Sarga 44

Verse 1

स गत्वा सागरं राजा गङ्गयाऽनुगतस्तदा ।प्रविवेश तलं भूमेर्यत्र ते भस्मसात्कृता:।।1.44.1।।

Entonces aquel rey, seguido por la sagrada Gaṅgā, llegó al océano y penetró en las honduras de la tierra, allí donde los hijos de Sagara habían sido reducidos a cenizas.

Verse 2

भस्मन्यथाऽप्लुते राम गङ्गायास्सलिलेन वै।सर्वलोकप्रभुर्ब्रह्मा राजानमिदमब्रवीत्।।1.44.2।।

Oh Rāma, cuando las cenizas fueron en verdad anegadas por las aguas del sagrado Gaṅgā, Brahmā, Señor de todos los mundos, se dirigió al rey con estas palabras.

Verse 3

तारिता नरशार्दूल दिवं याताश्च देववत्।षष्ठि: पुत्रसहस्राणि सगरस्य महात्मन:।।1.44.3।।

Oh tigre entre los hombres, los sesenta mil hijos del magnánimo Sagara, ya liberados, ascendieron al cielo como los devas.

Verse 4

सागरस्य जलं लोके यावत्स्थास्यति पार्थिव।सगरस्यात्मजास्तावत्स्वर्गे स्थास्यन्ति देववत्।।1.44.4।।

Oh rey, mientras las aguas del océano permanezcan en este mundo, así de largo permanecerán en el cielo los hijos de Sagara, como los devas.

Verse 5

इयं च दुहिता ज्येष्ठा तव गङ्गा भविष्यति ।त्वत्कृतेन च नाम्नाऽथ लोके स्थास्यति विश्रुता।।1.44.5।।

Esta Gaṅgā será tu hija mayor; y, por tu nombre, será célebre en el mundo como Bhāgīrathī.

Verse 6

गङ्गा त्रिपथगा राजन् दिव्या भागीरथीति च।त्रीन् पथो भावयन्तीति ततस्त्रिपथगा स्मृता।।1.44.6।।

Oh rey, la divina Gaṅgā es llamada también Bhāgīrathī y Tripathagā. Porque santifica los tres caminos—los tres mundos—es recordada como “Tripathagā”.

Verse 7

पितामहानां सर्वेषां त्वमत्र मनुजाधिप ।कुरुष्व सलिलं राजन् प्रतिज्ञामपवर्जय।।1.44.7।।

Oh señor de los hombres, oh rey: aquí ofrece las libaciones de agua a todos tus antepasados y así lleva tu voto a su cumplimiento.

Verse 8

पूर्वकेण हि ते राजंस्तेनातियशसा तदा।धर्मिणां प्रवरेणापि नैष प्राप्तो मनोरथ:।।1.44.8।।

Oh rey, aun tu antiguo antepasado—muy renombrado y el más excelso entre los justos—no alcanzó entonces este anhelado propósito.

Verse 9

तथैवांशुमता तात लोकेऽप्रतिमतेजसा।गङ्गां प्रार्थयतानेतुं प्रतिज्ञा नापवर्जिता।।1.44.9।।

Así también, querido hijo, Aṃśumān—de poder y esplendor sin par en el mundo—al suplicar traer a Gaṅgā, no pudo consumar su voto.

Verse 10

राजर्षिणा गुणवता महर्षिसमतेजसा।मत्तुल्यतपसा चैव क्षत्रधर्मस्थितेन च।।1.44.10।। दिलीपेन महाभाग तव पित्राऽति तेजसा।पुनर्न शङ्किताऽनेतुं गङ्गां प्रार्थयताऽनघ।।1.44.11।।

Oh noble, oh impecable Bhagiratha: incluso Dilīpa, tu padre de resplandor extraordinario—virtuoso como un rājārṣi, igual a un gran ṛṣi en esplendor, mi igual en tapas y firme en el kṣatriya-dharma—no pudo, pese a su ferviente súplica, traer de nuevo a la Gaṅgā a la tierra.

Verse 11

राजर्षिणा गुणवता महर्षिसमतेजसा।मत्तुल्यतपसा चैव क्षत्रधर्मस्थितेन च।।1.44.10।। दिलीपेन महाभाग तव पित्राऽति तेजसा।पुनर्न शङ्किताऽनेतुं गङ्गां प्रार्थयताऽनघ।।1.44.11।।

Oh noble, oh impecable Bhagiratha: incluso Dilīpa, tu padre de resplandor extraordinario—virtuoso como un rājārṣi, igual a un gran ṛṣi en esplendor, mi igual en tapas y firme en el kṣatriya-dharma—no pudo, pese a su ferviente súplica, traer de nuevo a la Gaṅgā a la tierra.

Verse 12

सा त्वया समनुक्रान्ता प्रतिज्ञा पुरुषर्षभ।प्राप्तोऽसि परमं लोके यश: परमसम्मतम्।।1.44.12।।

Oh el mejor de los hombres, has cumplido el voto que emprendiste; y en este mundo has alcanzado la más alta fama, un honor aprobado y reconocido por todos.

Verse 13

यच्च गङ्गावतरणं त्वया कृतमरिन्दम।अनेन च भवान् प्राप्तो धर्मस्यायतनं महत्।।1.44.13।।

Y puesto que has hecho descender a la Gaṅgā, oh domador de enemigos, por este mismo acto has alcanzado un gran santuario del dharma, una firme morada espiritual.

Verse 14

प्लावयस्व त्वमात्मानं नरोत्तम सदोचिते।सलिले पुरुषव्याघ्र शुचि: पुण्यफलो भव।।1.44.14।।

Oh el mejor de los hombres, oh tigre entre los hombres: sumérgete en estas aguas sagradas, siempre propicias; purifícate, y que este acto te otorgue el fruto del mérito santo.

Verse 15

पितामहानां सर्वेषां कुरुष्व सलिलक्रियाम्।स्वस्ति तेऽस्तु गमिष्यामि स्वं लोकं गम्यतां नृप।।1.44.15।।

Cumple las ofrendas de agua para todos tus antepasados. Que la dicha te acompañe; yo partiré a mi propio reino—regresa ahora, oh rey.

Verse 16

इत्येवमुक्त्वा देवेश: सर्वलोकपितामह:। यथाऽऽगतं तथाऽगच्छत् देवलोकं महायशा:।।1.44.16।।

Dicho esto, el Señor de los dioses, el Abuelo de todos los mundos, el de gran gloria, partió al mundo celestial por el mismo camino por el que había venido.

Verse 17

भगीरथोऽपि राजर्षि: कृत्वा सलिलमुत्तमम्।यथाक्रमं यथान्यायं सागराणां महायशा:।।1.44.17।।कृतोदकश्शुची राजा स्वपुरं प्रविवेश ह।समृद्धार्थो रघुश्रेष्ठ स्वराज्यं प्रशशास ह।।1.44.18।।

Entonces Bhagiratha, el célebre rey-sabio, realizó las excelentes ofrendas de agua para los hijos de Sagara, conforme al debido orden y a la norma establecida.

Verse 18

भगीरथोऽपि राजर्षि: कृत्वा सलिलमुत्तमम्।यथाक्रमं यथान्यायं सागराणां महायशा:।।1.44.17।।कृतोदकश्शुची राजा स्वपुरं प्रविवेश ह।समृद्धार्थो रघुश्रेष्ठ स्वराज्यं प्रशशास ह।।1.44.18।।

Concluidas las ofrendas de agua y purificado, el rey entró en su propia ciudad. Oh el mejor de los Raghu, cumplido su propósito, gobernó después su reino.

Verse 19

प्रमुमोद ह लोकस्तं नृपमासाद्य राघव।नष्टशोकस्समृद्धार्थो बभूव विगतज्वर:।।1.44.19।।

Oh Rāghava, el pueblo se regocijó al tenerlo como rey. Cumplido su propósito, cesó su pena y quedó libre de toda aflicción interior.

Verse 20

एष ते राम गङ्गाया विस्तरोऽभिहितो मया।स्वस्ति प्राप्नुहि भद्रं ते संध्याकालोऽतिवर्तते।।1.44.20।।

Oh Rāma, te he relatado la extensa historia del Gaṅgā. Alcanza bienestar; que la dicha sea tuya, pues el tiempo de la sandhyā vespertina está pasando.

Verse 21

धन्यं यशस्यमायुष्यं पुत्र्यं स्वर्ग्यमतीव च।यश्श्रावयति विप्रेषु क्षत्रियेष्वितरेषु च।।1.44.21।। प्रीयन्ते पितरस्तस्य प्रीयन्ते दैवतानि च।

Prosperidad, fama, larga vida, la bendición de hijos e incluso el cielo: todo ello se concede en abundancia a quien hace recitar este relato entre brāhmaṇas, kṣatriyas y también entre los demás. Sus antepasados se complacen, y los dioses también se complacen en él.

Verse 22

इदमाख्यानमव्यग्रो गङ्गावतरणं शुभम्।।1.44.22।।यश्शृणोति च काकुत्स्थ सर्वान् कामानवाप्नुयात्।सर्वे पापा: प्रणश्यन्ति आयु: कीर्तिश्च वर्धते।।1.44.23।।

Oh Kakutstha (Rāma), quien escucha sin distracción este auspicioso relato del descenso del Gaṅgā obtiene el cumplimiento de todos los deseos justos.