāna)—to assemble support quickly for a righteous end.

Sugrīva issues a wide-ranging summons, naming many regions and habitats where Vānaras live, and instructs Hanumān/agents to gather them rapidly using effective diplomatic methods.

Administrative intelligence—Sugrīva combines geographic awareness, logistics, and diplomacy to serve Rāma’s mission efficiently.