Previous Verse
Next Verse

Shloka 72

दुन्दुभिवधप्रसङ्गः

The Dundubhi Episode and the Proof of Rama’s Prowess

हतस्य महिषस्यास्थि पादेनैकेन लक्ष्मण।उद्यम्याथ प्रक्षिपेच्चेत्तरसा द्वे धनुश्शते4.11.72।।

hatasya mahiṣasyāsthi pādenaikena lakṣmaṇa |

udyamyātha prakṣipet cet tarasā dve dhanuḥśate || 4.11.72 ||

Oh Lakṣmaṇa, si Rāma puede alzar con un solo pie los huesos de aquel búfalo abatido y arrojarlos con presteza a la distancia de doscientos arcos,

हतस्यof the slain
हतस्य:
सम्बन्ध-विशेषण
TypeAdjective
Root√हन् (धातु) + क्त (PPP)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (PPP), पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘महिषस्य’ इत्यस्य विशेषण
महिषस्यof a buffalo
महिषस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
अस्थिbone / skeleton
अस्थि:
कर्म
TypeNoun
Rootअस्थि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
पादेनwith (his) foot
पादेन:
करण
TypeNoun
Rootपाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण
एकेनwith one
एकेन:
करण-विशेषण
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषण (पादेन)
लक्ष्मणO Lakshmana
लक्ष्मण:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
उद्यम्यhaving lifted
उद्यम्य:
पूर्वकाल
TypeVerb
Rootउद् + √यम् (धातु)
Formल्यप्-प्रत्ययान्त (gerund), अव्यय; ‘having lifted’
अथthen
अथ:
सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअनन्तरार्थक-अव्यय
प्रक्षिपेत्could hurl
प्रक्षिपेत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्र + √क्षिप् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद; ‘could throw’
चेत्if
चेत्:
शर्त (Condition marker)
TypeIndeclinable
Rootचेत् (अव्यय)
Formशर्तार्थक-अव्यय (conditional particle: if)
तरसाwith force
तरसा:
करण
TypeNoun
Rootतरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण/साधन
द्वेtwo
द्वे:
परिमाण-विशेषण
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, द्विवचन; विशेषण (धनुश्शते)
धनुश्शतेtwo hundred-bow lengths (a measure)
धनुश्शते:
कर्म (Measure/extent as object)
TypeNoun
Rootधनुस् + शत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; द्विगु-समास (धनुषां शते) = ‘a hundred bows’ (measure); ‘द्वे’ इत्यनेन द्विवचन

'O Lakshmana! and if Rama can also lift the dead buffalo's (Dundubhi's) skeleton and hurl it to a distance of two hundred bows with one of his feet.

S
Sugriva
L
Lakshmana
R
Rama
D
Dundubhi

FAQs

Dharma in leadership and alliance-making requires due diligence: Sugriva proposes measurable proof so that the pursuit of justice against Vālī proceeds with truthful certainty and minimal needless risk.

Sugriva proposes another demonstration of strength—moving Dundubhi’s remains a great distance—to confirm Rama’s capacity.

Sugriva’s careful judgment: he seeks objective confirmation before committing to a decisive, morally weighty conflict.