Sarga 38

Verse 1

तां कथां कौशिको रामे निवेद्य कुशिकात्मज:।पुनरेवापरं वाक्यं काकुत्स्थ मिदमब्रवीत्।।।।

Habiendo narrado aquel relato a Rāma, Kauśika, descendiente de Kuśika, volvió a pronunciar otras palabras, dirigiéndose al vástago de los Kakutstha.

Verse 2

अयोध्याधिपति श्शूर: पूर्वमासीन्नराधिप:।सगरो नाम धर्मात्मा प्रजाकामस्स चाप्रज:।।।।

En tiempos antiguos hubo un valiente soberano de Ayodhyā, un rey llamado Sagara, de alma justa; deseaba descendencia, pero permanecía sin hijos.

Verse 3

वैदर्भदुहिता राम केशिनी नाम नामत:।ज्येष्ठा सगरपत्नी सा धर्मिष्ठा सत्यवादिनी।।।।

Oh Rāma, la hija del rey de Vidarbha, conocida por nombre como Keśinī, era la reina mayor de Sagara; era fiel al dharma y firme en la verdad.

Verse 4

अरिष्टनेमेर्दुहिता रूपेणाप्रतिमा भुवि।द्वितीया सगरस्यासीत्पत्नी सुमतिसंज्ञिता ।।।।

La hija de Arīṣṭanemi, llamada Sumati, fue la segunda reina de Sagara, sin igual en belleza sobre la tierra.

Verse 5

ताभ्यां सह महाराज: पत्नीभ्यां तप्तवांस्तप:।हिमवन्तं समासाद्य भृगुप्रस्रवणे गिरौ।।।।

Acompañado por aquellas dos reinas, el gran rey Sagara llegó al Himavat y practicó severas austeridades en la cumbre del monte llamado Bhṛguprasravaṇa.

Verse 6

अथ वर्षशते पूर्णे तपसाऽराधितो मुनि:।सगराय वरं प्रादाद्भृगुस्सत्यवतां वर:।।।।

Cuando se cumplieron cien años, el sabio Bhṛgu—complacido por aquella austeridad y el más excelso entre los veraces—concedió a Sagara un don.

Verse 7

अपत्यलाभस्सुमहान् भविष्यति तवानघ।कीर्तिं चाप्रतिमां लोके प्राप्स्यसे पुरुषर्षभ।।।।

Oh intachable, obtendrás una descendencia inmensamente grande; y, oh el mejor de los hombres, alcanzarás también una fama incomparable en el mundo.

Verse 8

एका जनयिता तात पुत्रं वंशकरं तव।षष्ठिं पुत्रसहस्राणि अपरा जनयिष्यति।।।।

Oh querido, una reina te dará un solo hijo, continuador de tu linaje; la otra dará a luz sesenta mil hijos.

Verse 9

भाषमाणं महात्मानं राजपुत्र्यौ प्रसाद्य तम्।ऊचतु: परमप्रीते कृताञ्जलिपुटे तदा।।।।

Mientras hablaba aquel sabio de gran alma, las dos princesas, tras complacerlo con reverencia, le hablaron entonces, llenas de gozo, con las manos juntas en súplica.

Verse 10

एक: कस्यास्सुतो ब्रह्मन् का बहून् जनयिष्यति।श्रोतुमिच्छावहे ब्रह्मन् सत्यमस्तु वचस्तव।।।।

Oh conocedor del Brahman: ¿quién tendrá un solo heredero, y quién engendrará muchos? Ambos deseamos oírlo, oh Brahmarṣi; que tus palabras resulten verdaderas.

Verse 11

तयोस्तद्वचनं श्रुत्वा भृगु: परमधार्मिक:।उवाच परमां वाणीं स्वच्छन्दोऽत्र विधीयताम्।।।।

Al oír su ruego, Bhṛgu, supremamente justo, dio una respuesta excelente: «En este asunto, que se ejerza vuestra propia elección».

Verse 12

एको वंशकरो वाऽस्तु बहवो वा महाबला:।कीर्तिमन्तो महोत्साहा: का वा कं वरमिच्छति।।।।

«¿Preferís —dijo— un solo hijo que continúe el linaje, o muchos hijos, poderosos, ilustres y de gran empeño? ¿Quién de vosotros elige cuál don?»

Verse 13

मुनेस्तु वचनं श्रुत्वा केशिनी रघुनन्दन।पुत्रं वंशकरं राम जग्राह नृपसन्निधौ।।।।

Oh Rāma, gozo de los Raghu: al oír las palabras del sabio, Keśinī, en presencia del rey, escogió como gracia un hijo que perpetuara la dinastía.

Verse 14

षष्ठिं पुत्रसहस्राणि सुपर्णभगिनी तदा।महोत्साहान् कीर्तिमतो जग्राह सुमति: सुतान्।।।।

Entonces Sumatī, hermana de Suparṇa (Garuḍa), escogió como gracia sesenta mil hijos, ilustres y de gran empeño.

Verse 15

प्रदक्षिणमृषिं कृत्वा शिरसाऽभिप्रणम्य च।जगाम स्वपुरं राजा सभार्यो रघुनन्दन ।।।।

Oh Raghunandana, el rey—junto con sus esposas—dio pradakṣiṇā al sabio, inclinó la cabeza con reverencia, le rindió homenaje y luego regresó a su propia capital.

Verse 16

अथ काले गते तस्मिन् ज्येष्ठा पुत्रं व्यजायत।असमञ्ज इति ख्यातं केशिनी सगरात्मजम्।।।।

Luego, pasado algún tiempo, la reina mayor Keśinī dio a luz al hijo de Sagara, célebre con el nombre de Asamañja.

Verse 17

सुमतिस्तु नरव्याघ्र गर्भतुम्बं व्यजायत।षष्ठि: पुत्रसहस्राणि तुम्बभेदाद्विनि:सृता:।।।।

Pero Sumatī, oh tigre entre los hombres, dio a luz un embrión semejante a una calabaza; y al partirse aquella calabaza, surgieron de ella sesenta mil hijos.

Verse 18

घृतपूर्णेषु कुम्भेषु धात्र्यस्तान् समवर्धयन्।कालेन महता सर्वे यौवनं प्रतिपेदिरे।।।।

En vasijas colmadas de ghee, las nodrizas los criaron; y, tras un largo transcurrir del tiempo, todos alcanzaron la plenitud de la juventud.

Verse 19

अथ दीर्घेण कालेन रूपयौवनशालिन:।षष्टि: पुत्रसहस्राणि सगरस्याभवंस्तदा।।।।

Luego, tras largo tiempo, los sesenta mil hijos de Sagara quedaron adornados con belleza y con el vigor de la juventud.

Verse 20

स च ज्येष्ठो नरश्रेष्ठ सगरस्यात्मसम्भव:।बालान् गृहीत्वा तु जले सरय्वा रघुनन्दन।।।।प्रक्षिप्य प्रहसन्नित्यं मज्जतस्तान् समीक्ष्य वै।

Y aquel hijo mayor, nacido del propio Sagara, oh el mejor de los hombres, oh Raghunandana, tomaba a los niños y los arrojaba a las aguas del Sarayū; y, al verlos hundirse, reía una y otra vez.

Verse 21

एवं पापसमाचारस्सज्जनप्रतिबाधक:।।।।पौराणामहिते युक्त: पुत्रो निर्वासित: पुरात्।

Así, por su conducta pecaminosa, por hostigar a los virtuosos y por buscar el mal de los ciudadanos, aquel hijo fue desterrado de la ciudad desde antiguo.

Verse 22

तस्य पुत्रोंऽशुमान्नाम असमञ्जस्य वीर्यवान्।।।।सम्मत स्सर्वलोकस्य सर्वस्यापि प्रियंवद:।

Su hijo se llamaba Aṁśumān: valeroso, aprobado por todos los pueblos, y de palabra amable para con todos.

Verse 23

तत: कालेन महता मतिस्समभिजायत।।।।सगरस्य नरश्रेष्ठ यजेयमिति निश्चिता।

Luego, pasado mucho tiempo, oh el mejor de los hombres, surgió en la mente de Sagara una firme determinación: «Realizaré un yajña (sacrificio)».

Verse 24

स कृत्वा निश्चयं राम सोपाध्यायगणस्तदा।।।।यज्ञकर्मणि वेदज्ञो यष्टुं समुपचक्रमे।

Oh Rāma, habiendo tomado una firme decisión, Sagara —conocedor de los Vedas— junto con su grupo de sacerdotes oficiantes, comenzó entonces los ritos preliminares del yajña.